Kiểm soát khí thải xe máy, liệu có khả thi?

Tp.HCM  sẽ kiểm soát khí thải xe máy trong tương lai

Theo Sở GTVT TPHCM, đến giữa năm 2018, trên địa bàn thành phố có hơn 8,3 triệu phương tiện giao thông, trong đó có hơn 7,6 triệu mô tô, xe máy (hơn 90%). Tổng lượng xe máy trên địa bàn thành phố chỉ tiêu thụ 56% xăng nhưng lại thải ra khoảng 94% khí HC, 87% khí CO… trong tổng lượng khí thải của các loại xe cơ giới sử dụng cả xăng và dầu diesel.

Theo báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia, ô nhiễm không khí trong đô thị chủ yếu là do hoạt động của các loại xe cơ giới sử dụng nguyên liệu hóa thạch (than đá, dầu, khí…), chiếm 70-90%, chỉ 10-30% là do hoạt động công nghiệp và sinh hoạt. Trong đó, khí thải từ xe máy gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng và gây nguy hiểm hơn nhiều so với khí thải từ ô tô đối với sức khỏe con người. Chỉ số chất lượng không khí AQI của thành phố năm 2017 là 86 (thuộc nhóm chất lượng thấp, ảnh hưởng tới sức khỏe của những người nhạy cảm).

Theo Sở GTVT TP HCM, các loại xe sản xuất, lắp ráp trong nước hoặc nhập khẩu hiện đều được kiểm soát khí thải nhưng riêng mô tô, xe máy trong quá trình sử dụng, tham gia giao thông thì chưa được kiểm soát. Và với thực trạng hiện nay lượng mô tô, xe máy có tốc độ tăng nhanh, cộng với những xe đã qua nhiều năm sử dụng nên chất lượng khí thải kém dần. Ngoài ra, phương tiện giao thông cũ nát, kém chất lượng cũng là nguyên nhân dẫn đến mất an toàn giao thông, ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội...Việc xây dựng đề án giảm khí thải xe máy cũng nhằm thực hiện 2 chương trình đột phá của thành phố là giảm ô nhiễm môi trường (giảm thiểu 70% khí thải trong hoạt động giao thông) và chương trình giảm ùn tắc, tai nạn giao thông.

Hơn nữa, việc xây dựng đề án kiểm soát khí thải cho mô tô, xe máy tại thành phố là hết sức cấp thiết trong khi chờ sửa đổi Luật Giao thông đường bộ. Sở kiến nghị UBND thành phố đề xuất Thủ tướng Chính phủ cho phép thí điểm trước việc kiểm soát khí thải mô tô, xe máy tại thành phố. Kinh phí xây dựng đề án vào khoảng 2,4 tỷ đồng. Nếu được thông qua chủ trương, Sở sẽ thuê tư vấn lập đề án trong năm 2019, xây dựng lộ trình thực hiện các bước tiếp theo. Đồng thời, Sở GTVT thành phố sẽ phối hợp với các cơ quan đăng kiểm xây dựng mạng lưới kiểm soát khí thải.

Thế nhưng, trao đổi với chúng tôi nhiều chuyên gia cho biết hiện nay chưa tiếp cận được đề án. Tuy nhiên để đề án được thông qua thì cũng phải qua hội đồng các chuyên gia thẩm định, góp ý và phản biện. Nói về tính khả thi của đề án, các chuyên gia cho rằng sẽ khó thực hiện bởi Tp.HCM là một trong nhưng thành phố lớn, rất đông người dân nhập cư đến sinh sống và làm việc, Phương tiện xe máy là chủ chốt và "nguồn sống" của họ. Không phải ai cũng có điều kiện để sử dụng phương tiện mới, "đạt chuẩn", nếu họ không thực hiện thì chúng ta sẽ xử phạt như thế nào, có quy định riêng về vấn đề này hay không, và ai sẽ xử phạt. Còn nếu như Sở GTVT trình bày thì cơ quan đăng kiểm sẽ kiểm tra và các tiêu chuẩn kiểm định sẽ ra sao...Đó là những câu hỏi rất lớn mà các chuyên gia đặt ra cho Sở khi đề án này muốn được "hình thành".