Cảnh báo nguy cơ mất an toàn trên loạt tuyến cao tốc Bắc - Nam mới đưa vào khai thác

Thiếu làn dừng khẩn cấp - nguy cơ tai nạn thứ cấp gia tăng
Theo Cục CSGT, thời gian gần đây trên các tuyến cao tốc nêu trên liên tục xảy ra các sự cố kỹ thuật đối với phương tiện như nổ lốp, hỏng động cơ hoặc phải dừng đỗ khẩn cấp khi đang lưu thông. Mặc dù đây là những tình huống thường gặp trong khai thác đường cao tốc, song trong điều kiện hệ thống hạ tầng hỗ trợ chưa hoàn thiện đồng bộ, các sự cố đơn lẻ có thể nhanh chóng trở thành nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông nghiêm trọng, tai nạn liên hoàn hoặc ùn tắc kéo dài.

Đáng chú ý, các tuyến cao tốc này hiện được tổ chức khai thác với quy mô 4 làn xe, chưa có làn dừng khẩn cấp liên tục. Chiều rộng mỗi làn xe khoảng 3,5 m, trong khi hệ thống trạm dừng nghỉ, điểm dừng xe, khu vực cứu hộ cứu nạn và phương án xử lý sự cố trên tuyến vẫn chưa được hoàn thiện đầy đủ.

Theo đánh giá của Cục CSGT, điều kiện khai thác hiện nay chưa tương xứng với đặc thù lưu thông tốc độ cao của đường cao tốc, đặc biệt trong bối cảnh lưu lượng xe tải, xe khách và xe container ngày càng gia tăng. Khoảng cách giữa các nút giao dài, cùng với điều kiện thời tiết khắc nghiệt của khu vực miền Trung như nắng nóng kéo dài, mưa lớn và tầm nhìn hạn chế vào một số thời điểm càng làm gia tăng nguy cơ mất an toàn.
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc (QCVN 117:2024/BGTVT), đường cao tốc tối thiểu phải có 4 làn xe chạy và được bố trí làn dừng khẩn cấp liên tục, trừ một số trường hợp đặc thù. Tuy nhiên, trên các tuyến cao tốc đang được đề cập, làn dừng khẩn cấp chưa được bố trí liên tục trong khi tốc độ khai thác đạt từ 80 - 90 km/h.
Thực tế này khiến các phương tiện gặp sự cố không có không gian an toàn để tách khỏi dòng xe đang lưu thông tốc độ cao. Khi xảy ra nổ lốp, hỏng động cơ hoặc các tình huống khẩn cấp khác, phương tiện có thể buộc phải dừng ngay trên làn xe chạy hoặc sát mép phần đường, tiềm ẩn nguy cơ va chạm rất lớn.
Nguy cơ càng trở nên nghiêm trọng vào ban đêm, khi thời tiết mưa lớn hoặc tại các đoạn tuyến có địa hình phức tạp như đường cong, dốc, cầu, hầm - nơi tầm nhìn của người điều khiển phương tiện bị hạn chế.

Bên cạnh đó, với chiều rộng làn xe chỉ khoảng 3,5 m, khoảng cách an toàn ngang giữa các phương tiện, đặc biệt là xe tải nặng và container, bị thu hẹp đáng kể. Khi xuất hiện phương tiện gặp sự cố hoặc lực lượng cứu hộ làm nhiệm vụ trên tuyến, người lái xe có rất ít không gian để giảm tốc, chuyển làn hoặc tránh chướng ngại vật, làm gia tăng nguy cơ tai nạn thứ cấp và va chạm dây chuyền.

Khẩn trương hoàn thiện trạm dừng nghỉ và lực lượng cứu hộ

Trước thực trạng trên, Cục CSGT đề nghị Cục Đường bộ Việt Nam chỉ đạo các đơn vị liên quan gồm Khu Quản lý đường bộ III, Ban Quản lý dự án 2, Ban Quản lý dự án 7 và Ban Quản lý dự án 85 khẩn trương rà soát, đánh giá toàn diện điều kiện an toàn giao thông trên từng đoạn tuyến.
Trong đó, các đơn vị cần xem xét điều chỉnh tốc độ khai thác phù hợp với điều kiện hạ tầng thực tế; bổ sung hệ thống biển báo hạn chế tốc độ, cảnh báo nguy hiểm, cảnh báo khoảng cách an toàn và cảnh báo các khu vực thường xảy ra sự cố.
Một trong những yêu cầu trọng tâm được Cục CSGT nhấn mạnh là đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện và đưa vào khai thác các trạm dừng nghỉ theo quy hoạch đã được phê duyệt. Trong thời gian chờ hoàn thiện, cần bố trí các điểm dừng tạm, điểm dừng khẩn cấp và khu vực cứu hộ cứu nạn nhằm bảo đảm người và phương tiện có nơi dừng an toàn khi phát sinh sự cố.

Song song đó, các đơn vị quản lý tuyến phải xây dựng phương án xử lý sự cố chi tiết, xác định rõ lực lượng, phương tiện, thời gian tiếp cận hiện trường và cơ chế phối hợp giữa các lực lượng chức năng. Hệ thống cứu hộ cứu nạn cần được bố trí thường trực hoặc lưu động tại các vị trí phù hợp trên tuyến để giảm thiểu thời gian phương tiện gặp sự cố phải dừng trên làn xe chạy.
Việc nhiều đoạn cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021 - 2025 được đưa vào khai thác với quy mô phân kỳ 4 làn xe đã góp phần sớm phát huy hiệu quả đầu tư, tăng cường kết nối vùng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, để bảo đảm khai thác an toàn lâu dài, việc hoàn thiện đồng bộ các hạng mục phụ trợ như trạm dừng nghỉ, làn dừng khẩn cấp, hệ thống ITS, cứu hộ cứu nạn và cảnh báo giao thông là yêu cầu cấp thiết.
Trong bối cảnh lưu lượng phương tiện trên trục giao thông huyết mạch Bắc - Nam đang tăng nhanh, đặc biệt trong mùa du lịch và cao điểm vận tải hàng hóa, việc sớm khắc phục các tồn tại về hạ tầng không chỉ góp phần giảm thiểu nguy cơ tai nạn giao thông mà còn nâng cao năng lực khai thác, bảo đảm hiệu quả đầu tư và phát triển bền vững hệ thống đường cao tốc quốc gia.