Quy trình chuẩn kiểm định khí thải ô tô chạy bằng xăng theo quy định mới

Theo yêu cầu và hướng dẫn của Cục Đăng kiểm Việt Nam, từ ngày 01/3/2026 các trung tâm đăng kiểm xe cơ giới trên toàn quốc bắt đầu kiểm tra khí thải xe ô tô tham gia giao thông theo phương pháp mới để ghi nhận, đánh giá kết quả tiêu chuẩn khí thải theo quy chuẩn QCVN 85:2025/BNNMT (ban hành kèm Thông tư số 06/2025/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ, có hiệu lực thi hành từ ngày 16/12/2025). Quy chuẩn trên chia khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ làm 5 mức (từ Mức 1 đến Mức 5) và áp dụng theo lộ trình thời gian, gắn với năm sản xuất của xe.

Cụ thể: Từ ngày 01/3/2026 áp dụng các mức khí thải: Mức 1 (được quy định tại QCVN 85:2025/BNNMT) đối với xe ôtô sản xuất trước năm 1999; Mức 2 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 1999 đến hết năm 2016; Mức 3 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021; Mức 4 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022.

Từ ngày 01/01/2027: Áp dụng Mức 4 đối với xe ôtô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021 tham gia giao thông trên địa bàn TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Từ ngày 01/01/2028: Áp dụng Mức 5 đối với xe ôtô sản xuất từ năm 2022 tham gia giao thông trên địa bàn TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Từ ngày 01/01/2029: Xe ô tô tham gia giao thông trên địa Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh phải đáp ứng quy định về khí thải từ Mức 2 trở lên. Từ ngày 01/01/2032: Áp dụng Mức 5 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022.

Về phương pháp kiểm tra khí thải, xe ô tô chạy bằng xăng (động cháy cưỡng bức) được áp dụng phương pháp rêng, xe ô tô chạy bằng dầu diesel (động cơ cháy do nén) áp dụng phương pháp riêng. Trong đó, với ô tô chạy bằng xăng, các trung tâm đăng kiểm cho biết, phương pháp áp dụng từ ngày 01/3/2026 là đo khí thải khi xe đang chạy ở chế độ không tải thấp (như trước đây) và thực hiện thêm cách đo khi tăng tốc động cơ ở chế độ không tải trong khoảng 2.000-3000 vòng/phút. Kết quả đo nào cho thấy chất lượng khí thải "xấu" hơn sẽ được ghi nhận để đánh giá, đối chiếu với tiêu chuẩn khí thải để đánh giá xe đạt hay không đạt yêu cầu.

Quy trình chuẩn bị và thực hiện đo khí thải xe ô tô chạy bằng xăng như sau:

1. Chuẩn bị xe và thiết bị:

a) Nhiệt độ động cơ: Động cơ phải được làm nóng hoàn toàn. Nhiệt độ dầu bôi trơn động cơ ≥ 60°C (đo bằng cảm biến đặt tại vị trí thước thăm dầu hoặc cảm biến hồng ngoại) hoặc có thể xác định thông qua việc quạt làm mát động cơ đang hoạt động.

 b) Hệ thống dẫn khí xả, bầu giảm âm: Phải kín khít, không có lỗ thủng, rò rỉ làm loãng khí thải.

 c) Thiết bị phụ tải: Tắt tất cả các thiết bị tiêu thụ năng lượng (điều hòa, đèn, sấy kính...).

d) Đối với xe sử dụng chế hòa khí: Đảm bảo bướm gió ở vị trí mở hoàn toàn. Đối với xe phun xăng điện tử: Kiểm tra trạng thái đèn báo lỗi động cơ (Check Engine/MIL). Đèn phải sáng khi bật khóa điện (động cơ chưa hoạt động) và tắt sau khi động cơ hoạt động.

đ) Thiết bị đo: Sử dụng thiết bị phân tích khí thải có khả năng đo và ghi nhận các giá trị CO, HC, CO2, O2, hệ số Lambda. Thiết bị đo phải được kiểm định định kỳ bởi cơ quan có thẩm quyền để đảm bảo tính pháp lý của kết quả đo.

2. Quy trình đo (áp dụng với tất cả các xe):

2.1. Bước 1: Đo ở tốc độ không tải thấp:

- Tay số ở vị trí trung gian, nhả bàn đạp ga để động cơ hoạt động ở chế độ không tải thấp (số vòng quay không tải của động cơ không được lớn hơn 1000 vòng/phút. Trường hợp lớn hơn 1000 vòng/phút thì theo quy định của nhà sản xuất).

- Đưa đầu lấy mẫu vào ống xả (độ sâu tối thiểu 300mm). Nếu hình dạng ống xả không cho phép đưa đầu lấy mẫu vào sâu thì phải sử dụng ống nối dài ống xả.

- Phần mềm bắt đầu đếm thời gian từ 0 đến 30 giây, 15 giây đầu để giữ trạng thái ổn định trước khi đo. Xác định giá trị đo bằng trung bình cộng của giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của các thông số CO, HC trong khoảng thời gian từ giây thứ 15 giây đến giây thứ 30.

- Ghi nhận kết quả: Nồng độ CO (% thể tích), HC (ppm thể tích), CO2 (% thể tích), O2 (% thể tích), số vòng quay. Đưa đầu lấy mẫu ra khỏi ống xả và chỉ thực hiện Bước 2 sau tối thiểu 30 giây kể từ khi bỏ đầu lấy mẫu ra khỏi ống xả.

2. Bước 2: Đo ở tốc độ không tải cao:

- Đưa đầu lấy mẫu vào ống xả (độ sâu tối thiểu 300 mm). Nếu hình dạng ống xả không cho phép đưa đầu lấy mẫu vào sâu thì phải sử dụng ống nối dài ống xả.

- Tăng tốc độ động cơ và giữ ổn định trong khoảng 2.000-3.000 vòng/phút.

 - Phần mềm bắt đầu đếm thời gian từ 0 đến 30 giây, 15 giây đầu để giữ trạng thái ổn định trước khi đo. Xác định giá trị đo bằng trung bình cộng của giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của các thông số CO, HC trong khoảng thời gian từ 15 giây đến 30 giây.

 - Ghi nhận kết quả: Nồng độ CO (% thể tích), HC (ppm thể tích), CO2 (% thể tích), O2 (% thể tích), Hệ số Lambda.

 2.3. Ghi nhận kết quả:

- Kết quả ghi nhận là giá trị CO, HC cao hơn trong hai kết quả đo (Bước 1, Bước 2).

3. Xử lý các trường hợp đặc biệt:

 3.1. Xe có nhiều ống xả:

 - Sử dụng đầu nối phụ để nối các ống lại với nhau thành một ống duy nhất để đo.

 - Trường hợp không nối được các đầu ống thì đo từng ống xả và lấy kết quả trung bình.

 3.2. Xe Hybrid điện: Kích hoạt chế độ bảo dưỡng (Maintenance/ Service Mode) hoặc chế độ khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất để động cơ xăng hoạt động liên tục. Trường hợp không kích hoạt được thì bật tối đa các thiết bị tiêu thụ điện (điều hòa, đèn, sấy kính...) và đạp nhẹ chân ga để kích hoạt động cơ xăng.

Trao đổi với PV Tạp chí Xây dựng, đại diện một số trung tâm đăng kiểm tại Hà Nội cho biết, sau gần 2 tuần thực hiện kiểm tra khí thải xe ô tô chạy bằng xăng theo phương pháp mới, nhìn chung không xảy ra hiện tượng bất thường, hư hỏng đối với thiết bị kiểm định và động cơ xe ô tô. Tuy nhiên đối với xe ô tô chạy bằng dầu diesel (áp dụng phương pháp kiểm tra khác, trong đó đạp kịch ga để tăng tốc động cơ trong thời gian ngắn...) có hiện tượng xe cũ bị hư hỏng động cơ, có trường hợp chủ xe phải cam kết tự chịu rủi ro nếu xảy ra hư hỏng động cơ mới được tiếp nhận kiểm tra khí thải. Trước thực tế trên, Phòng Phương tiện giao thông đường bộ (Cục Đăng kiểm Việt Nam) đã yêu cầu các trung tâm đăng kiểm tổng hợp, báo cáo những khó khăn, vướng mắc (như hỏng thiết bị kiểm tra khí thải, hư hỏng động cơ xe...) để có phương án giải quyết phù hợp.