Xe điện và chính sách phát triển giao thông bền vững ở Pháp

Một trạm cho thuê xe đạp tự động gần Nhà thờ Đức Bà Paris

Từ đầu những năm 2000, chính quyền các thành phố lớn ở Pháp đã từng bước đưa vào sử dụng hàng loạt xe đạp điện (Vélib), ô tô điện (Autolib) công cộng, nhất là ở thủ đô Paris, thành phố Lyon, Dijon, Strasbourg… Rất nhiều trạm tự động cho thuê xe đạp điện, ô tô điện được lắp đặt trên các đường phố. Cách thức sử dụng những loại xe này rất đơn giản và rẻ tiền, thậm chí là miễn phí trong khoảng thời gian nhất định.

Tại Paris, các trạm cho thuê tự động xe đạp điện được bố trí khá gần nhau (khoảng vài trăm mét đến một km) và ở những địa điểm thuận lợi cho người sử dụng như: gần ga tàu, bến xe, công viên, điểm du lịch, trung tâm mua sắm, khu thể thao… Nhiều người dân thủ đô Paris coi xe đạp là phương thức di chuyển hằng ngày thuận tiện và hữu ích nhất trong đô thị và đặc biệt là một hình thức thể thao hiệu quả. Có những người mua thẻ tháng hay thẻ năm, hoặc thẻ tuần (8 euro/tuần) và cũng có thể theo ngày (1,7 euro/ngày), với số tiền đặt cọc là 150 euro (tương đương giá trị một chiếc xe đạp Vélib) cho công ty cung cấp dịch vụ. Đặc biệt, tại mỗi trạm thuê xe đều có bản hướng dẫn bằng tám thứ tiếng khác nhau phục vụ khách nước ngoài. Người sử dụng có thể đăng ký và thanh toán bằng thẻ tín dụng. Nếu sử dụng trong vòng 30 phút sẽ không phải trả tiền. Từ phút thứ 31 đến phút 60 chỉ phải thanh toán 1 euro. Khi kết thúc hành trình, người sử dụng có thể trả xe ở bất cứ trạm đỗ nào gần nhất.

Bắt đầu từ năm 2007, loại xe đạp điện Vélib bắt đầu phát triển mạnh tại Paris, với sự hưởng ứng của đông đảo người dân thủ đô cũng như du khách đến với Paris. Đến nay, hệ thống Vélib Paris có gần 30.000 xe, với gần 2.000 điểm đỗ xe và cho thuê tự động, và hơn 50 triệu lượt người đăng ký sử dụng xe đạp điện Vélib thường xuyên hằng năm (với giá tiền 29 euro/năm). Theo thống kê của cơ quan quản lý giao thông Paris, trong gần 750.000 lượt người đi lại bằng xe đạp hàng ngày, một nửa là công nhân, nhân viên văn phòng.

Đi xe đạp điện hay ô tô điện, xe máy điện không những giúp bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp, giảm lượng khí thải CO2 từ động cơ xăng dầu, tiết kiệm năng lượng tự nhiên và tiết kiệm chi phí cho mỗi cá nhân, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế chung, mà còn góp phần làm tăng cường sức khỏe mỗi người. Vì thế, đến nay, gần 40 thành phố ở Pháp áp dụng hình thức cho thuê xe đạp tự động.

Với mục tiêu xây dựng một thủ đô xanh và chống tắc nghẽn giao thông trong thành phố, tháng 5-2007, Thị trưởng Paris Bertrand Delanoë đã cho áp dụng một trong những giải pháp là khuyến khích sử dụng xe đạp điện Vélib. Thủ đô Paris còn vừa khánh thành một tuyến đường đặc biệt dành cho xe đạp chạy dọc theo đường Bassin de l’Arsenal (quận 4). Và đến năm 2020, toàn bộ hệ thống đường đặc biệt dành cho xe đạp trong thành phố Paris dài 45,3 km. Khi đó, Paris sẽ có thêm nhiều tuyến đường cho xe đạp ngày càng thân thiện, không có phương tiện cơ giới. Và mục tiêu đến năm 2020 có 15% người dân Paris đi xe đạp (hiện nay khoảng hơn 5%).

Trong nỗ lực bảo vệ môi trường Paris, chính quyền thành phố tiếp tục phát triển đa dạng loại hình phương tiện giao thông chạy bằng điện. Tháng 9-2011, hệ thống Autolib cho thuê tự động chính thức được đưa vào hoạt động tại Paris. Hệ thống tự động cho thuê xe ô tô được triển khai lắp đặt tại nhiều địa điểm của thành phố Paris. Hiện nay, có hơn 3.000 xe ô tô điện, đặt tại 1.000 trạm tự động cho thuê trong thành phố, cùng với các trạm sạc điện. Việc phát triển xe ô tô điện cho thuê cũng được đông đảo người dân hưởng ứng. Sau khi được triển khai lắp đặt trong thành phố Paris, các trạm cho thuê ô tô điện cũng được lắp đặt tại các thành phố vệ tinh chung quanh Paris. Hệ thống Autolib thu phí người sử dụng theo giờ (9 euro/30 phút sử dụng) và đăng ký thuê dịch vụ tương tự như hệ thống cho thuê xe đạp Velib.

Trong các hãng sản xuất ô tô điện, ô tô Bluecar của Hãng Bolloré được đánh giá cao trong hệ thống cho thuê xe tự động Autolib, với các hình thức và loại xe phù hợp với giao thông đô thị. Bluecar là mẫu xe bốn chỗ, với hệ thống pin nhiên liệu đặt dưới gầm xe. Theo ông Dimitri Xylinas - Tổng Giám Công ty Blue Solutions chuyên sản xuất thiết bị tích điện (thuộc Tập đoàn Bolloré), pin dùng cho xe Bluecar là loại Lythium Metal Polymere (LMP) có thể chứa lượng điện lớn hơn năm lần pin thông thường. Đặc biệt, loại pin này không cần bảo trì thường xuyên, bởi tuổi thọ của nó có thể sử dụng cho ô tô chạy trong vòng 200.000 km và cung cấp năng lượng ổn định. Để sạc pin LMP, chỉ cần khoảng 4 - 6 tiếng đồng hồ. Ngoài pin cấp điện ở gầm xe, Bluecar còn có một bộ panel năng lượng mặt trời đặt trên nóc xe. Bluecar sử dụng các công nghệ hiện đại để phục vụ người sử dụng trong các điều kiện hoàn cảnh. Bluecar có thể đạt vận tốc tối đa 125km/h và có thể chạy được quãng đường 250km mới phải sạc lại.

Trong bối cảnh môi trường hiện nay, nhất là động cơ sử dụng nhiên liệu hóa thạch có những giới hạn, Bộ trưởng Môi trường Pháp Ségolène Royale cho rằng, ô tô điện là xu thế tất yếu. Trong chiến lược lâu dài, chính phủ Pháp luôn khuyến khích sản xuất và sử dụng ô tô điện, đồng thời kêu gọi các hãng giảm giá và đa dạng mẫu mã nhằm giúp loại phương tiện này ngày càng phổ biến hơn. Hiện ở Pháp có hơn 100.000 xe ô tô điện (trong tổng số hơn 38 triệu ô tô đang lưu hành). Trong hai năm qua, lượng ô tô điện tại Pháp tăng gấp ba lần (riêng năm 2016 có tới 32.000 ô tô được đăng ký). Theo kế hoạch, trong ba năm tới, Pháp sẽ xây dựng hàng chục nghìn trạm sạc điện tại các địa điểm. Chính phủ Pháp còn khuyến khích sử dụng xe điện thông qua chương trình thưởng cho những người loại bỏ ô tô động cơ xăng và diesel đã có thời gian sử dụng trên 10 năm để mua ô tô điện.

Nhằm mở rộng đa dạng các loại hình phương tiện giao thông xanh, bảo vệ môi trường, các chuyên gia thuộc Công ty CityScoot ở Paris triển khai chương trình phát triển hệ thống xe máy cho thuê tự động (CityScoot) từ tháng 6-2015, với điểm đầu tiên tại La Grande Arche (La Défense). Theo kế hoạch, đến hết năm 2017, Công ty CityScoot sẽ phát triển 2.000 xe máy điện cho thuê tự động, với khoảng 35 mẫu xe sản xuất tại châu Âu. Các xe đều có phân khối 50, hai chỗ ngồi, phạm vi hoạt động từ 60-100 km. Các xe CityScoot đều được trang bị ổ cắm USB để sử dụng điện thoại hoặc các thiết bị thông minh. Giá thuê xe máy điện là 3 euro trong vòng 15 phút (thanh toán trực tiếp qua tài khoản của người sử dụng).

Thủ đô Paris của Pháp là một trong những hình mẫu trong việc giải quyết ô nhiễm môi trường và vấn đề tắc nghẽn giao thông, với những giải pháp hữu hiệu và bền vững, góp phần xây dựng thành phố xanh, thân thiện với môi trường, giảm lượng khí thải độc hại - tác nhân khiến cho trái đất ngày càng nóng lên.