Cao tốc Bắc - Nam qua miền Trung: Không để khoảng trống trong quản lý, bảo đảm an toàn khai thác

Tạp chí Xây dựng đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Phương Nam, Phó Giám đốc Khu Quản lý đường bộ III (Cục Đường bộ Việt Nam), về công tác quản lý, vận hành và bảo đảm an toàn trên các tuyến cao tốc mới.

Phóng viên: Sau gần hai tháng đưa 5 dự án thành phần cao tốc Bắc Nam gồm: Cao tốc Quảng Ngãi – Hoài Nhơn, Hoài Nhơn – Quy Nhơn, Quy Nhơn – Chí Thạnh, Chí Thạnh – Vân Phong và Vân Phong – Nha Trang vào khai thác, ông đánh giá như thế nào về tình hình vận hành thực tế của các tuyến này?

Ông Nguyễn Phương Nam: Qua thời gian đầu khai thác, các tuyến cao tốc cơ bản đáp ứng yêu cầu lưu thông, góp phần nâng cao năng lực vận tải và kết nối khu vực. Khu Quản lý đường bộ (QLĐB) III đã tổ chức quản lý, kiểm tra, theo dõi tình trạng khai thác và phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để bảo đảm giao thông an toàn, thông suốt.

Tuy nhiên, qua kiểm tra thực tế, vẫn còn một số tồn tại hoặc phát sinh cục bộ liên quan đến tổ chức giao thông, hệ thống báo hiệu, mặt đường, cầu, thoát nước, taluy và một số hạng mục phụ trợ.

Đối với các nội dung thuộc phạm vi dự án, đang trong thời gian bảo hành, Khu QLĐB III đã có văn bản đề nghị các Ban Quản lý dự án (Ban QLDA) chỉ đạo nhà thầu, tư vấn và các đơn vị liên quan kiểm tra, xác định nguyên nhân, trách nhiệm và khẩn trương khắc phục theo quy định.

Trong giai đoạn đầu khai thác, chúng tôi đặc biệt chú trọng theo dõi các vị trí có nguy cơ ảnh hưởng đến ATGT, khả năng thoát nước và sự ổn định của công trình; đồng thời đôn đốc các Ban QLDA hoàn thiện những tồn tại của dự án, thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo hành.

Phóng viên: Các tuyến cao tốc mới vẫn đang trong thời gian bảo hành. Khu QLĐB III làm thế nào để vừa bảo đảm giao thông an toàn, vừa xác định rõ trách nhiệm xử lý giữa đơn vị quản lý khai thác, chủ đầu tư và nhà thầu, tránh tình trạng tồn tại kéo dài?

Ông Nguyễn Phương Nam: Nguyên tắc của chúng tôi là phát hiện kịp thời, ưu tiên bảo đảm ATGT và xác định đúng trách nhiệm xử lý.

Thông qua công tác tuần kiểm của cơ quan quản lý đường bộ trực tiếp, do các Văn phòng QLĐB III.1, III.2 thực hiện, cùng hoạt động tuần đường của các đơn vị quản lý, bảo dưỡng thường xuyên, những tồn tại, hư hỏng được ghi nhận, tổng hợp và thông báo đến Ban QLDA có liên quan.

Đối với hư hỏng thuộc trách nhiệm bảo hành, Ban QLDA có trách nhiệm tổ chức kiểm tra, xác định phạm vi, nguyên nhân và chỉ đạo nhà thầu huy động nhân lực, thiết bị, vật liệu để sửa chữa theo yêu cầu kỹ thuật. Các đơn vị thuộc Khu QLĐB III tiếp tục kiểm tra, theo dõi, đôn đốc quá trình khắc phục.

Đặc biệt, tại những vị trí có nguy cơ trực tiếp ảnh hưởng đến ATGT, đơn vị quản lý khai thác phải chủ động triển khai biện pháp cảnh báo, tổ chức giao thông cần thiết. Trường hợp mặt đường xuất hiện ổ gà, có thể thực hiện vá, sửa tạm bằng vật liệu phù hợp để bảo đảm ATGT trước mắt, đồng thời yêu cầu Ban QLDA và nhà thầu khẩn trương xử lý, không để hư hỏng kéo dài ảnh hưởng đến an toàn khai thác.

Phóng viên: Trong giai đoạn đầu vận hành, các tình huống như phương tiện hư hỏng, tai nạn, đất đá rơi xuống mặt đường hoặc vật thể rơi vãi có thể gây mất ATGT. Công tác tuần tra, trực vận hành và xử lý sự cố trên các tuyến đang được tổ chức ra sao?

Ông Nguyễn Phương Nam: Khu QLĐB III yêu cầu các đơn vị quản lý, bảo dưỡng thường xuyên tổ chức tuần tra, trực và theo dõi tình trạng tuyến theo quy định và hợp đồng. Khi phát hiện tai nạn, phương tiện hư hỏng, vật thể rơi vãi hoặc tình huống bất thường, nhiệm vụ trước tiên là cảnh báo, bảo vệ hiện trường, tổ chức giao thông và phối hợp với lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT), cứu hộ, cứu nạn cùng các cơ quan liên quan để xử lý, hạn chế ảnh hưởng đến lưu thông.

Qua thời gian đầu khai thác, một số vấn đề cần lưu ý gồm hư hỏng cục bộ, đất đá rơi hoặc tràn xuống mặt đường và những bất cập về hệ thống ATGT. Khu QLĐB III tiếp tục yêu cầu tăng cường kiểm tra các vị trí này, đồng thời điều chỉnh biện pháp bảo đảm giao thông phù hợp với tình hình thực tế.

Việc phát hiện sớm, cảnh báo kịp thời và phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế nguy cơ mất an toàn, giảm ảnh hưởng đến phương tiện lưu thông trên cao tốc.

Phóng viên: Các tuyến cao tốc qua miền Trung có nhiều đoạn đi qua địa hình đồi núi và chịu tác động của mưa lớn, nguy cơ sạt lở taluy, đất đá tràn xuống mặt đường và hư hỏng hệ thống thoát nước rất cao. Khu QLĐB III chuẩn bị phương án ứng phó thiên tai như thế nào?

Ông Nguyễn Phương Nam: Công tác phòng ngừa, ứng phó thiên tai trên các tuyến cao tốc đi qua khu vực đồi núi được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, đặc biệt trong mùa mưa bão.

Khu QLĐB III yêu cầu các đơn vị quản lý, bảo dưỡng thường xuyên tăng cường kiểm tra taluy, cầu, cống, rãnh và công trình thoát nước, nhất là những khu vực có nguy cơ đất đá tràn xuống mặt đường. Đồng thời, các đơn vị phải chủ động chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư và phương án bảo đảm giao thông khi có tình huống phát sinh.

Thực hiện kế hoạch, phương án phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2026, Khu QLĐB III đã kiện toàn Ban Chỉ huy, phân công lãnh đạo trực tiếp chỉ huy công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn trên các tuyến cao tốc. Các Văn phòng Quản lý đường bộ và đơn vị quản lý, bảo dưỡng thường xuyên được yêu cầu duy trì thông tin liên lạc, rà soát vị trí xung yếu, vật tư dự phòng, phương tiện, thiết bị và tổ chức lực lượng theo phương châm “4 tại chỗ”, “3 sẵn sàng”.

Khu cũng phối hợp với Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự địa phương, CSGT và lực lượng cứu hộ để thống nhất phương án ứng cứu, phân luồng khi xảy ra sự cố.

Nếu xảy ra sạt lở, ách tắc, các đơn vị phải huy động thiết bị xử lý ngay, ưu tiên thông xe tối thiểu một làn trong thời gian sớm nhất. Trường hợp vượt quá khả năng xử lý, Khu sẽ báo cáo Cục Đường bộ Việt Nam và đề nghị các lực lượng chức năng hỗ trợ.

Đối với các tồn tại liên quan đến kết cấu công trình, taluy và hệ thống thoát nước thuộc phạm vi dự án đang trong thời gian bảo hành, chúng tôi yêu cầu các Ban QLDA chỉ đạo các đơn vị tham gia dự án kiểm tra, xử lý triệt để, nhất là trước và trong mùa mưa bão.

Phóng viên: Việc đưa liên tiếp các đoạn cao tốc vào khai thác, cùng triển khai thu phí điện tử không dừng (ETC) trên tuyến Quảng Ngãi – Nha Trang, đánh dấu bước chuyển từ quản lý từng dự án thành phần sang quản lý một mạng lưới liên tục. Theo ông, yêu cầu đặt ra đối với công tác quản lý trong thời gian tới là gì?

Ông Nguyễn Phương Nam: Việc hình thành một tuyến cao tốc liên tục đòi hỏi công tác quản lý phải được thực hiện đồng bộ trên toàn tuyến, thay vì chỉ quản lý riêng từng dự án thành phần.

Theo đó, cần tiếp tục chuẩn hóa công tác tuần tra, trực vận hành, xử lý sự cố, tổ chức giao thông, cứu hộ, cứu nạn và ứng phó thiên tai. Đồng thời, từng bước kết nối, chia sẻ dữ liệu từ các hệ thống giao thông thông minh (ITS), ETC và những hệ thống giám sát phục vụ quản lý khai thác.

Khu QLĐB III sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để thống nhất phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả phối hợp, bảo đảm khai thác an toàn, thông suốt trên toàn tuyến.

Phóng viên: Từ thực tiễn trực tiếp quản lý các tuyến cao tốc mới, đâu là thay đổi lớn nhất trong tư duy quản lý đường cao tốc hiện nay? Khu cần thêm những điều kiện gì để đáp ứng yêu cầu quản lý một hệ thống giao thông vận hành liên tục?

Ông Nguyễn Phương Nam: Thay đổi lớn nhất là chuyển từ quản lý một công trình đơn lẻ sang quản lý một hệ thống giao thông vận hành liên tục. Trong mô hình này, yêu cầu về an toàn, tốc độ phát hiện và xử lý sự cố, dữ liệu giám sát cũng như sự phối hợp giữa các lực lượng ngày càng cao.

Vì vậy, thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện lực lượng quản lý khai thác, trang thiết bị tuần tra và xử lý sự cố, hệ thống giám sát và chia sẻ dữ liệu; đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý đường bộ, CSGT, chính quyền địa phương, đơn vị quản lý vận hành và lực lượng cứu hộ.

Bên cạnh đó, đối với các dự án mới đưa vào khai thác, các Ban QLDA, tư vấn, nhà thầu và đơn vị tham gia xây dựng cần tiếp tục hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ còn lại, nhất là hoàn thiện công trình, bàn giao hồ sơ, tài sản, dữ liệu và thực hiện trách nhiệm bảo hành.

Đây là những điều kiện quan trọng để cơ quan tiếp nhận tổ chức quản lý, khai thác các tuyến cao tốc ổn định, an toàn và hiệu quả.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!