Quảng Ngãi: Xử lý công trình xây dựng trong phạm vi bảo vệ kết cấu công trình đường sắt

Tự ý xây dựng nhà trong phạm vi bảo vệ công trình đường sắt

Một trong những trường hợp được ghi nhận là công trình của gia đình ông Lý Thảo (94 tuổi) và bà Đặng Thị Lịch (89 tuổi, trú tại tổ dân phố Thạch Bì, phường Sa Huỳnh).

Tại hiện trường, đoàn kiểm tra xác định hộ gia đình ông Lý Thảo đã tự xây dựng công trình trong phạm vi bảo vệ đường sắt, tại khu vực Km990+200 - Km990+203,5. Công trình được xây dựng trên nền đất, phía bên trái lý trình đường sắt, không đào, không đắp. Theo ghi nhận, gia đình ông Lý Thảo không có giấy phép thi công cũng như các giấy tờ liên quan đến việc được phép thi công xây dựng tại thời điểm đoàn kiểm tra.

Công trình gồm tường gạch xây bằng vữa xi măng, phía trên lợp tôn làm mái tạm. Tường xây cách mép ray ngoài cùng khoảng 3,05 m, chiều dài 3,5 m dọc theo đường sắt. Tổng diện tích phần công trình vi phạm được xác định khoảng 3,9 m²

Đáng chú ý, đoàn kiểm tra cũng ghi nhận một số hộ gia đình khác có công trình nằm gần phạm vi bảo vệ đường sắt. Trong đó, hộ gia đình bà Nguyễn Thị Thụy xây dựng tường nhà cách mép ray đường sắt nơi gần nhất 2,22 m tại Km990+213; hộ gia đình bà Trương Thị Chuồng có tường nhà cách mép ray nơi gần nhất 2,2 m tại Km990+550.

Ông Lý Thảo cho hay, căn nhà và các công trình phụ của gia đình đã tồn tại từ lâu. Phần mái công trình bị hư hỏng, xuống cấp, ảnh hưởng đến sinh hoạt nên gia đình tiến hành sửa chữa, xây dựng lại cách đây hơn một tháng.

Cùng chung tâm tư, bà Võ Thị Khiết, người dân sinh sống tại khu vực, cho biết nhiều hộ dân đã sinh sống hai bên tuyến đường sắt từ lâu đời. Nhà cửa qua thời gian bị xuống cấp, thấm dột, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nên người dân có nhu cầu sửa chữa, cải tạo.

“Nhà làm đã lâu năm, nay bị hư hỏng, thấm dột, ảnh hưởng đến sinh hoạt, đời sống nên người dân sửa sang lại. Mong chính quyền và các cơ quan quản lý nhà nước chia sẻ, thông cảm với hoàn cảnh thực tế của người dân”, bà Khiết bày tỏ.

Tuy nhiên, theo các cơ quan chức năng, việc sửa chữa, xây dựng công trình trong phạm vi bảo vệ công trình đường sắt, nếu không được kiểm soát, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn chạy tàu.

Trao đổi với phóng viên, ông Võ Tấn Khoa, Phó Trưởng phòng Kinh tế - hạ tầng và đô thị (UBND phường Sa Huỳnh), cho biết các hộ dân sinh sống hai bên hành lang tuyến đường sắt tại khu vực này đã tồn tại từ lâu đời.

Theo ông Khoa, hiện trạng nhà cửa tại đây là vấn đề mang tính lịch sử, hình thành qua nhiều thời kỳ. Riêng đối với các vị trí có công trình mới xây dựng, trước đây khu vực này chủ yếu được rào chắn bằng lưới B40.

Nhận trách nhiệm về công tác quản lý địa bàn để xảy ra vụ việc, ông Khoa cho biết địa phương sẽ yêu cầu các hộ dân ký cam kết không tiếp tục lấn chiếm, xây dựng công trình trong phạm vi bảo vệ và hành lang an toàn đường sắt.

“Trong trường hợp lập biên bản xử phạt vi phạm hành chính, mức xử phạt có thể rất cao, từ 80-100 triệu đồng. Với điều kiện, hoàn cảnh của nhiều hộ dân tại đây, việc chấp hành mức phạt này sẽ rất khó khăn. Do đó, địa phương sẽ tham mưu phương án xử lý phù hợp, trước mắt vận động người dân tháo dỡ, trả lại nguyên trạng phần diện tích đã lấn chiếm trong tháng 9/2026”, ông Khoa cho biết.

Ông Nguyễn Thanh Sang, Phó Chủ tịch UBND phường Sa Huỳnh cũng đề xuất ngành đường sắt nghiên cứu phương án đầu tư xây dựng hàng rào bảo vệ an toàn đường sắt qua khu vực dân cư này.

Theo ông Nguyễn Thanh Sang, nếu có chủ trương và kế hoạch cụ thể, phường sẽ phối hợp thực hiện công tác giải phóng mặt bằng. Do phần lớn các công trình tại khu vực này được xây dựng tạm, việc giải tỏa được cho là có khả năng thực hiện.

Việc tổ chức lại hành lang đường sắt không chỉ tạo không gian thông thoáng, bảo đảm an toàn chạy tàu mà còn góp phần chỉnh trang khu dân cư, cải thiện vệ sinh môi trường, xử lý tình trạng xây dựng nhếch nhác kéo dài nhiều năm.

“Nếu có một phương án, kế hoạch cụ thể, khoa học và hợp lý thì vấn đề này có thể được xử lý một cách căn cơ, dứt điểm”, đại diện địa phương nhận định.

Cần làm rõ trách nhiệm quản lý

Ông Phan Đức Duy, Trưởng Văn phòng khu vực 8 (Phòng Quản lý an toàn đường sắt II, Cục Đường sắt Việt Nam) cho rằng, khu vực tuyến đường sắt đi qua Sa Huỳnh có tàu chạy với tốc độ hơn 80 km/h. Vì vậy, việc xây dựng nhà cửa, công trình trong phạm vi bảo vệ công trình và hành lang an toàn đường sắt là vấn đề đáng lo ngại.

Theo ông Phan Đức Duy, yêu cầu bảo đảm an toàn chạy tàu phải được đặt lên hàng đầu. Nếu để tình trạng lấn chiếm, xây dựng công trình tiếp tục diễn ra mà không được xử lý kịp thời sẽ tiềm ẩn nguy cơ uy hiếp trực tiếp đến an toàn giao thông đường sắt.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, phần lớn người dân sinh sống trong khu vực có hoàn cảnh khó khăn, trong đó có nhiều trường hợp đã lớn tuổi. Vì vậy, quá trình xử lý cần bảo đảm đúng quy định pháp luật nhưng cũng phải có phương án phù hợp, quan tâm đến chính sách hỗ trợ di dời, tái định cư nếu việc giải tỏa được triển khai trên diện rộng.

Đối với các trường hợp chưa được giao quyền sử dụng đất nhưng vẫn tự ý xây dựng công trình trong phạm vi an toàn đường sắt, cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm theo quy định hiện hành.

“Nếu không xử lý nghiêm, triệt để thì tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt, xây dựng công trình trong phạm vi bảo vệ đường sắt sẽ tiếp tục tái diễn, uy hiếp đến an toàn chạy tàu và trật tự, an toàn giao thông đường sắt”, ông Phan Đức Duy nhìn nhận.

Bên cạnh việc xử lý các công trình xây dựng, ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Giám đốc Công ty CP Đường sắt Nghĩa Bình (đơn vị quản lý bảo trì đường sắt) cũng đề nghị chính quyền địa phương tập trung xử lý các lối đi tự mở qua đường sắt trong khu vực dân cư. Hiện trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi vẫn còn 17 lối đi tự mở qua đường sắt, trong đó khu vực Sa Huỳnh, thuộc thị xã Đức Phổ trước đây, vẫn còn tồn tại nhiều vị trí. Việc xây dựng kế hoạch xóa bỏ các lối đi tự mở được xem là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm an toàn giao thông đường sắt.

Trực tiếp hướng dẫn, đôn đốc thực hiện công tác đảm bảo TTATGT đường sắt trên tuyến, Trung tá Trần Hải Hoàng, Phó Đội trưởng Đội CSGT đường sắt số 2, (Phòng 6, Cục CSGT) cho rằng, vụ việc không chỉ là câu chuyện về một công trình xây dựng mà còn cho thấy những vấn đề cần được xem xét trong công tác quản lý.

Theo Trung tá Trần Hải Hoàng, việc xây dựng công trình trong phạm vi an toàn đường sắt đã diễn ra trong một thời gian. Sự việc đã được các đơn vị quản lý đường sắt phát hiện, lập biên bản và thông báo đến chính quyền địa phương. Tuy nhiên, đến thời điểm kiểm tra, công trình vẫn tiếp tục được cơi nới và đã đưa vào sử dụng.

“Chính quyền địa phương cần rà soát toàn bộ hồ sơ đất đai, việc giao quyền sử dụng đất và các công trình xây dựng trong phạm vi an toàn đường sắt để có phương án xử lý, trả lại hành lang an toàn đường sắt, bảo đảm an toàn giao thông đường sắt”, Trung tá Trần Hải Hoàng nhấn mạnh và đề nghị cần xác định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương và các đơn vị quản lý đường sắt trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm.

Đại diện Đội CSGT đường sắt số 2 đề nghị Công an phường Sa Huỳnh và Phòng CSGT có văn bản tham mưu Công an tỉnh Quảng Ngãi kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương có tuyến đường sắt đi qua tổ chức rà soát toàn diện các công trình xây dựng trong phạm vi bảo vệ công trình và hành lang an toàn đường sắt.

Từ vụ việc tại Sa Huỳnh cho thấy, việc xử lý hành lang an toàn đường sắt không thể chỉ dừng lại ở tháo dỡ một vài công trình vi phạm. Điều cần thiết là một cuộc rà soát tổng thể về đất đai, hiện trạng dân cư, các công trình tồn tại lịch sử, lối đi tự mở và trách nhiệm quản lý của từng cơ quan, đơn vị.

Xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm an toàn chạy tàu. Nhưng với những khu dân cư tồn tại từ lâu đời, có nhiều hộ dân khó khăn và người cao tuổi, một phương án giải quyết căn cơ, có lộ trình, kết hợp giữa bảo vệ hành lang đường sắt với chính sách hỗ trợ phù hợp sẽ là chìa khóa để giải quyết dứt điểm vấn đề, tránh tình trạng xử lý từng vụ việc rồi tiếp tục tái diễn.