Hạ tầng giao thông kết nối phát huy tiềm năng logistics khu vực Soài Rạp - Hiệp Phước

Giảm giá cước, rút ngắn thời gian vận chuyển

Theo quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tổng thể kết cấu hạ tầng hàng hải giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 của Bộ Xây dựng số 1061/QĐ-BXD ngày 29/06/2026, cảng biển TP.HCM thuộc nhóm cảng biển đặc biệt. Cụ thể, đến năm 2030 hàng hóa thông qua đạt khoảng 512 triệu tấn, hành khách đạt hơn 03 triệu lượt khách. Tầm nhìn đến năm 2050 đáp ứng nhu cầu thông qua hàng hóa với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 4,9 %/năm; hành khách tăng trưởng bình quân khoảng từ 1,4 %/năm. Trong đó, khu vực Soài Rạp - Hiệp Phước được quy hoạch đón tàu tải trọng đến 70.000 tấn hoặc lớn hơn khi đủ điều kiện, phù hợp với điều kiện khai thác của tuyến luồng hàng hải, định hướng là “cánh tay nối dài” cho cụm cảng Cát Lái và Cái Mép - Thị Vải.

Trung tá Phạm Thanh Sơn - Giám đốc Công ty cổ phần Cảng Tân Cảng - Hiệp Phước cho biết, Tân Cảng - Hiệp Phước đưa vào hoạt động năm 2015 đồng hành cùng với Khu công nghiệp Hiệp Phước từ những ngày đầu với phương châm “mang cảng đến với khách hàng, tạo giá trị cho khu công nghiệp” có tính bổ trợ lẫn nhau. Cảng Tân Cảng - Hiệp Phước diện tích 17 ha, 420 m cầu tàu, có khả năng thông qua khoảng 650.000 Teus/năm với 2 bến chính và 5 bến sà lan, các trang thiết bị xếp dỡ, ứng dụng công nghệ quản lý, điều hành tiên tiến hiện đại như: Hệ thống quản trị, khai thác cảng TOPS, khai báo và thanh toán dịch vụ qua cảng điện tử (Eport), giao hàng nhập bằng lệnh điện tử (eDO), hóa đơn điện tử, mobile app… đồng bộ cùng các cơ sở cảng khác thuộc hệ thống Tân Cảng - Sài Gòn với khả năng tiếp nhận tàu tải trọng lớn lên đến 50.000 tấn.

Hiện nay trung bình một tuần, Cảng Tân Cảng - Hiệp Phước có 10 tuyến dịnh vụ đi các nước như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan… Đặc biêt, cảng có hai tuyến dịch vụ kết nối đi bờ Tây nước Mỹ rất nhanh chỉ 17 ngày, rút ngắn thời gian so với việc đi qua các hãng tàu tại khu vực cảng Cái Mép - Thị Vải từ 10 - 12 ngày. Sau hơn một năm đưa vào khai thác, tuyến dịch vụ này được duy trì ổn định về lịch trình, đáp ứng tốt yêu cầu về chất lượng dịch vụ và thời gian giao hàng. Đây là lợi thế đáng kể đối với những nhóm hàng xuất khẩu có yêu cầu cao về tiến độ và tính ổn định của chuỗi cung ứng, đặc biệt như hàng may mặc, điện tử và các mặt hàng có giá trị cao.

Theo ông Sơn, cuối tháng 9/2026, cầu Phước Khánh thuộc dự án cao tốc Bến Lức – Long Thành đưa vào khai thác, cùng với việc thông xe toàn tuyến Vành đai 3 kết nối trực tiếp với Cảng đã mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp có thêm lựa chọn tuyến đường vận chuyển. Ngoài ra, Cảng Tân Cảng – Hiệp Phước triển khai các chính sách khuyến khích giao nhận trực tiếp, miễn phí nâng, hạ góp phần giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp và thúc đẩy sản lượng hàng hóa giao nhận trực tiếp qua cảng (tăng khoảng 10 lần so với thời điểm trước đó).

Hiện tại cảng Tân Cảng - Hiệp Phước đang tiếp nhận các tàu có trọng tải 20.000 - 30.000 tấn, sà lan từ 2.000 - 3.000 tấn (sản lượng hàng container chiếm gần 90%). Trong 7 tháng đầu năm 2026, sản lượng thông qua cảng Tân Cảng - Hiệp Phước đạt khoảng 188.000 TEU (tương đương sản lượng cùng kỳ năm 2025). Dự kiến những tháng cuối năm 2026, sau khi thông toàn tuyến cao tốc Bến Lức – Long Thành sản lượng sẽ có sự tăng trưởng tích cực, dự kiến năm 2026 sản lượng cảng Tân Cảng - Hiệp Phước đạt 310.000 TEU.

Theo ông Sơn, trước xu hướng chuyển đổi năng lượng, Cảng Tân Cảng - Hiệp Phước đã tính đến phương án chuyển đổi từ sử dụng dầu diesel sang điện đối với các phương tiện, hệ thống cẩu; trong thời gian tới sẽ tiếp tục nghiên cứu chuyển đổi xe nâng và xe đầu kéo sang sử dụng năng lượng điện.

Là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực vận tải đường thủy khu vực TP.HCM và ĐBSCL, ông Võ Thanh Phú - Giám đốc Công ty Cổ phần Tiếp vận Phước Tạo chia sẻ, khi hạ tầng giao thông TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ được kết nối với các tỉnh miền Tây sẽ phát huy thế mạnh cho ĐBSCL vì đây là vùng sản xuất lớn về nông sản, thủy sản và có nhu cầu vận chuyển đến các trung tâm tiêu thụ, chế biến và xuất khẩu.

"Trong thời gian tới nếu các tuyến luồng đường thuỷ khu vực TP.HCM và các tỉnh miền Tây được đầu tư đồng bộ thông qua các dự án nạo vét khai thông dòng chảy, nâng tĩnh không cầu đáp ứng tăng kích thước cỡ tàu sẽ phát huy được tiềm năng vận tải thuỷ. Qua đó giúp các doanh nghiệp rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí, chủ động tổ chức phương tiện và nâng cao hiệu quả giao nhận hàng hóa, thúc đẩy phát triển kho bãi, trung tâm phân phối và chuỗi cung ứng logistics góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và kinh tế khu vực", ông Phú đề xuất.

Tăng trưởng 200% sản lượng hàng hoá

Ông Nguyễn Anh Hào - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Cảng Cửa Ngõ Sài Gòn cho biết, lượng hàng hoá 07 tháng đầu năm 2026 thông qua cảng đã đạt một triệu tấn (tăng trưởng 200 % so với cùng kỳ năm trước), đây là một tín hiệu tăng trưởng rất tích cực sau khi một số dự án hạ tầng giao thông ở khu vực phía Nam được đầu tư một cách tối ưu và phát huy được tính hiệu quả. Ngoài ra, để đáp ứng được nhu cầu khách hàng về phía cảng cũng đã kiện toàn xong bộ máy lãnh đạo, đầu tư trang thiết bị phù hợp với từng loại tàu và hàng hoá nhằm thu hút doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Theo ông Hào, với định hướng xây dựng mô hình cảng xanh khai thác hàng container, Cảng Cửa Ngõ Sài Gòn có tổng diện tích 52 ha giai đoạn 1, chiều dài cầu cảng là 800 m, đón tàu tối đa 50.000 DWT, lượng hàng hoá chủ yếu là hàng xuất nhập khẩu container, tàu khách quốc tế… đi thị trường Châu Á, Châu Phi và Hàn Quốc. Hiện nay, Cảng đã đưa vào áp dụng 100% các quy trình quản lý, khai thác và giám sát trên phần mềm quản lý khai thác container VTOS, triển khai thực hiện thành công, an toàn việc xếp dỡ sà lan container của hãng tàu MSC. Ngoài ra, cảng cũng đưa vào sử dụng hệ thống phần mềm GTOS giải pháp quản lý điều hành cảng tổng hợp, giảm thiểu tối đa chứng từ giấy và tối ưu hóa lộ trình di chuyển của phương tiện trong bãi.

Cải tạo luồng Soài Rạp đón tàu trên 70.000 DWT

Ngoài những mặt tích cực đã đạt được thì ông Hào cũng nhìn nhận một cách khách quan, những năm gần đây cảng Cát Lái luôn trong tình trạng quá tải trong việc tiếp nhận lượng hàng hoá tăng cao. Trong khi khu vực khu vực Soài Rạp - Hiệp Phước gặp khó khăn do đường kết nối giao thông có trục duy nhất là đường Nguyễn Văn Linh - Nguyễn Hữu Thọ thường xuyên ùn tắc không tạo sức hút với hàng container. Vì vậy, khi dự án đường cao tốc Bến Lức – Long Thành và đường Vành đai 3 thông xe đưa vào khai thác sẽ thu hút được lượng lớn hàng hoá về cảng cũng như chia lửa cho cảng Cát Lái.

Theo ông Hào, tuyến luồng hàng hải Soài Rạp được thiết kế đạt độ sâu 9,5 m nhưng mức độ bồi lắng nhanh khiến độ sâu giờ xuống chỉ còn 8 m theo thông báo luồng hàng hải ngày 31/12/2025. Đây là tuyến giao thông hàng hải chiến lược, kết nối trực tiếp cụm cảng khu vực Hiệp Phước phía Nam TP.HCM, tỉnh Tây Ninh. Đồng thời đây là tuyến luồng có vai trò quan trọng trong việc chia sẻ lưu lượng khai thác với hệ thống luồng hàng hải Vũng Tàu – Sài Gòn góp phần nâng cao năng lực khai thác và bảo đảm an toàn cho mạng lưới hàng hải khu vực phía Nam.

Tuy nhiên hiện nay tuyến luồng hàng hải Soài Rạp chỉ có độ sâu khoảng 8 m trong điều kiện khai thác phải tận dụng thuỷ triều tự nhiên từ 2 – 3 m mới có thể tiếp nhận tàu 30.000 – 60.000 DWT. Trong khi, xu thế hiện nay kích thước size tàu được nâng lên nhằm tối ưu chi phí vận chuyển. Thực tế hiện nay nếu tàu tải trọng lớn hơn buộc phải giảm tải hoặc phụ thuộc đáng kể vào điều kiện thuỷ triều điều này khiến hoạt động khai thác của hãng tàu chưa bảo đảm được tính chủ động và ổn định về lịch trình vận hành cũng như làm hạn chế hiệu quả khai thác đồng bộ của hệ thống cảng, kho bãi và logistics đã được đầu tư tại khu vực Hiệp Phước.

Trên cơ sở định hướng phát triển hệ thống cảng biển quốc gia và nhu cầu phát triển vận tải biển, logistics và khai thác cảng trong dài hạn các doanh nghiệp cảng, bến khu vực Soài Rạp - Hiệp Phước kiến nghị Bộ Xây dựng, UBND TP.HCM nghiên cứu phương án nạo vét, nâng cấp tuyến luồng hàng hải sông Soài Rạp đạt quy mô kỹ thuật phù hợp, hướng tới mục tiêu cho phép tiếp nhận tàu có tải trọng trên 70.000 DWT.

Ông Hào cho rằng, việc nâng cấp tuyến luồng hàng hải sông Soài Rạp được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực qua đó góp phần nâng cao năng lực thông quan hàng hoá và năng lực tiếp nhận tàu biển của cụm cảng khu vực Hiệp Phước; Giảm chi phí logistics, chi phí vận tải nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hoá xuất nhập khẩu; Phát huy hiệu quả đầu tư của hệ thống cảng biển, khu công nghiệp và hạ tầng giao thông kết nối đã được đầu tư trong khu vực…

Gần 9.000.000 tấn hàng hoá thông quan an toàn

Đại diện Cảng vụ Hàng hải TP.HCM (Cảng vụ) cho biết, trong 7 tháng đầu năm 2026 có 2.418 lượt tàu biển, 7.479 lượt phương tiện thuỷ nội địa vào, rời khu vực Soài Rạp - Hiệp Phước với 8.778.486 tấn hàng hóa (gồm container, ô tô, dầu thực vật, xi măng, thạch cao, gạo, xơ dừa, đá xây dựng...) được thông quan an toàn.

Nhằm đảm bảo an toàn giao thông thuỷ luồng Soài Rạp - Hiệp Phước, Cảng vụ thường xuyên tổ chức kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về an toàn, an ninh hàng hải và phòng ngừa ô nhiễm môi trường đối với các doanh nghiệp khai thác bến cảng, bến phao, tàu biển và phương tiện thuỷ nội địa hoạt động tại khu vực Soài Rạp - Hiệp Phước.

Đồng thời phối hợp với Trạm Biên phòng Cửa khẩu cảng Hiệp Phước, Trạm Cảnh sát Đường thủy Phú Xuân, Công an xã Hiệp Phước tổ chức tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật nhằm nâng cao ý thức chấp hành của các chủ bến thủy nội địa, bến khách ngang sông và các thuyền trưởng của các phương tiện hoạt động tại bến. Qua công tác kiểm tra, giám sát và tuyên truyền, phổ biến pháp luật, Cảng vụ nhận thấy ý thức chấp hành quy định pháp luật của các doanh nghiệp khai thác cảng, doanh nghiệp vận tải biển, vận tải thủy... trong việc đảm bảm an toàn, an ninh hàng hải và phòng ngừa ô nhiễm môi trường đã được nâng cao rõ rệt.

Cảng vụ Hàng hải TP.HCM đánh giá, dự án đường Vành đai 3, đặc biệt là cao tốc Bến Lức - Long Thành khi thông xe đưa vào khai thác toàn tuyến sẽ tạo thêm lựa chọn cho phương tiện lưu thông hàng hóa từ các tỉnh ĐBSCL về các cảng khu vực phía Nam TP.HCM và vùng Đông Nam Bộ thuận lợi và nhanh chóng hơn, thay vì phải phụ thuộc nhiều vào các tuyến đường xuyên trung tâm TP.HCM như hiện nay. Đồng thời góp phần phát huy tối đa tiềm năng trong hoạt động vận chuyển hàng hóa của các bến, cảng hoạt động trong khu vực Soài Rạp - Hiệp Phước.