Đề xuất nhiều cơ chế ưu đãi để đường sắt phát triển

Miễn tiền thuê đất xây dựng hạ tầng đường sắt

Theo Cục Đường sắt Việt Nam (ĐSVN), Luật Đường sắt quy định rõ: "Giao đất không thu tiền sử dụng đất đối với diện tích đất xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị; miễn tiền thuê đất đối với diện tích đất xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt chuyên dùng, công trình công nghiệp đường sắt".

Tuy nhiên, Luật Đất đai năm 2013 không quy định đồng bộ với Luật Đường sắt về điều này. Sự không đồng bộ của hai văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) nêu trên dẫn đến khó khăn, lúng túng đối với các nhà đầu tư, doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt (KCHTĐS), các chủ đầu tư dự án phát triển KCHT đường sắt khi triển khai thực hiện.

Do đó, theo Cục ĐSVN, cần phải bổ sung vào Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn theo hướng: Giao đất không thu tiền sử dụng đất đối với diện tích đất xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị; miễn tiền thuê đất đối với diện tích đất xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt chuyên dùng, công trình công nghiệp đường sắt; đồng thời, bổ sung đối tượng được thụ hưởng là mọi chủ thể được giao đất xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, đường sắt chuyên dùng và công trình công nghiệp đường sắt.

Riêng đối với đường sắt chuyên dùng, theo báo cáo của Tập đoàn Than - Khoáng sản Việt Nam, ưu đãi, hỗ trợ miễn tiền thuê đất đối với diện tích đất xây dựng KCHTĐS chuyên dùng, doanh nghiệp chưa được hưởng đồng bộ. Cụ thể, Công ty Than Núi Hồng đã được miễn tiền thuê đất; trong khi Công ty Tuyển than Cửa Ông và Công ty kho vận Đá Bạc chưa được miễn tiền thuê đất và đang làm việc với cơ quan thuế của địa phương để được hưởng chính sách này theo Luật Đường sắt.

Tháo gỡ khó khăn cho vay tín dụng

Theo Luật Đường sắt, căn cứ vào khả năng nguồn lực thực tế, Nhà nước cho vay với lãi suất vay tín dụng đầu tư ưu đãi từ nguồn tín dụng đầu tư của Nhà nước hoặc được cấp bảo lãnh Chính phủ về vốn vay theo quy định của pháp luật về quản lý nợ công đối với đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị; đầu tư mua sắm phương tiện giao thông đường sắt, máy móc, thiết bị phục vụ duy tu bảo dưỡng đường sắt; phát triển công nghiệp đường sắt.

Mặc dù vậy, Cục ĐSVN cho hay, Nghị định số 32/2017 quy định về tín dụng đầu tư của nhà nước không có danh mục ưu đãi về tín dụng theo quy định của Luật Đường sắt. Việc chưa đồng bộ giữa Luật Đường sắt và quy định ưu đãi về tín dụng đầu tư dẫn đến khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Với quy định của Nghị định 32, doanh nghiệp không thể vay tín dụng đầu tư nhà nước để mua sắm những linh kiện, động cơ của phương tiện giao thông đường sắt mà trong nước không sản xuất được. Các tồn tại, bất cập này là một trong những nguyên nhân chính ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của tổ chức, cá nhân khi tham gia hoạt động đường sắt.

Trong bối cảnh số lượng đầu máy hết niên hạn gia tăng theo từng năm, theo Tổng công ty ĐSVN, cần bổ sung danh mục phương tiện, thiết bị chuyên dùng phục vụ giao thông đường sắt (như đầu máy, toa xe, xe cẩu cứu viện,...) vào danh mục cơ khí trọng điểm giai đoạn 2017-2025 theo Quyết định số 319/QĐ-TTg ngày 15/3/2018 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược phát triển ngành cơ khí Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2035 vào danh mục các dự án tín dụng đầu tư theo Nghị định số 32/2017.

Ngoài ra, sửa đổi, bổ sung Nghị định số 32/2017 theo hướng bổ sung danh mục dự án đầu tư mua sắm phương tiện giao thông đường sắt, máy móc, thiết bị phục vụ duy tu bảo dưỡng đường sắt mà trong nước chưa sản xuất được; phát triển công nghiệp đường sắt vào Phụ lục danh mục các dự án vay vốn tín dụng đầu tư.

Bổ sung quy định về ưu đãi thuế

Cũng theo quy định của Luật Đường sắt: Doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt, kinh doanh đường sắt đô thị, công nghiệp đường sắt được hưởng ưu đãi về thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Tuy nhiên, Luật Thế thu nhập doanh nghiệp chưa có quy định cụ thể về việc áp dụng thuế suất ưu đãi đối với các doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt, kinh doanh đường sắt đô thị, công nghiệp đường sắt. Việc chưa đồng bộ giữa Luật Đường sắt và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp dẫn đến khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Trong thời gian qua, các doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt, kinh doanh đường sắt đô thị, công nghiệp đường sắt chưa được hưởng ưu đãi về thuế suất theo quy định của Luật Đường sắt. Đây là một trong những nguyên nhân chính mà các doanh nghiệp không đủ nguồn lực để đầu tư phát triển kinh doanh đường sắt trong thời gian qua.

Mặt khác, Luật Đường sắt cũng quy định: Được miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, phụ tùng thay thế, phương tiện giao thông đường sắt, nguyên liệu, vật tư dùng để chế tạo máy móc, thiết bị hoặc để chế tạo linh kiện, chi tiết, bộ phận rời, phụ tùng của máy móc, thiết bị cần thiết cho hoạt động đường sắt và vật tư cần thiết cho xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt mà trong nước chưa sản xuất được.

Tuy nhiên, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13 chưa có quy định cụ thể về miễn thuế nhập khẩu đối với các trang thiết bị, phụ tùng... đồng bộ với quy định của Luật Đường sắt 2017. Việc chưa đồng bộ giữa Luật Đường sắt và Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu dẫn đến khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Do đó, Cục ĐSVN đề xuất bổ sung Luật Thuế xuất, nhập khẩu 107/2016/QH13 quy định về miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, phụ tùng thay thế, phương tiện giao thông đường sắt, nguyên liệu, vật tư dùng để chế tạo máy móc, thiết bị hoặc để chế tạo linh kiện, chi tiết, bộ phận rời, phụ tùng của máy móc, thiết bị cần thiết cho hoạt động đường sắt và vật tư cần thiết cho xây dựng kết cấu hạ tầng đường sắt mà trong nước chưa sản xuất được. Đối tượng được hưởng miễn thuế nhập khẩu là các tổ chức, cá nhân tham gia trong hoạt động đường sắt thực hiện các nội dung nêu trên.

“Để tăng thu hút các nhà đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển giao thông vận tải đường sắt, cần thiết các Bộ, ngành xem xét sửa đổi các quy định về ưu đãi, hỗ trợ trong hoạt động đường sắt đồng bộ với quy định của Luật Đường sắt”, Cục ĐSVN nhấn mạnh.