Chiến tranh đã thay đổi lịch sử hàng không như thế nào? (Phần 1)

Chiếc Fokker Eindecker – một trong những máy bay thay đổi bộ mặt quân sự trên không vào năm 1915

Vào Chiến tranh thế giới thứ nhất, tại một sân bay tại Lhery, Pháp, 2 binh sĩ đã sử dụng máy bay làm phương tiện do thám và  thả bom thành công vào một vị trí đóng quân của Đức tại phòng tuyến phía Tây. Sự kiện trên diễn ra vào 5/12/1914, thời điểm mà chiến tranh mới chỉ diễn ra trong vòng 3 tháng, 2 phi công Pháp  Joseph Frantz và Louis Quenault đã viết chương mới cho hàng không.

Ngay sau khi thả bom thành công, 2 phi công Pháp đã bị máy bay Voisin III của Đức phát hiện và truy đuổi.

Giống với những máy bay do thám khác thời bấy giờ, chiếc Voisin III được trang bị súng máy với động cơ nằm sau phi công. Động cơ của Voisin có thể đạt tới tốc độ 100km/h, nhanh nhất trong số những máy bay thời bấy giờ.  Cuộc đấu súng giữa 2 máy bay cùng với phần thắng ngiêng về Joseph Frantz và Louis Quenault khiến làm cho nhiều chuyên gia quân sự lúc bấy giờ nhận ra tiềm năng của máy bay.

Trước khi máy bay được các nhà phát triển quan tâm, khinh khí cầu như chiếc Zeppelins vẫn được sử dụng như phương tiện trên không chính

Sự thành công của 2 phi công trên đã khiến cho các phe tham chiến nhận ra tầm quan trong của việc kiểm soát bầu trời, giúp cho máy bay vượt ra khỏi vai trò là công cụ trinh thám, và cuộc chạy đua hàng không đẵ bắt đầu từ đấy.

Tháng 12/1914: Sự khởi đầu của tàu sân bay

Trong thời kỳ bắt đầu của cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất, tàu biển vẫn còn đóng một vai trò quan trọng chính với cuộc chạy đua chế tạo các chiến hạm Dreadnaught giữa Đức và Anh. Những con tàu trên có kích thước khủng khiếp, trang bị tối tân với khả năng duy trì vị trí chiến đấu cao. Tuy nhiên, vào nửa sau chiến tranh, những con tàu trên sẽ trở nên lỗi thời khi máy bay được phát triển như một tiềm năng quân sự mới.

Vào tháng 9/1914 một máy bay của Nhật đã tấn công chiến hạm của liên minh Đức – Áo – Hung tại cảng Tsingtao, Trung Quốc, trở thành vụ tấn công tàu chiến bằng máy bay đầu tiên trên thế giới.

Chiếc HMS Ark Royal, tàu chiến đầu tiên có khả năng vận chuyển và phóng máy bay

Để có thể thực hiện vụ tấn công kể trên, máy bay cần phải được cất cánh từ mặt biển. Tuy nhiên các máy bay cất cánh mặt nước lúc bấy giờ lại tồn tại quá nhiều hạn chế, liên quan đến dung tích nhiên liệu, trọng lượng và tầm bay hẹp, những đòi hỏi về căn cứ quân sự có hệ thống sửa chữa và nạp nhiên liệu khẩn cấp đã ta khiến cho những máy bay này chỉ có thể đáp ứng các nhiệm vụ ngắn và hỗ trợ.

Cùng với những khả năng hạn chế của những máy bay có thể đáp trên mặt biển lúc bấy giờ, các chuyên gia quân sự đã tiến hành mở rộng phần bề mặt của tàu chiến để làm bãi đỗ cho máy bay. Vào 10/9/1914 chiếc HMS Ark Royal xuất cảng, trở thành tàu biển đầu tiên có khả năng chứa máy bay, chiếc Royal đã trở thành hình mẫu cho các tàu sân bay hiện đại.

“Sự xuất hiện của chiếc HMS Royal đã trở thành cột mốc quan trọng của ngành quân sự hàng hải, lần đầu tiên trên thế giới, những chiếc máy bay đã có thể cất cánh từ tàu chiến, giúp cho chúng trở nên quan trong hơn trong những trận đánh sau này” theo ông Ross Mahoney, chuyên gia lịch sử hàng không thuộc Bảo tàng Không quân hoàng gia cho biết. “Sự gia tăng tính cơ động của những chiếc máy bay đã khiến cho các tàu chiến trên biển với kích thước lớn và nặng nề trở thành những mục tiêu dễ bị chinh phục, điều đấy đã được minh chứng bằng sự thu gọn kích thước và khả năng cơ động của các tàu chiến hiện nay với nhiệm vụ bảo vệ tàu sân bay”

“Có thể nói sự xuất hiện của tàu sân bay đóng góp một phần rất quan trọng cho sự phát triển của máy bay và toàn ngành hàng không. Tầm quan trọng của máy bay trong chiến tranh đã gia tăng tốc độ phát triển công nghệ của máy bay, khiến cho tiềm năng của cả máy bay dân sự và quân sự có thể phát triển được như bây giờ”.

Hà Vũ (còn tiếp)