80 năm ngành Giao thông vận tải đồng hành cùng đất nước

Góp phần làm nên những chiến thắng vĩ đại của dân tộc

Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày 28/8/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chính thức ký quyết định thành lập Bộ Giao thông Công chính của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Năm 1946, trong Chỉ thị "Công việc khẩn cấp bây giờ" của chính quyền mới, Hồ Chủ tịch đã nhấn mạnh sự cần thiết của công tác GTVT: "Giao thông là mạch máu của tổ chức. Giao thông tốt thì mọi việc đều dễ dàng. Giao thông xấu thì các việc đình trệ".

Trong suốt những năm tháng cả nước bước vào 2 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ để giành độc lập, ngành GTVT đã đảm nhận một sứ mệnh thiêng liêng: Mở đường, giữ đường, chở cả tổ quốc trên vai. Những năm tháng kháng chiến, hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân viên ngành GTVT đã trở thành chiến sĩ, góp phần làm nên chiến thắng bằng những con đường xuyên núi, vượt sông, bám trụ giữa mưa bom bão đạn.

Huyền thoại Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh là minh chứng sống động nhất. Đó là gần 20 vạn con người ngành giao thông bám mặt đất, cõng đất đá mở đường, để giữ cho mạch vận tải thông suốt suốt dọc chiều dài đất nước. Những vách đá dọc đường 20 Quyết Thắng cũng như trong tâm khảm của mỗi chúng ta sẽ mãi mãi khắc ghi những cái tên thân thương của hơn năm trăm Liệt sĩ Thanh niên xung phong, cũng như tại Ngã ba Đồng Lộc 10 nữ thanh niên xung phong tuổi đôi mươi đã hiến trọn tuổi xuân để giữ cho từng đoàn xe ra mặt trận…

Ngành Đường sắt, Đường bộ, đội ngũ kỹ sư, công nhân đã nêu cao tinh thần "Sống bám cầu, bám đường, chết kiên cường dũng cảm", "Qua sông không cầu, chạy tàu không ga", "Địch phá ta sửa, địch phá ta cứ đi". Đã có rất nhiều tấm gương hy sinh anh dũng trên tuyến đường Trường Sơn, bến phà Long Đại, Xuân Son… Trên từng mét đường đều thấm đẫm mồ hôi và máu của các đơn vị Thanh niên xung phong hy sinh để bảo vệ mạch máu giao thông, đảm bảo cho từng đoàn xe vận chuyển những chuyến hàng và những đoàn quân xuôi về phương Nam.

Trên biển cả bao la, những con "tàu không số" đã bí mật vượt trùng khơi, bất chấp nguy hiểm, vận chuyển vũ khí chi viện chiến trường miền Nam. Tuyến vận tải biển bí mật - Đường Hồ Chí Minh trên biển đã trở thành huyền thoại trong kháng chiến chống Mỹ. Những con tàu không số, ngụy trang thành tàu cá, tàu buôn, vượt phong tỏa khốc liệt của hải quân và không quân Mỹ, chở hàng vạn tấn vũ khí, lương thực, thuốc men và cán bộ từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Nhiều thủy thủ, thuyền trưởng đã lập chiến công và hy sinh anh dũng. Tiêu biểu là Anh hùng Nguyễn Phan Vinh - thuyền trưởng tàu 235, đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để bảo toàn bí mật và không để tàu rơi vào tay địch; Anh hùng Lê Văn Một một trong những thuyền trưởng tàu không số đầu tiên, chỉ huy nhiều chuyến vận tải vũ khí thành công, góp phần mở tuyến vận tải chiến lược, bảo đảm chi viện kịp thời cho miền Nam.

Trong lĩnh vực hàng không, các cán bộ, chiến sỹ ngành Hàng không dân dụng đã vượt mọi khó khăn về cơ sở vật chất, nhiều sân bay bị đánh phá, thực hiện hàng nghìn chuyến bay trong lửa đạn, hạ cánh trong hiểm nguy để vận chuyển an toàn hàng viện trợ từ các nước anh em xã hội chủ nghĩa. Nhiều chuyến bay được thực hiện trong bão lửa đã đưa vận chuyển vũ khí lương thực, thuốc men cho chiến trường miền Nam, đưa các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước tham dự các sự kiện ngoại giao quốc tế cũng như thực hiện các nhiệm vụ bí mật và tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.

Hàng vạn cán bộ, công nhân ngành GTVT đã ngã xuống trong chiến tranh. Máu của họ đã nhuộm đỏ từng tấc đường, từng mét ray, từng cây cầu, bến cảng để giữ vững mạch sống vận tải vũ khí, quân lương trong suốt chiều dài kháng chiến. Những chiến công oanh liệt của họ, chắc chắn không "chỉ những con đường mới biết mà thôi" mà còn được ghi nhận rộng rãi, vang vọng đến tận ngày hôm nay và của các thế hệ tiếp nối mai sau về một thời "Máu và hoa" trên các cung đường.

Tạo đà cho đất nước hùng cường

Sau ngày đất nước thống nhất, ngành GTVT lại bước vào một cuộc chiến mới - cuộc chiến kiến thiết trong gian khó. Cơ sở hạ tầng bị tàn phá nghiêm trọng, phương tiện thô sơ, nhân lực thiếu thốn… nhưng với tinh thần "xẻ núi bắc cầu", toàn Ngành đã miệt mài khôi phục hàng vạn km đường bộ, đường sắt, bến cảng, sân bay…

Trong giai đoạn từ năm 1986 đến năm 1995, do đất nước vẫn đang bị bao vây cấm vận, kinh tế còn nhiều khó khăn nên ngành GTVT tập trung chủ yếu nguồn lực cho công tác duy tu bảo dưỡng để đảm bảo ATGT và triển khai xây dựng một số công trình thực sự cấp bách, có tầm vóc lớn, góp phần phát triển kinh tế - xã hội như: Cầu Rào, Niệm, An Dương (Hải Phòng) cầu Bo (Thái Bình) là cầu bê tông dự ứng lực thi công bằng công nghệ lắp hẫng, cầu Thăng Long, Chương Dương, Yên Bái, Đò Quan, Bến Thuỷ, Việt Trì, Phong Châu… bằng dàn thép.

Trên tuyến QL1A, tuyến đường sắt Thống nhất nối liền Bắc - Nam sau 30 năm gián đoạn được khôi phục là biểu tượng của thống nhất đất nước và được đặt tên là tuyến đường sắt Thống nhất. Xây dựng mới tuyến đường sắt Đông Anh - Thái Nguyên là công trình đường sắt đầu tiên hoàn toàn do Việt Nam thực hiện; cảng Hải Phòng, đường cất hạ cánh của sân bay Tân Sơn Nhất được sửa chữa, nâng cấp nhờ công sức không mệt mỏi của hàng chục vạn kỹ sư, công nhân.

Không ít cán bộ, kỹ sư mắc bệnh ở rừng, tai nạn lao động, sốt rét, hi sinh vì kiệt sức trên công trường. Những hy sinh trong thời bình ấy, tuy lặng thầm, nhưng mang ý nghĩa vô cùng lớn lao.

Từ đổi mới 1986, trao quyền tự chủ doanh nghiệp, khuyến khích tư nhân đầu tư phương tiện, dịch vụ cảng. Hạ tầng cảng trọng điểm được nâng cấp, đội tàu biển đạt trên 3 triệu DWT, mở tuyến quốc tế. ..

Ngay sau ngày đất nước thống nhất, cùng với việc tiếp quản cơ sở vật chất về sân bay, quản lý bay từ chính quyền Sài Gòn, các chuyến bay nối giữa Thủ đô Hà Nội và TP Hồ Chí Minh đã thực hiện từ tháng 6/1975 và không lâu sau đó các đường bay dân dụng được thiết lập đến các sân bay trên toàn quốc và từng bước vươn ra quốc tế. Việc thành lập Hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines vào năm 1993 và tiếp đó là Tổng Công ty hàng không Việt Nam vào năm 1995 đánh dấu bước chuyển mình của hàng không dân dụng Việt Nam trên trường quốc tế. Năm 2000, hàng không Việt Nam đã khai thác 27 đường bay nội địa và 30 đường bay quốc tế tới 17 quốc gia.

Đây chính là những đóng góp quan trọng của ngành GTVT, giúp đất nước vượt qua vết thương chiến tranh, đồng thời tạo dựng nền tảng quan trọng cho giai đoạn tăng tốc, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa, xây dựng một Việt Nam giàu mạnh trong thế kỷ XXI.

Vươn mình cùng dân tộc

Bước sang thế kỷ XXI, ngành GTVT không ngừng bứt phá, đồng hành cùng công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Các tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam, Hà Nội - Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, Trung Lương - Mỹ Thuận… đã xóa đi khoảng cách về địa lý, kết nối các vùng miền trên cả nước và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương.

Từ những năm đổi mới đất nước, nếu chúng ta không làm chủ được công nghệ mới hiện đại để xây dựng cầu thì chắc chắn việc khôi phục và phát triển kết cấu hạ tầng GTVT không thể đi trước một bước để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội như chiến lược phát triển GTVT đã đề ra. Chiến lược phát triển kinh tế bằng KHCN và đi lên bằng KHCN đã được thể hiện rất rõ trong ngành xây dựng cầu. Có thể nói rằng, ngành cầu Việt Nam khi bước vào thế kỷ 21 đã nắm bắt và làm chủ được những công nghệ xây dựng cầu hiện đại của thế giới. Những cây cầu thế kỷ như: Nhật Tân, Cần Thơ, Rạch Miễu, Rạch Miễu 2, Bạch Đằng… vươn mình bắc qua sông lớn, nối liền đôi bờ phát triển.

Đến nay, hệ thống cảng hàng không phủ khắp cả nước với các cảng hàng không quốc tế hiện đại như Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng, Vân Đồn và tới đây là Cảng hàng không quốc tế Long Thành - cửa ngõ hàng không tầm cỡ khu vực. Lực lượng vận tải hàng không phát triển mạnh với 13 hãng hàng không và hơn 250 tàu bay hiện đại như Boeing 787, Airbus A350, A321, Falcon, Gulstream… Mạng đường bay được mở rộng với 52 đường bay nội địa và 211 đường bay quốc tế mang Việt Nam ra thế giới và đưa thế giới gần lại với Việt Nam.

Ngành hàng hải và đường thủy nội địa Việt Nam đạt nhiều thành tựu nổi bật, tạo bước nhảy vọt về quy mô và chất lượng. Hệ thống cảng biển phát triển rộng khắp cả nước với quy mô hàng chục km, năng lực thông qua đạt trên 900 triệu tấn/năm. Nhiều bến cảng được đầu tư hiện đại tại Lạch Huyện, Cái Mép, Cát Lái và nhiều khu vực khác, cho phép tiếp nhận tàu có trọng tải lớn nhất thế giới. Mạng lưới đường thủy phát triển với trên 7.300 km đạt chuẩn cấp kỹ thuật. Các cảng, bến thủy nội địa đạt năng lực xếp dỡ gần 600 triệu tấn/năm. Hàng hóa Việt Nam thông qua các tuyến vận tải hàng hải, đường thủy kết nối với trên 160 quốc gia, vùng lãnh thổ, là cửa ngõ thông qua trên 90% hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam. Hàng hải và đường thủy Việt Nam góp phần quan trọng nâng cao vai trò, vị thế Việt Nam trên bản đồ logistics toàn cầu.

Tuy nhiên, phía sau ánh đèn của những công trình hiện đại là những giọt mồ hôi, những đêm trắng, nước mắt và cả sự hy sinh bằng máu trong thời bình của người làm giao thông. Trong giờ phút này, từng người trong chúng ta chắc chắn sẽ nhớ tới và biết ơn đến những tấm gương hy sinh của những người đồng nghiệp, đồng chí trong quá trình tác nghiệp ngay giữa thời bình của đất nước.

Ngay trong đại dịch COVID-19, những người lái xe đường dài, nhân viên điều hành sân bay, cảng biển, tàu hỏa… đã bám trụ ngày đêm để vận chuyển lương thực, thiết bị y tế, duy trì chuỗi cung ứng quốc gia. Có những người ba tháng không về nhà, có những người mắc bệnh, kiệt sức ngay trên vô lăng, nhưng tất cả đều không rút lui. Bởi họ hiểu: Ngành GTVT là tuyến đầu dù trong hòa bình hay đại dịch.

Bên cạnh những tấm gương hy sinh đã được ghi nhận, tôn vinh còn biết bao những đóng góp thầm lặng bền bỉ khác "Giản dị và bình tâm"; "Không ai nhớ mặt đặt tên" nhưng họ đã làm nên sức sống cho toàn ngành GTVT chúng ta, tạo nên những cuộc bứt phá, chuyển mình lớn lao được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận.

Và hôm nay, vẫn còn hàng nghìn cán bộ, kỹ sư, công nhân ngành GTVT vẫn đang "vượt nắng, nắng mưa" trên những công trường xây dựng đường cao tốc, sân bay, bến cảng; hay đang "đội nắng lửa" để phục vụ nhân dân tại các cảng hàng không, cảng biển, ga tàu, hay duy tu đảm bảo giao thông, khắc phục hư hỏng do bão lũ để đảm bảo GTVT thông suốt trong mọi tình huống.

Những cố gắng, nỗ lực này đã được họ duy trì trong suốt thời gian qua với tinh thần thi công "3 ba 4 kíp", "xuyên Lễ, xuyên Tết" để khơi thông các điểm nghẽn nút thắt, góp phần thay đổi căn bản diện mạo kết cấu hạ tầng khi hoàn thành mục tiêu 3.000 km đường bộ cao tốc; hoàn thành giai đoạn 1 Cảng hàng không quốc tế Long Thành... vào cuối năm 2025.

80 năm - một chặng đường đầy thử thách nhưng vô cùng tự hào. Chúng ta cúi đầu tri ân hàng vạn liệt sỹ đã ngã xuống để mạch máu giao thông luôn thông suốt, trân trọng những người đang tiếp bước và tin tưởng vào những người sẽ kế thừa và phát triển Ngành trong tương lai.