Mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành: Thi công cầm chừng tại cửa ngõ TP.HCM vì “kẹt” mặt bằng

Nhà thầu bất lực, máy móc nằm chờ

Dự án mở rộng đoạn cao tốc TP.HCM – Long Thành dài khoảng 22km, đi qua địa bàn TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai, có tổng mức đầu tư gần 15.000 tỷ đồng, được chia làm 2 gói thầu XL1 và XL2. Chủ đầu tư là Tổng công ty Đầu tư phát triển Đường cao tốc Việt Nam (VEC).

Được khởi công vào ngày 19/8/2025, song sau hơn 4 tháng triển khai, công trình đang gặp phải rào cản lớn ngay tại cửa ngõ TP.HCM. Nguyên nhân do công tác giải phóng mặt bằng tại hai phường Long Trường và Long Phước vẫn đang “dậm chân tại chỗ”, khiến 7,85ha đất phục vụ thi công chưa được bàn giao.

Sự chậm trễ kéo dài trong công tác giải phóng mặt bằng không chỉ đẩy dự án cấp bách này vào nguy cơ vỡ tiến độ, mà còn gây ra nhiều khó khăn, thiệt hại cho cả nhà thầu và người dân.

Tại gói thầu XL1, đoạn từ Km4+00 đến Km25+920, hàng loạt trụ cầu cạn quan trọng không thể triển khai vì vướng mặt bằng, mặc dù máy móc, thiết bị đã được tập kết đầy đủ tại công trường.

“Phần thi công dưới sông thì làm được vì không liên quan đến nhà dân, còn những trụ cầu trên bờ đều vướng hết, không thi công được. Máy móc, thiết bị đã tập kết đầy đủ nhưng vẫn phải nằm chờ”, chỉ tay về phía các trụ cầu cạn không thể triển khai, đại diện một đơn vị thi công gói thầu XL1 lắc đầu bất lực.

Cũng theo vị này, hầu hết các nhà thầu thực hiện gói thầu XL1 đều lâm vào tình trạng thiếu mặt bằng để thi công. Nhiều đơn vị buộc phải thi công cầm chừng, khiến tiến độ dự án đứng trước nguy cơ bị đình trệ nghiêm trọng.

Theo tìm hiểu của phóng viên, tại gói thầu XL1, các nhà thầu đã huy động khoảng 650 nhân sự và 120 máy móc, thiết bị, nhưng chỉ mới tiếp cận được phần mặt bằng đã giải phóng ở giai đoạn 1 với chiều rộng từ 5–6m. Trong khi đó, để triển khai thi công theo ranh giải phóng mặt bằng giai đoạn 2, chiều rộng hành lang phải đạt từ 17–20m mới có thể thi công đồng bộ.

Được biết, hiện nay các hạng mục cầu Long Thành giữa sông Đồng Nai và các hạng mục thi công trên địa bàn tỉnh Đồng Nai vẫn đang đáp ứng tiến độ. Tuy nhiên, các hạng mục cầu cạn và cầu dẫn trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đang chậm khoảng 25% so với tiến độ theo yêu cầu do vướng mặt bằng, trong khi Ban Quản lý dự án (SEPMU) vẫn liên tục thúc các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ nhằm bảo đảm hoàn thành gói thầu đúng thời hạn hợp đồng.

Ngược lại, tại gói thầu XL2 phía bờ Đồng Nai, nhờ đã có sẵn quỹ đất ở giai đoạn 1 nên các mũi thi công đang được triển khai rầm rộ. Từ Km13+900 đến Km25+920, toàn bộ tuyến được thi công liên tục từ nút giao Vành đai 2 TP. Hồ Chí Minh đến sát cầu Long Thành, tạo nên sự tương phản rõ nét giữa hai bên bờ Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh.

Người dân thấp thỏm, dự án “mắc kẹt”

Trong khi nhà thầu bất lực vì thiếu mặt bằng, thì hàng trăm hộ dân có đất nằm trong vùng quy hoạch dự án lại đang sống trong tâm trạng hoang mang, thấp thỏm khi phương án tái định cư và giá đền bù đến nay vẫn còn mơ hồ.

Ông Trương Văn Phi (phường Long Phước, TP.HCM) lo lắng cho biết, đến nay chính quyền vẫn chưa chốt phương án đền bù, nhưng liên tục có các đoàn công tác đến đề nghị cho lấy đất để thi công trước.

“Chưa biết giá đền bù thế nào, được chi trả bao nhiêu, không thấy có phương án gì cụ thể mà cứ vào xin nhà tôi cho làm trước. Mong chính quyền sớm giải quyết để gia đình tôi còn tính đường ổn định cuộc sống”, ông Phi nói.

Cùng hoàn cảnh, ông Nguyễn Duy Hiếu (phường Long Phước, TP.HCM) chia sẻ: “Người dân ở đây rất đồng tình, ủng hộ việc mở rộng cao tốc, nhưng không thể cứ sống mãi trong tình trạng chờ đợi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống khi ‘đi không được, ở không xong’ như thế này”.

Ông Trần Văn Nhỏ cho biết thêm, địa phương nhiều lần mời họp và hứa “qua Tết sẽ đền bù”, nhưng đến nay mọi việc vẫn chỉ dừng lại ở các thông báo thu hồi đất. Theo người dân, chính sự chậm trễ trong đền bù, tái định cư khiến không ai dám cho nhà thầu mượn đất thi công, đẩy cả người dân và dự án vào thế “tiến thoái lưỡng nan”.

Thủ tướng Chính phủ đã xác định dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Long Thành là công trình khẩn cấp về tiến độ, thế nhưng hiện nay lại đang bị “mắc kẹt” bởi một vấn đề không mới: mặt bằng.

Nếu TP. Hồ Chí Minh không có những hành động quyết liệt, thần tốc trong việc bàn giao mặt bằng và bố trí tái định cư, nguy cơ vỡ tiến độ là điều khó tránh khỏi. Hệ lụy không chỉ dừng lại ở một dự án, mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến sự phát triển của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam – nơi đang đặt kỳ vọng rất lớn vào trục cao tốc huyết mạch này.

Đáng lo ngại hơn, sự chậm trễ hoàn thành dự án có thể hình thành một “điểm nghẽn” chiến lược đúng vào thời điểm Cảng hàng không quốc tế Long Thành chuẩn bị đưa vào khai thác, làm suy giảm hiệu quả đầu tư và năng lực kết nối của toàn khu vực.