Đề án phát triển nguồn nhân lực đường sắt chú trọng tính tự chủ công nghệ

Phát biểu tại cuộc họp, ông Vũ Thành Trung - Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ cho biết, trong thời gian qua Bộ Xây dựng đã phối hợp các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo đề án, trình Chính phủ. Sau khi nhận chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Thành Long yêu cầu bổ sung, hoàn thiện, Bộ Xây dựng đã tiếp tục chỉnh lý nội dung và hoàn tất dự thảo Quyết định ban hành đề án để xin ý kiến lần cuối trong tháng 9 trước khi trình lại.

Ở lần rà soát này, Bộ Xây dựng đã cụ thể hóa rõ ràng mục tiêu cho từng giai đoạn 2025 - 2030, 2031 - 2035 và tầm nhìn đến 2045, đồng thời xác định nhóm ngành trọng điểm cần đào tạo, ưu tiên phát triển nhân lực chất lượng cao. Dự thảo cũng phân tích nhu cầu nhân sự theo số lượng, trình độ chuyên môn, nhóm ngành và vị trí việc làm, qua đó bảo đảm nguồn cung nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống đường sắt trong tương lai. Đề án được điều chỉnh tên gọi cho thống nhất với nội dung và phạm vi áp dụng.

Một điểm nhấn quan trọng là việc Bộ Xây dựng bổ sung các nội dung đào tạo lại, bồi dưỡng cho lực lượng nhân sự hiện có, đặc biệt trên các tuyến đường sắt đang khai thác. Bên cạnh đó, đề án cũng đặt mục tiêu chuẩn bị nguồn nhân lực cho các dự án đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa và các tuyến đô thị. Trọng tâm là xây dựng đội ngũ kỹ sư, cán bộ kỹ thuật có khả năng làm chủ công nghệ từ thiết kế, thi công đến vận hành, khai thác và bảo trì, hướng tới khả năng tự chủ, giảm phụ thuộc nước ngoài và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.

Về giải pháp thực hiện, Bộ Xây dựng đề xuất cơ chế tuyển chọn sinh viên tốt nghiệp xuất sắc để cử đi đào tạo sau đại học trong và ngoài nước, từ đó đưa về làm việc tại cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị thực hiện dự án và các viện nghiên cứu. Đây được coi là khâu then chốt để hình thành nguồn chuyên gia có trình độ cao, trực tiếp tiếp nhận và chuyển giao công nghệ mới.

Cuộc họp đã thống nhất hầu hết nội dung dự thảo nhưng cũng đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện. Một số ý kiến nhấn mạnh sự cần thiết phải ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn thống nhất để đồng bộ công nghệ giữa các tuyến đường sắt, đồng thời bảo đảm linh hoạt trong bố trí, điều chuyển nhân lực. Nhiều đại biểu cũng đề nghị gắn kết chặt chẽ đề án này với các chính sách, văn bản hiện hành như Đề án phát triển công nghiệp đường sắt và Quyết định của Thủ tướng về cơ chế đặt hàng sản phẩm, dịch vụ công nghiệp đường sắt, nhằm tránh chồng chéo và tạo hiệu quả tổng thể.

Một đề xuất đáng chú ý khác là giao cho đơn vị vận hành trực tiếp thành lập các trung tâm đào tạo thực hành để gắn với nhu cầu thực tế. Theo đó, với mạng lưới đường sắt quốc gia, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sẽ chủ trì; còn đối với các tuyến đường sắt đô thị, việc đào tạo do các đơn vị vận hành trực thuộc địa phương như Metro Hà Nội, Metro TP Hồ Chí Minh thực hiện. Điều này được kỳ vọng sẽ tạo môi trường thực hành sát thực tế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngay từ khâu đào tạo.

Về nguồn lực, dự thảo đề án đề xuất huy động đa dạng từ nhiều kênh, bao gồm vốn đầu tư dự án, vốn của doanh nghiệp và các nguồn lực xã hội hóa khác, trong đó vốn đầu tư công vẫn giữ vai trò nòng cốt để bảo đảm triển khai đề án lâu dài và ổn định.