Quốc hội xem xét chủ trương đầu tư đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô

Đề xuất đầu tư tuyến Vành đai 5 dài khoảng 349 km

Sáng 06/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội đã nghe Tờ trình về chủ trương đầu tư Dự án xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội và việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Trình bày Tờ trình đối với Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, mục tiêu của dự án là hình thành tuyến đường bộ cao tốc kết nối Thủ đô Hà Nội với các địa phương trong vùng, đáp ứng nhu cầu vận tải bền vững, tạo động lực lan tỏa và mở ra không gian phát triển kinh tế mới.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, dự án cũng hướng tới hoàn thiện đồng bộ hệ thống đường vành đai của Thủ đô Hà Nội, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, giảm ùn tắc giao thông, hạn chế ô nhiễm môi trường và thực hiện các mục tiêu phát triển theo các nghị quyết của Đảng.

Theo phương án trình Quốc hội, tuyến đường có chiều dài khoảng 349 km, đi qua địa bàn 7 địa phương gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Tuyến chính được đầu tư theo tiêu chuẩn đường cao tốc với quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế từ 100 - 120 km/h. Hệ thống đường song hành được đầu tư tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế từ 60 - 80 km/h.

Trong quá trình nghiên cứu, cơ quan soạn thảo đã xem xét cả hai phương án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) và đầu tư công. Tuy nhiên, kết quả tính toán sơ bộ cho thấy phương án tài chính đối với hình thức PPP chưa bảo đảm tính khả thi.

Trên cơ sở phân tích ưu, nhược điểm của từng hình thức đầu tư, Bộ Xây dựng đề xuất trước mắt triển khai dự án theo hình thức đầu tư công nhằm góp phần giảm chi phí logistics, tạo điều kiện thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Sau khi hoàn thành, dự án sẽ tổ chức thu phí tương tự tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi, cơ quan chức năng sẽ tiếp tục nghiên cứu khả năng áp dụng phương thức PPP nếu đủ điều kiện.

Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án khoảng 288.268 tỷ đồng. Trong đó, phần tuyến chính cao tốc khoảng 215.192 tỷ đồng sử dụng ngân sách trung ương; phần đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng được bố trí từ ngân sách địa phương.

Theo kế hoạch, dự án sẽ được chuẩn bị đầu tư trong năm 2026, triển khai thực hiện từ năm 2027 và cơ bản hoàn thành vào năm 2030. Đối với các đoạn còn lại trong giai đoạn 2026 - 2030, Chính phủ sẽ tiếp tục huy động các nguồn lực để ưu tiên đầu tư, phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Để thuận lợi cho công tác triển khai, trên địa bàn mỗi địa phương dự án dự kiến được chia thành ba dự án thành phần gồm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; xây dựng tuyến chính cao tốc và xây dựng đường song hành. Riêng các cầu lớn đi qua hai địa phương sẽ được lập thành dự án thành phần độc lập. Tổng số dự án thành phần dự kiến là 22 dự án.

Bên cạnh đó, dự án đề xuất áp dụng 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc biệt, trong đó có 8 chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án trước đây và 2 chính sách mới liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ doanh nghiệp bị thu hồi đất sản xuất và thẩm quyền quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư.

Đề nghị làm rõ nguồn vốn và cơ chế phối hợp

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi đề nghị tiếp tục làm rõ mối quan hệ giữa Dự án đường Vành đai 5 với các dự án giao thông trọng điểm khác, đồng thời đánh giá đầy đủ hiệu quả tổng thể của mạng lưới giao thông và xây dựng cơ chế phối hợp giữa các địa phương trong quản lý quy hoạch, khai thác quỹ đất, đầu tư hạ tầng kết nối cũng như tổ chức vận hành toàn tuyến.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị xác định rõ hơn cơ chế điều phối thống nhất, trách nhiệm của từng cơ quan và địa phương nhằm bảo đảm đồng bộ về tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ thực hiện, chất lượng công trình và giải ngân vốn. Đồng thời, cần tiếp tục cập nhật suất vốn đầu tư, đơn giá, chi phí dự phòng cùng các yếu tố biến động giá để bảo đảm sát thực tế, hạn chế việc điều chỉnh trong quá trình triển khai.

Đối với nguồn lực đầu tư, Ủy ban đề nghị Chính phủ bổ sung, làm rõ cơ cấu nguồn vốn, tiến độ bố trí vốn, khả năng cân đối giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương, đặc biệt đối với những địa phương dự kiến phải bố trí nguồn vốn lớn như Hà Nội và Hải Phòng. Đây được xem là cơ sở để đánh giá tính khả thi của dự án cũng như xem xét tác động tới kế hoạch đầu tư công trung hạn và nhu cầu vốn dành cho các dự án quan trọng quốc gia khác được triển khai trong cùng giai đoạn.

Cùng với đó, Chính phủ được đề nghị bổ sung văn bản cam kết của đầy đủ 7 địa phương có dự án đi qua về khả năng và tiến độ bố trí vốn ngân sách địa phương cho phần đường song hành cũng như công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi Quốc hội xem xét thông qua chủ trương đầu tư. Chính phủ chịu trách nhiệm về việc xác định tổng mức đầu tư và nguồn vốn thực hiện dự án, bảo đảm đủ căn cứ trình Quốc hội quyết định.