Sửa chữa cầu Trường Tiền: Bảo đảm an toàn công trình gắn với bảo tồn giá trị di sản

Từ thực trạng xuống cấp của công trình hơn một thế kỷ

Cầu Trường Tiền bắc qua sông Hương không chỉ là một công trình giao thông quan trọng trên địa bàn TP Huế mà còn là biểu tượng văn hóa, lịch sử gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của đô thị cố đô.

Sau nhiều năm khai thác, dưới tác động của điều kiện khí hậu khắc nghiệt, môi trường xâm thực và lưu lượng khai thác ngày càng gia tăng, nhiều hạng mục của công trình đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp, đòi hỏi phải được sửa chữa nhằm bảo đảm an toàn khai thác và kéo dài tuổi thọ công trình.

Nhằm khắc phục các hư hỏng phát sinh, Cục Đường bộ VN đã phê duyệt Dự án sửa chữa nền, mặt đường và cầu Trường Tiền Km825+798 trên QL1 qua địa bàn TP Huế với tổng mức đầu tư hơn 96,47 tỷ đồng. Trong đó, riêng hạng mục sửa chữa cầu Trường Tiền có giá trị khoảng 12,36 tỷ đồng.

Theo Khu Quản lý đường bộ II hồ sơ khảo sát và thiết kế ban đầu, một số cấu kiện thép chủ yếu của cầu như dầm ngang, nút giàn, thanh giằng chéo xuất hiện hiện tượng han gỉ, lão hóa lớp sơn bảo vệ và suy giảm tiết diện cục bộ. Trên mặt cầu, lớp bê tông nhựa tại các vị trí khe nối giữa các bản mặt cầu bê tông cốt thép liên hợp đã xuất hiện các vết nứt cục bộ. Kết quả khảo sát cũng ghi nhận hiện tượng xói lở cục bộ tại khu vực các trụ T2 và T3, làm lộ phần cọc tự do từ 0,5m đến 0,7m dưới đáy bệ móng.

Trên cơ sở đó, phương án sửa chữa được phê duyệt bao gồm sửa chữa kết cấu thép, sơn bảo vệ hệ dàn thép và lan can, sửa chữa mặt cầu, gia cố chống xói bằng hệ thống rọ đá kết hợp bơm cát bảo vệ chân trụ, đồng thời hoàn thiện hệ thống an toàn giao thông trên cầu.

Tuy nhiên, quá trình triển khai thi công cho thấy điều kiện thực tế hiện trường đã có nhiều thay đổi đáng kể so với thời điểm khảo sát lập dự án vào tháng 8/2025. Đây là yếu tố quan trọng đặt ra yêu cầu rà soát và điều chỉnh các giải pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm tính khả thi cũng như hiệu quả đầu tư.

Cũng theo Khu Quản lý đường bộ II, cuối năm 2025, khu vực TP Huế đã chịu ảnh hưởng của nhiều đợt mưa lũ lớn, làm thay đổi đáng kể chế độ thủy văn và địa hình lòng dẫn sông Hương tại khu vực cầu Trường Tiền. Kết quả khảo sát, quan trắc và kiểm tra bằng camera dưới nước thực hiện vào tháng 5/2026 cho thấy lòng sông đã được bồi lắng tự nhiên đáng kể, với mức tăng cao độ đáy sông từ 0,24m đến 1,84m so với thời điểm khảo sát lập dự án.

Các số liệu đo đạc mới cho thấy khu vực chân trụ T2 và T3 không còn xuất hiện hiện tượng xói lở như đánh giá trước đây. Cao độ đáy sông hiện đã tương đương hoặc cao hơn vị trí đáy bệ móng, trong khi vận tốc dòng chảy thực tế thấp hơn nhiều so với ngưỡng gây xói đối với điều kiện địa chất lòng sông hiện hữu.

Bên cạnh đó, theo ý kiến của đơn vị quản lý giao thông đường thủy, việc triển khai hệ thống rọ đá kích thước lớn bao quanh chân trụ như thiết kế ban đầu có nguy cơ thu hẹp luồng chạy tàu, làm phát sinh vật cản dưới nước và ảnh hưởng đến an toàn giao thông đường thủy trên sông Hương.

Ngoài các hư hỏng đã được xác định trong hồ sơ thiết kế, quá trình kiểm tra thực tế còn phát hiện thêm nhiều vị trí ở mặt dưới bản mặt cầu bê tông cốt thép bị bong tróc lớp bê tông bảo vệ, làm lộ cốt thép ra môi trường bên ngoài. Đây là dạng hư hỏng thường gặp đối với các công trình cầu thép - bê tông khai thác lâu năm trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm, nếu không được xử lý kịp thời sẽ làm gia tăng tốc độ ăn mòn cốt thép và ảnh hưởng đến độ bền lâu của công trình.

Điều chỉnh giải pháp kỹ thuật để nâng cao hiệu quả đầu tư

Trên cơ sở kết quả rà soát hiện trường, đánh giá thủy văn, tính toán kỹ thuật và ý kiến của các cơ quan liên quan, Khu Quản lý đường bộ II đã đề xuất Cục Đường bộ VN xem xét điều chỉnh một số giải pháp sửa chữa cầu Trường Tiền theo hướng phù hợp hơn với điều kiện thực tế.

Đối với hạng mục chống xói tại các trụ T2 và T3, đơn vị quản lý đề xuất không thực hiện thi công hệ thống rọ đá và bơm cát bảo vệ như thiết kế ban đầu. Việc điều chỉnh này xuất phát từ cơ sở khoa học và thực tiễn khi hiện tượng bồi lắng tự nhiên đã làm thay đổi đáng kể điều kiện lòng sông, đồng thời giúp tránh nguy cơ ảnh hưởng đến hoạt động giao thông đường thủy. Thay vào đó, công tác theo dõi và quan trắc biến động đáy sông sẽ tiếp tục được duy trì trong quá trình khai thác nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các diễn biến bất thường.

Đối với kết cấu thép nhịp cầu, một số hạng mục gia cường tại nhịp N5 và N6 được đề xuất giảm trừ do kết quả kiểm tra cho thấy các thanh dàn chỉ bị rỉ bề mặt, chưa xuất hiện hiện tượng suy giảm tiết diện. Ngược lại, tại các nhịp từ N1 đến N4 đã phát sinh thêm một số vị trí han gỉ mới cần được sửa chữa, gia cường cục bộ bằng các giải pháp phù hợp nhằm bảo đảm khả năng chịu lực và độ bền kết cấu.

Một nội dung quan trọng khác là việc bổ sung hạng mục sửa chữa đáy bản mặt cầu bê tông cốt thép. Theo đó, các vị trí bê tông bong tróc, lộ cốt thép sẽ được xử lý triệt để bằng các vật liệu sửa chữa chuyên dụng có cường độ và độ bám dính cao, kết hợp phủ lớp epoxy chống thấm và chống xâm thực nhằm nâng cao khả năng bảo vệ kết cấu trong điều kiện môi trường đặc thù của khu vực miền Trung.

Về mặt kiến trúc, UBND TP Huế đã đề nghị điều chỉnh màu sơn hệ dàn thép từ màu ghi xám sang màu nhũ bạc nhằm bảo tồn hình ảnh nguyên bản của cầu Trường Tiền. Đây là đề xuất nhận được sự đồng thuận cao bởi cầu Trường Tiền không chỉ là một công trình giao thông mà còn là di sản kiến trúc, điểm nhấn cảnh quan và biểu tượng văn hóa của đô thị Huế.

Song song với các hạng mục sửa chữa công trình, dự án cũng bổ sung các biện pháp bảo đảm ATGT đường thủy trong quá trình thi công theo quy định hiện hành, góp phần bảo đảm an toàn cho cả giao thông đường bộ và đường thủy trên khu vực sông Hương.

Cũng theo Khu Quản lý đường bộ II, tính toán sơ bộ, sau khi điều chỉnh giải pháp thiết kế, giá trị hạng mục sửa chữa cầu Trường Tiền dự kiến khoảng 14,86 tỷ đồng. Mặc dù có sự thay đổi về cơ cấu khối lượng thực hiện, song tổng chi phí vẫn nằm trong phạm vi giá gói thầu và tổng mức đầu tư đã được phê duyệt. Dự án được triển khai từ ngày 7/4/2026 và dự kiến hoàn thành vào đầu tháng 9/2026.

Có thể thấy, việc điều chỉnh giải pháp sửa chữa cầu Trường Tiền không chỉ xuất phát từ yêu cầu khách quan của điều kiện hiện trường mà còn thể hiện cách tiếp cận linh hoạt trong công tác quản lý đầu tư xây dựng công trình giao thông. Việc cập nhật các dữ liệu thực tế để tối ưu hóa phương án kỹ thuật sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, bảo đảm chất lượng công trình, an toàn khai thác và gìn giữ giá trị lịch sử của một trong những cây cầu nổi tiếng nhất Việt Nam.