Quy định mới về thiết bị an toàn trên tàu, niên hạn sử dụng phương tiện đường sắt

Theo quy định tại Thông tư số 33/2025/TT-BXD của Bộ Xây dựng quy định về quản lý, khai thác vận tải đường sắt (có hiệu lực thi hành từ 01/01/2026), phương tiện giao thông đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị và đường sắt chuyên dùng phải trang bị đầy đủ các thiết bị an toàn.

Theo đó, đối với phương tiện đường sắt quốc gia, đầu máy kéo tàu, phương tiện động lực chuyên dùng đường sắt phải có đồng hồ báo tốc độ, thiết bị ghi tốc độ và dữ liệu chạy tàu, thiết bị chống ngủ gật (không áp dụng với phương tiện động lực chuyên dùng đường sắt phục vụ cứu hộ cứu nạn, thi công cầu, đường sắt có tốc độ thiết kế Vmax ≤ 40km/h hoặc tốc độ vận hành lớn nhất Vmax ≤ 30km/h theo công lệnh tốc độ chạy tàu); có thiết bị báo cháy, chữa cháy theo quy định của pháp luật về phòng cháy và chữa cháy.

Toa xe chở khách phải có van hãm khẩn cấp có kẹp chì niêm phong, đồng hồ áp suất còn hạn kiểm định. Trên đoàn tàu hàng không có toa xe, trưởng tàu phải trang bị thiết bị tín hiệu đuôi tàu.

Trên đoàn tàu phải có chèn (sắt hoặc gỗ), tín hiệu đèn màu, tín hiệu cầm tay cần thiết. Tại vị trí làm việc của trưởng tàu phải lắp các thiết bị còn hoạt động bình thường, bao gồm: Van hãm khẩn cấp có kẹp chì niêm phong; đồng hồ áp suất còn hạn kiểm định; thiết bị báo tốc độ đoàn tàu; thiết bị liên lạc giữa trưởng tàu và lái tàu.

Đối với tàu đường sắt đô thị, trên toa xe loại Mc hoặc Tc tại buồng lái phải có ít nhất các thiết bị sau: đồng hồ báo tốc độ, thiết bị bảo vệ đoàn tàu tự động (ATP), thiết bị cảnh báo tự động (AWS), thiết bị ghi tốc độ và dữ liệu chạy tàu, thiết bị chống ngủ gật.

Còn tại khoang hành khách phải có ít nhất các thiết bị sau: Thiết bị cảnh báo khẩn cấp cho lái tàu, thiết bị mở cửa toa xe trong trường hợp khẩn cấp, còi cảnh báo, thiết bị phát hiện và cảnh báo hỏa hoạn, thiết bị liên lạc giữa khách hàng và lái tàu trong trường hợp cần thiết.

Tương tư, trên đầu máy kéo phương tiện chuyên dùng cũng phải trang bị đồng hồ báo tốc độ, thiết bị ghi tốc độ và dữ liệu chạy tàu, thiết bị chống ngủ gật. Tuy nhiên, không áp dụng thiết bị ghi tốc độ và dữ liệu chạy tàu đối với đầu máy chuyên dồn, kéo tàu có tốc độ thiết kế Vmax ≤ 30km/h hoặc tốc độ vận hành lớn nhất Vmax ≤ 25km/h (theo công lệnh tốc độ chạy tàu công bố) hoạt động trong khu vực có chiều dài nhỏ hơn 30km.

Điểm mới khác là Thông tư số 33/2025/TT-BXD quy định chi định chi tiết và kéo dài hơn niên hạn sử dụng của phương tiện giao thông đường sắt so với hiện nay. Trong đó, đầu máy, toa xe khách chạy trên chính tuyến của đường sắt quốc gia, đường sắt chuyên dùng, đường sắt địa phương có niên hạn sử dụng đến 60 năm; đối với toa xe hàng không quá 65 năm.

Đối với phương tiện giao thông đường sắt nhập khẩu đã qua sử dụng: Chỉ được nhập khẩu phương tiện đã qua sử dụng không quá 10 năm đối với toa xe khách, đầu máy và không quá 15 năm đối với toa xe hàng.

Thời điểm tính niên hạn sử dụng phương tiện giao thông đường sắt được tính từ thời điểm phương tiện đóng mới được cấp giấy chứng nhận chất lượng, an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường lần đầu của tổ chức đăng kiểm hoặc được cấp chứng chỉ chất lượng của nhà sản xuất.

Thông tư cũng quy định lộ trình thực hiện niên hạn, cho phép các phương tiện hết niên hạn sử dụng theo quy định tại thông tư trên được hoạt động đến hết ngày 31/12/2030.