Nguy cơ trượt tiến độ hầm xuyên núi nối Lào Cai - Lai Châu vì giải phóng mặt bằng

Dự án hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên kết nối phường Sa Pa (Lào Cai) với xã Bình Lư (Lai Châu) là dự án đầu tư công với với tổng mức đầu tư 3.300 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương tỉnh Lai Châu.

Đây là dự án nhóm A, cấp đặc biệt, được đánh giá là hầm đường bộ cao nhất Việt Nam và một trong những hầm xuyên núi hiện đại nhất khu vực Tây Bắc. Tổng chiều dài toàn tuyến 8,8 km gồm hầm chính dài 2,63 km, hầm phụ dài 2,65 km cùng hệ thống 11 cầu và đường kết nối hai đầu hầm.

Hầm Hoàng Liên khi hoàn thành sẽ xóa bỏ “điểm đen” giao thông cung đường đèo Ô Quy Hồ trên tuyến Quốc lộ 4D, mở ra hành lang giao thương thông suốt giữa Sa Pa và Lai Châu, đồng thời thúc đẩy logistics, du lịch và giao thương biên mậu qua cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng - Kim Thuỷ Hà (Trung Quốc).

Theo báo cáo của Ban Điều hành dự án, ngay sau lễ khởi công, liên danh nhà thầu đã khẩn trương huy động nhân sự, máy móc thiết bị để triển khai các hạng mục đầu tiên. Phòng thí nghiệm hiện trường phục vụ dự án đã được chấp thuận để vận hành công tác kiểm soát chất lượng công trình.

Đến nay, các mũi thi công đang đồng loạt triển khai trên địa bàn tỉnh Lai Châu. Trong đó, đường công vụ số 1 đã hoàn thành, còn đường công vụ số 2 và số 3 tiếp cận cửa hầm phía Tây đang được đẩy nhanh tiến độ. Trên tuyến chính từ Km0 đến Km3+219, các nhà thầu địa phương đang tiến hành phát quang và đào đắp hạ nền đường.

Từ tháng 3/2026, liên danh nhà thầu bắt đầu khoan cọc nhồi cầu số 6 - một trong những hạng mục cầu có kết cấu phức tạp nhất trên tuyến. Song song với đó, hồ sơ bản vẽ thi công các hạng mục cửa hầm phía Tây, nền mặt đường, cọc khoan nhồi và dầm chủ Cầu số 3, Cầu số 6 đang được hoàn thành và đệ trình thẩm tra.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, hiện dự án đang gặp vướng mắc về công tác GPMB phía tỉnh Lào Cai, khi việc kiểm đếm hoa màu, tài sản và xác minh nguồn gốc đất vẫn chưa hoàn tất. Toàn bộ mặt bằng phía Lào Cai bao gồm cửa hầm phía Đông, đường công vụ số 4, 5 và cầu số 10 đến nay chưa được bàn giao. Thực tế này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tổ chức thi công hai đầu hầm theo kế hoạch, làm gián đoạn nhịp triển khai tổng thể của dự án, lãng phí nguồn lực của dự án.

Đối với công trình giao thông xuyên núi như hầm Hoàng Liên, yêu cầu kỹ thuật bắt buộc là thi công đồng thời cả hai đầu hầm để đảm bảo tiến độ và chất lượng kết cấu. Nếu chỉ thi công được một phía, hiệu quả khai thác máy móc chuyên dụng, nhân lực kỹ thuật cao và toàn bộ bộ máy quản lý công trường đều bị sụt giảm nghiêm trọng. Thời gian hoàn vốn bị kéo dài, trong khi công trình chậm hoàn thành đồng nghĩa người dân tiếp tục phải đối mặt với những rủi ro khi vượt 22km đèo Ô Quy Hồ hiểm trở.

Ông Nguyễn Quang Huy - Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả đại diện liên danh nhà thầu nhấn mạnh, không có mặt bằng thì nhà thầu không thể triển khai thi công đồng thời từ hai phía cửa hầm. Số lượng lớn nhân lực và máy móc, thiết bị đã được huy động tới công trường nhưng vẫn đang phải ‘nằm chờ’ mặt bằng một cách lãng phí, trong khi áp lực tiến độ ngày càng gia tăng.

Để tháo gỡ nút thắt này, liên danh nhà thầu kiến nghị chủ đầu tư là UBND tỉnh Lai Châu chủ trì làm việc với UBND tỉnh Lào Cai và các phường/xã nơi dự án đi qua để khẩn trương hoàn thành kiểm đếm, phê duyệt phương án đền bù và sớm bàn giao mặt bằng ngay trong đầu tháng 4/2026 nhằm đảm bảo điều kiện tổ chức thi công hầm đồng thời từ cả hai cửa hầm theo đúng tiến độ.

“Tiến độ dự án được chủ đầu tư yêu cầu kiểm soát từng ngày, nếu tình trạng chờ mặt bằng tiếp tục kéo dài mà không có phương án tháo gỡ hoặc các cam kết về mốc thời gian bàn giao mặt bằng cụ thể, nhà thầu sẽ buộc phải tạm dừng thi công tại các hạng mục liên quan để kiểm soát tổn thất khi chi phí phát sinh ngày càng lớn”, ông Nguyễn Quang Huy nói.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh giá nhiên liệu và nguyên vật liệu tăng mạnh suốt tháng 3 vừa qua, liên danh nhà thầu kiến nghị cần có sự vào cuộc quyết liệt hơn từ phía địa phương nhằm bảo đảm nguồn cung, đồng thời kịp thời công bố giá và chỉ số giá sát với diễn biến thị trường theo từng tháng. Chủ đầu tư cũng cần sớm hướng dẫn nhà thầu thực hiện điều chỉnh giá theo cơ chế bù giá trực tiếp, bảo đảm tính đúng, tính đủ chi phí cho nhà thầu trong quá trình thi công.

Dự án hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên do Ban QLDA Đầu tư Xây dựng tỉnh Lai Châu làm chủ đầu tư. Liên danh nhà thầu thi công gồm: Tập đoàn Đèo Cả, Công ty CP Xây dựng và Thương mại 299, Công ty CP Xây dựng Dịch vụ và Thương mại 68, Công ty TNHH MTV Thanh Tuyền, Công ty TNHH Số 10 Lai Châu, Công ty TNHH MTV Xây dựng & Thương mại Khánh Hưng. Tổng giá trị xây lắp, thiết bị, khảo sát và lập thiết kế bản vẽ thi công của dự án là hơn 2.628 tỷ đồng, với thời gian hoàn thành theo kế hoạch vào năm 2027 sau 24 tháng thực hiện.