Chi tiết quy trình mới đo khí thải ô tô chạy bằng diesel và trường hợp chủ xe phải cam kết mới đo

Cục Đăng kiểm Việt Nam yêu cầu thực hiện nghiêm túc quy trình kiểm tra khí thải mới

Ngày 28/11/2025 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg Quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ, có hiệu lực thi hành từ 01/3/2026. Trước đó, ngày 16/6/2025 Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư số 06/2025/TT-BNNMT về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ (QCVN 85:2025/BNNMT), có hiệu lực thi hành từ ngày 16/12/2025, trong đó khí thải của xe ô tô tham gia giao thông đường bộ được phân làm 5 mức (từ Mức 1 đến Mức 5).

Các mức khí thải và lộ trình áp dụng như sau: Từ ngày 01/3/2026 áp dụng các mức khí thải: Mức 1 (được quy định tại QCVN 85:2025/BNNMT) đối với xe ôtô sản xuất trước năm 1999;

Mức 2 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 1999 đến hết năm 2016; Mức 3 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021; Mức 4 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022.

Từ ngày 01/01/2027: Áp dụng Mức 4 đối với xe ôtô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021 tham gia giao thông trên địa bàn TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Từ ngày 01/01/2028: Áp dụng Mức 5 đối với xe ôtô sản xuất từ năm 2022 tham gia giao thông trên địa bàn TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Từ ngày 01/01/2029: Xe ô tô tham gia giao thông trên địa Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh phải đáp ứng quy định về khí thải từ Mức 2 trở lên. Từ ngày 01/01/2032: Áp dụng Mức 5 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022.

Triển khai thực hiện theo quy định và lộ trình trên, Cục Đăng kiểm Việt Nam hướng dẫn các cơ sở (trung tâm) đăng kiểm trên toàn quốc từ ngày 01/3/2026 thực hiện phương pháp đo khí thải mới đối với xe ô tô khi vào đăng kiểm. Trường hợp xe đạt tiêu chuẩn khí thải tương ứng với năm sản xuất được cấp tem, chứng nhận kiểm định (bản điện tử) để lưu hành; xe không đạt phải sửa chữa khắc phục để kiểm định lại.

Trước thời điểm trên, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã hướng dẫn các cơ sở đăng kiểm phương pháp, quy trình đo khí thải mới. Trong quá trình tập huấn, Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết nhận được nhiều ý kiến lo ngại từ các cơ sở đăng kiểm liên quan đến rủi ro về hỏng hóc động cơ có thể phát sinh trong quá trình kiểm định khí thải của xe lắp động cơ diesel.

Về vấn đề trên, trong văn bản gửi các cơ sở đăng kiểm, Cục Đăng kiểm Việt Nam yêu cầu các cơ sở đăng kiểm, đăng kiểm viên tuân thủ đúng hướng dẫn của Cục để hạn chế rủi ro dẫn đến việc bị khiếu nại, khiếu kiện, đền bù thiệt hại không đáng có do đăng kiểm viên đã không tuân thủ thực hiện đúng hướng dẫn. Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng yêu cầu các cơ sở đăng kiểm, đăng kiểm viên thường xuyên tập huấn nội bộ, trau rồi kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ, thực hành nghiêm túc kiểm định khí thải theo phương pháp, quy trình kiểm tra mới.

Cùng đó, các đơn vị đăng kiểm được yêu cầu thông tin, tuyên truyền, khuyến cáo đến các chủ xe về việc quy trình, phương pháp kiểm tra mới sẽ nghiêm ngặt và chặt chẽ hơn để đảm bảo kết quả kiểm tra khí thải chính xác, xác định đúng mức khí thải của xe để đảm bảo đạt được mục tiêu về bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật. Đối với chủ xe, cần chủ động bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện trước khi đưa xe đi kiểm định (như: thay dầu, lọc gió, vệ sinh buồng đốt, kiểm tra vòi phun, bơm cao áp, điều chỉnh tốc độ lớn nhất của động cơ theo đúng quy định của nhà sản xuất, kiểm tra hệ thống xử lý khí thải, cảm biến oxy...); sử dụng nhiên liệu phù hợp, dầu bôi trơn và nước làm mát động cơ theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất.

Quy trình mới kiểm tra khí thải xe sử dụng động cơ diesel

Theo ghi nhận của PV Tạp chí Xây dựng tại một số trung tâm đăng kiểm và dư luận chung cho thấy, không ít chủ xe ô tô, lái xe lo lắng về sự nguy cơ cao gây hỏng động cơ, chi tiết kỹ thuật trong động cơ của xe sử dụng động cơ diesel (động cơ cháy do nén, chạy bằng dầu diesel) khi kiểm tra khí thải bằng phương pháp mới là đạp chân ga “kịch sàn”, trong trạng thái không tải trong thời gian ngắn. Và thực tế đã xảy ra một số trường hợp xe bị hỏng máy sau khi kiểm tra khí thải, gây ra ý kiến tranh luận về phương pháp đo mới trên.

Tuy vậy, các cơ sở đăng kiểm cho biết, phải tuân thủ kiểm tra khí thải theo phương pháp, quy trình mới và theo hướng dẫn của cục Đăng kiểm Việt Nam có những trường hợp chủ xe phải cam kết bằng văn bản chấp nhận rủi ro (nếu xảy ra hư hỏng máy) thì cơ sở đăng kiểm mới thực hiện kiểm tra khí thải.

Về phương pháp và quy trình kiểm tra khí thải mới đối với xe sử dụng động cơ diesel, theo hướng dẫn của Cục Đăng kiểm Việt Nam, có 3 bước lớn, gồm: Chuẩn bị xe, kiểm tra an toàn và làm sạch hệ thống dẫn khí thải; Thực hiện đo khí thải; Ghi nhận kết quả đo.

Bước I: Chuẩn bị xe, kiểm tra an toàn và làm sạch hệ thống dẫn khí thải

1. Chuẩn bị xe:

- Dầu bôi trơn và nước làm mát động cơ phải đầy đủ theo quy định của nhà sản xuất.

- Nhiệt độ động cơ: Động cơ phải được làm nóng hoàn toàn. Nhiệt độ dầu bôi trơn động cơ ≥ 60°C (đo bằng cảm biến đặt tại vị trí thước thăm dầu hoặc cảm biến hồng ngoại) hoặc có thể xác định thông qua việc quạt làm mát động cơ đang hoạt động.

 - Hệ thống dẫn khí thải: Phải kín khít, không rò rỉ khí thải.

 - Thiết bị phụ tải: Tắt hết điều hòa, đèn và các thiết bị điện khác.

2. Kiểm tra an toàn và làm sạch hệ thống dẫn khí thải: Bất kể công đoạn kiểm tra khí thải được bố trí tại vị trí nào trong dây chuyền kiểm định, trước khi thực hiện phép đo gia tốc tự do phải thực hiện kiểm tra an toàn và làm sạch hệ thống dẫn khí thải theo trình tự sau:

2.1. Kiểm tra an toàn ở chế độ tốc độ nhỏ nhất: Khởi động và cho động cơ hoạt động ở chế độ không tải nhỏ nhất (tốc độ cầm chừng) tối thiểu 01 phút để ổn định và phát hiện các dấu hiệu bất thường.

2.2. Kiểm tra an toàn toàn ở chế độ tốc độ cao: Thực hiện tối thiểu 02 bước tăng tốc để kiểm tra hoạt động của động cơ và làm sạch hệ thống dẫn khí thải theo trình tự sau:

a) Bước 1: Đạp bàn đạp ga từ từ, đều đặn từ vị trí tốc độ không tải nhỏ nhất đến hết hành trình bàn đạp trong thời gian không dưới 05 giây nhằm kiểm tra sự hoạt động của bộ điều tốc và xác định tốc độ không tải lớn nhất của động cơ.

b) Bước 2: Đạp bàn đạp ga đều đặn từ vị trí tốc độ không tải nhỏ nhất đến hết hành trình bàn đạp trong khoảng thời gian từ 02 giây đến 05 giây để làm sạch hệ thống dẫn khí thải.

2.3. Lưu ý khi kiểm tra giới hạn tốc độ lớn nhất của động cơ:

a) Sau mỗi lần tăng tốc, khi tốc độ đạt giá trị cực đại và ổn định phải nhanh chóng nhả bàn đạp ga để động cơ trở về chế độ tốc độ không tải nhỏ nhất.

b) Tốc độ không tải lớn nhất thực tế của động cơ khi kiểm tra không được vượt quá giới hạn tốc độ không tải lớn nhất của động cơ theo quy định của nhà sản xuất xe.

c) Trường hợp đạp hết bàn đạp ga mà chỉ số đồng hồ đo tốc độ động cơ ổn định tại vùng cảnh báo (vùng màu đỏ), nhưng không vượt quá giới hạn tốc độ không tải lớn nhất của động cơ theo quy định của nhà sản xuất xe, thì vẫn thực hiện đo khí thải. Nếu không xác định được giới hạn tốc độ không tải lớn nhất của động cơ theo quy định của nhà sản xuất xe thì:

- Chỉ tiếp tục thực hiện kiểm tra khi chủ xe có văn bản cam kết chịu trách nhiệm toàn bộ đối với mọi hư hỏng có thể phát sinh liên quan đến quá trình kiểm tra khí thải (theo mẫu chung);

- Trường hợp chủ xe không cam kết, không thực hiện kiểm tra khí thải.

2.4. Không thực hiện phép thử gia tốc tự do khi phát hiện một trong các hiện tượng sau:

- Động cơ có tiếng gõ kim loại, tiếng kêu bất thường hoặc rung giật mạnh khi tăng tốc;

- Bộ điều tốc không hoạt động hoặc hoạt động sai thiết kế (như: động cơ không tự giảm tốc khi nhả ga, tăng tốc mất kiểm soát, tốc độ không tải lớn nhất thực tế của động cơ khi kiểm tra vượt quá giới hạn tốc độ không tải lớn nhất của động cơ theo quy định của nhà sản xuất xe);

 - Có hiện tượng rò rỉ nhiên liệu, dầu bôi trơn hoặc nước làm mát rõ rệt;

 - Đèn báo lỗi động cơ (MIL/Check Engine) hoặc đèn báo áp suất dầu bôi trơn không tắt khi động cơ đang hoạt động;

- Số vòng quay lớn nhất thực tế nhỏ hơn số vòng quay ứng với công suất lớn nhất của động cơ, trừ trường hợp động cơ được thiết kế hạn chế số vòng quay không tải.

Bước II: Thực hiện đo

1. Bước 1: Ổn định tốc độ không tải nhỏ nhất (tốc độ động cơ cầm chừng)

- Tay số ở vị trí trung gian (số N đối với số sàn; số N hoặc P đối với số tự động).

- Động cơ hoạt động ổn định ở tốc độ không tải nhỏ nhất (số vòng quay không tải của động cơ không được lớn hơn 1000 vòng/phút. Trường hợp lớn hơn 1000 vòng/phút thì theo quy định của nhà sản xuất). Thời gian chờ tối thiểu 10 giây đối với các xe ô tô chở người ≥ 15 chỗ (không kể chỗ của người lái xe), ô tô tải có khối lượng toàn bộ ≥ 8.000 kg hoặc theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

2. Bước 2: Lắp đặt đầu lấy mẫu và các cảm biến

 - Lắp đặt đầu lấy mẫu khí thải vào ống xả theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị đo, bảo đảm đầu lấy mẫu kín khít, không rò rỉ.

 - Lắp đặt và kiểm tra cảm biến đo tốc độ động cơ, bảo đảm tín hiệu đo ổn định. - Thiết bị đo khói phải được hiệu chuẩn và sẵn sàng hoạt động theo quy định.

3. Bước 3: Đạp ga hết hành trình bàn đạp ga nhanh chóng và liên tục (trong thời gian không quá 1 giây) để đạt được mức cấp nhiên liệu tối đa của bơm cao áp (đạt tốc độ lớn nhất của động cơ) trước khi nhả bàn đạp ga. Đối với trường hợp xe bị hạn chế tốc độ động cơ khi không tải theo thiết kế của nhà sản xuất xe thì động cơ phải đạt đến tốc độ hạn chế theo công bố của nhà sản xuất.

Lưu ý: - Đối với xe ô tô chở người ≥ 9 chỗ (không kể chỗ của người lái xe), ô tô tải có khối lượng toàn bộ ≥ 3.500 kg, thời gian từ khi bắt đầu đạp ga đến khi nhả ga không được nhỏ hơn 02 giây.

- Sau khi đạt tốc độ ngắt nhiên liệu theo quy định, phải nhả hoàn toàn bàn đạp ga.

- Động cơ phải tự giảm tốc độ, trở về tốc độ không tải nhỏ nhất (tốc độ động cơ cầm chừng) trước khi thực hiện chu trình tiếp theo.

- Thiết bị đo phải giám sát toàn bộ chu trình đo và ghi nhận giá trị độ khói cực đại (đỉnh khói) của chu trình đo.

4. Bước 4: Thực hiện bước 3 đến khi có 03 lần đo hợp lệ liên tiếp có hiệu số giữa giá trị đo lớn nhất và nhỏ nhất ≤ 10 % HSU.

Bước III: Ghi nhận kết quả đo

Kết quả của từng lần đo phải được ghi nhận các giá trị sau: % HSU, tốc độ động cơ cầm chừng, tốc độ động cơ lớn nhất, thời gian tăng tốc, thời gian duy trì. Kết quả khí thải được ghi nhận và sử dụng để kết luận về mức khí thải là kết quả trung bình của 3 lần đo hợp lệ liên tiếp có hiệu số giữa giá trị đo lớn nhất và nhỏ nhất ≤ 10 % HSU.

Trường hợp chủ xe phải cam kết mới đo khí thải, bị từ chối đo dù muốn cam kết

Trong nội dung hướng dẫn, Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng hướng dẫn cơ sở đăng kiểm, đăng kiểm viên lập bản cam kết của chủ xe.

Cụ thể, đối với các trường hợp chủ xe phải lập bản cam kết, cơ sở đăng kiểm thực hiện như sau:

a) Giải thích và cảnh báo rủi ro: Đăng kiểm viên có trách nhiệm thông báo rõ cho chủ xe hoặc người đưa xe đi kiểm định về quy trình đo theo phương pháp gia tốc tự do (đạp ga tối đa) và các rủi ro kỹ thuật tiềm ẩn có thể xảy ra đối với động cơ (như: hỏng hóc cơ khí, vỡ lốc máy, cong tay biên...) nếu phương tiện không được bảo dưỡng đúng quy định hoặc hệ thống điều tốc không hoạt động tốt.

b) Thực hiện cam kết:  Trường hợp chủ xe đồng ý tiếp tục thực hiện kiểm tra: Đăng kiểm viên hướng dẫn chủ xe lập Bản cam kết. Bản cam kết được lập thành 02 bản, 01 bản lưu trong hồ sơ kiểm định và 01 bản giao cho chủ xe. Sau khi có cam kết, đăng kiểm viên mới tiến hành thực hiện phép đo khí thải.

- Trường hợp chủ xe không đồng ý ký cam kết: cơ sở đăng kiểm dừng hạng mục kiểm tra khí thải và thông báo xe không đạt tiêu chuẩn kiểm định do không đủ điều kiện an toàn để thực hiện phép đo.

 c) Lưu ý: Việc ký cam kết không loại trừ trách nhiệm của đăng kiểm viên trong việc kiểm tra sơ bộ tình trạng kỹ thuật của động cơ (dầu bôi trơn, nước làm mát, tiếng gõ lạ...) trước khi đo theo quy định trên. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường rõ rệt, đăng kiểm viên phải từ chối kiểm định ngay cả khi chủ xe muốn ký cam kết.