Đẩy nhanh quy hoạch tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái

Bộ Xây dựng cho biết, về điều chỉnh lộ trình đầu tư tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2030. Do vai trò quan trọng của tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái nên Bộ Xây dựng đã trình và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam thời kỳ 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 2404/QĐ-TTg ngày 29/10/2025. Trong đó đã điều chỉnh lộ trình nghiên cứu đầu tư tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái từ sau năm 2030 về trước năm 2030 như kiến nghị của tỉnh Quảng Ninh.

Báo cáo cũng đề cập đến việc đẩy nhanh tiến độ lập và phê duyệt quy hoạch mặt bằng tuyến, ga đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái làm cơ sở để tỉnh Quảng Ninh chủ động thực hiện quản lý quỹ đất và triển khai sớm các thủ tục về quy hoạch, giải phóng mặt bằng và chuẩn bị nguồn lực đầu tư theo quy định. Theo Bộ Xây dựng, hiện nay, trên hành lang vận tải Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái có 2 phương thức vận tải đường bộ và đường thủy. Trong đó, vận tải hàng hóa bằng đường thủy nội địa và ven biển có chi phí thấp; tuyến đường bộ cao tốc Hạ Long - Móng Cái mới đưa vào khai thác, quy mô 4 làn xe, có thể đáp ứng được nhu cầu vận tải đến năm 2040, thực tế đang khai thác 9.000 CPU/45.000 CPU (đạt khoảng 20% năng lực).

Theo quy hoạch, trên hành lang này có 3 phương thức vận tải đường biển, đường bộ và đường sắt. Tuy nhiên, để giảm chi phí, hàng hóa sẽ ưu tiên vận tải bằng đường biển, đường sông; hành khách do đường bộ đảm nhận nên việc đầu tư tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái cần được nghiên cứu cẩn trọng, kỹ lưỡng. Vì vậy, trước mắt sẽ triển khai lập quy hoạch chi tiết và lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án làm cơ sở quản lý hành lang, quỹ đất, chuẩn bị nguồn lực và sẽ thực hiện đầu tư khi nhu cầu vận tải hành khách, hàng hóa liên vận quốc tế tăng cao.

Bộ Xây dựng cho biết, do yêu cầu kỹ thuật, kết nối liên vận quốc tế trong điều kiện tư vấn trong nước còn hạn chế năng lực, chưa có nhiều kinh nghiệm; để bảo đảm kết nối đồng bộ, hiệu quả, Chính phủ Trung Quốc đã hỗ trợ kỹ thuật để triển khai lập quy hoạch chi tiết tuyến, ga đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái. Bộ Xây dựng thống nhất ý kiến của UBND tỉnh Quảng Ninh và đang tập trung đẩy nhanh tiến độ triển khai lập quy hoạch chi tiết tuyến, ga đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, dự kiến hoàn thành năm 2026. Sau khi hoàn thành, Bộ Xây dựng sẽ chuyển giao các hồ sơ quy hoạch để UBND tỉnh Quảng Ninh triển khai các công việc tiếp theo (quản lý hành lang, quỹ đất; quy hoạch có liên quan, nghiên cứu triển khai công tác giải phóng mặt bằng,…).

Tỉnh Quảng Ninh đề xuất cho phép được sử dụng ngân sách tỉnh để thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư, quy hoạch chi tiết, lập dự án giải phóng mặt bằng toàn tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái và tuyến nhánh kết nối đến cảng biển Con Ong - Hòn Nét; thực hiện công tác giải phóng mặt bằng toàn tuyến; đầu tư xây dựng đoạn Hải Phòng - Hạ Long trong giai đoạn 2026 - 2030 và tiếp tục nghiên cứu các hình thức đầu tư để đầu tư đoạn Hạ Long - Móng Cái trước năm 2030 và đầu tư xây dựng tuyến nhánh kết nối đến cảng biển Con Ong Hòn Nét.

Triển khai Kết luận số 49-KL/TW ngày 28/02/2023 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 37/NQ-CP ngày 15/08/2024 của Chính phủ, Kết luận của Thường trực Chính phủ tại Thông báo số 37/TB-VPCP ngày 04/04/2024, Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Bộ Xây dựng đang triển khai lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án kết hợp với kết quả nghiên cứu quy hoạch chi tiết để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Về việc sử dụng ngân sách tỉnh Quảng Ninh, Bộ Xây dựng ủng hộ chủ trương sử dụng ngân sách địa phương để thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư dự án. Theo tính toán sơ bộ, nếu đầu tư phân kỳ đường đơn, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 4,0 tỷ USD thuộc tiêu chí dự án quan trọng quốc gia và do tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái đi qua địa phận thành phố Hải Phòng, tỉnh Quảng Ninh nên đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh căn cứ quy định tại Điều 20, Điều 30 Luật Đầu tư công triển khai các thủ tục trình Thủ tướng Chính phủ giao UBND tỉnh Quảng Ninh là cơ quan chủ quản đầu tư dự án.

Về quy hoạch chi tiết tuyến Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, Bộ Xây dựng cho biết, quy hoạch chi tiết tuyến đang được Bộ Xây dựng triển khai theo quy định tại khoản 2 Điều 19 Luật Đường sắt và phía Chính phủ Trung Quốc đang cung cấp viện trợ không hoàn lại để thực hiện theo thỏa thuận giữa hai Chính phủ; đồng thời tư vấn trong nước năng lực còn hạn chế nên đề nghị để Bộ Xây dựng tiếp tục thực hiện. Về GPMB toàn tuyến và phân kỳ đầu tư xây dựng, nội dung này sẽ được nghiên cứu, xem xét quyết định một cách cẩn trọng trong Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi theo quy định pháp luật.