Viện Chiến lược và Phát triển GTVT: Những dấu ấn đổi mới hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả

Theo lãnh đạo Viện Chiến lược và Phát triển GTVT, năm 2024, Viện đã tập trung điều chỉnh các quy hoạch chuyên ngành quốc gia về GTVT. Viện chủ trì phối hợp triển khai công tác rà soát 4 Quy hoạch cần điều chỉnh (đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và hàng hải) đảm bảo đồng bộ, hiệu quả với Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 như: Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; Điều chỉnh Quy hoạch kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Bên cạnh đó, Viện đã chủ động phối hợp với các cơ quan đầu mối hoàn thành phương án quy hoạch hợp phần GTVT của 3 Quy hoạch vùng đã được Thủ tướng chính phủ phê duyệt như: Quy hoạch vùng Bắc Trung bộ và duyên hải miền Trung; Quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng; Quy hoạch vùng Đông Nam bộ. Quy hoạch có tính chất kỹ thuật chuyên ngành GTVT như: Chủ trì, phối hợp hai đơn vị tư vấn (A2Z, TEDI) triển khai Quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; chủ trì, phối hợp các đơn vị tư vấn (TRICC, TEDI, TEDIS) hoàn thành trình Bộ GTVT thẩm định 3 Quy hoạch, đảm bảo đúng tiến độ: Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP. Hà Nội; Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP. Hồ Chí Minh; Quy hoạch một số ga đường sắt quốc gia trong đô thị, ga đầu mối, ga liên vận quốc tế; phối hợp các đơn vị tư vấn (CMB, PORTCOAST, TEDIPORT) hoàn thành 5 Quy hoạch trình Cục Hàng hải Việt Nam: Quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển, bến cảng, cầu cảng, bến phao, khu nước, vùng nước thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; tham gia đóng góp ý kiến về phương án quy hoạch tổng thể tổ hợp Ga Ngọc Hồi (TP. Hà Nội); cung cấp thông tin quy hoạch tuyến đường sắt số 8 liên quan đến quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Năm 2024, Viện được Bộ GTVT giao phối hợp thực hiện xây dựng một số thông tư nhằm hướng dẫn kịp thời để điều chỉnh những vấn đề mới phát sinh: Xây dựng văn bản quy phạm pháp luật nằm trong chương trình ban hành quy phạm pháp luật do Viện chủ trì, đã hoàn thành 3/3 nhiệm vụ: Nghiên cứu, xác định phí sử dụng đường bộ cao tốc do Nhà nước đầu tư, sở hữu, quản lý và khai thác, được Chính phủ ban hành Nghị định 130/2024/NĐ-CP quy định về thu phí sử dụng đường bộ cao tốc đối với phương tiện lưu thông trên tuyến đường bộ cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác; xây dựng dự thảo Thông tư quy định về đo đạc, báo cáo, thẩm định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và kiểm kê khí nhà kính trong GTVT; Kế hoạch Giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực GTVT đến năm 2030.

Ngoài ra, Viện là thành viên Tổ biên soạn Sửa đổi Luật Đường sắt; tham gia tổ công tác liên ngành thực hiện nhiệm vụ được giao tại Công điện số 02/CĐ-TTg ngày 9/1/2024 của Thủ tướng Chính phủ "Tập trung tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc liên quan đến định mức, đơn giá xây dựng; khai thác, cung ứng vật liệu xây dựng cho các dự án, công trình giao thông trọng điểm, quan trọng quốc gia".

Bên cạnh đó, Viện đã phối hợp với Cục Đăng kiểm Việt Nam triển khai xây dựng các thông tư quy định giá dịch vụ đăng kiểm; tham mưu thông tư quy định về giá dịch vụ lập hồ sơ phương tiện đối với phương tiện được miễn kiểm định lần đầu và dịch vụ in lại tem kiểm định và giấy chứng nhận kiểm định...

Cũng trong năm 2024, công tác tham mưu cho lãnh đạo Bộ GTVT về các lĩnh vực trong ngành GTVT ngày càng chủ động hơn, gắn với thực tiễn điều hành của Bộ. Qua đó, chất lượng công tác tham mưu được cải thiện rõ rệt, đã hoàn thành 100% việc xây dựng các đề án, nhiệm vụ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật do Bộ giao; đã triển khai 10 đề án, cơ bản hoàn thành trình Bộ, cụ thể: Đề án "Chiến lược nguồn nhân lực GTVT đến năm 2030, định hướng đến năm 2045" hoàn thành trình Bộ trưởng Bộ GTVT phê duyệt; Đề án "Dự báo Đường sắt tốc độ cao trên tuyến Bắc - Nam"; Đề án "Phát triển nguồn nhân lực đường sắt đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045" và Đề án "Định hướng phát triển công nghiệp đường sắt đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045"; Đề án "Định hướng giải pháp để huy động nguồn vốn xã hội đầu tư kết cấu hạ tầng cảng hàng không"; Đề án "Cải thiện hạ tầng và chất lượng dịch vụ đường sắt phục vụ khách du lịch" được chuyển tiếp từ năm 2023; Đề án "Nâng cao hiệu quả hoạt động vận tải thủy nội địa hành lang Quảng Ninh - Hải Phòng - Hà Nội - Việt Trì" và Đề án "Nâng cao hiệu quả hoạt động vận tải ven biển trên hành lang Bắc - Nam".

Viện Chiến lược và Phát triển GTVT cũng đã hoàn thiện soạn thảo nhiều báo cáo tham mưu cho Bộ trình Thủ tướng Chính phủ Báo cáo tình hình thực hiện Quyết định 876; Báo cáo xây dựng Cơ chế - Chính sách khuyến khích phát triển phương tiện điện; Báo cáo Phương án kết nối giao thông giữa Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và Cảng Hàng không quốc tế Long Thành; xây dựng định mức giá tối đa dịch vụ sử dụng đường bộ các dự án đầu tư xây dựng đường bộ để kinh doanh; phối hợp với Vụ Khoa học - Công nghệ và Môi trường xây dựng Kế hoạch thực hiện Chiến lược phát triển khoa học công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo đến năm 2030 của ngành GTVT.

Đến nay, Viện đã hoàn thành thực hiện 1 đề tài KHCN cấp Bộ năm 2024, hoàn thành chủ trì 2 đề tài thực hiện năm 2025 đã được Bộ GTVT phê duyệt và tiếp tục đăng ký bổ sung 1 đề tài theo đặt hàng của lãnh đạo Bộ về Nghiên cứu tác động của quy định ReFuelEU Aviation đối với ngành Hàng không Việt Nam và đề xuất lộ trình phát triển bền vững với nhiên liệu hàng không bền vững (SAF). Bên cạnh đó, Viện đã đẩy mạnh thực hiện đề tài và dịch vụ tư vấn KHCN. Viện đã phối hợp chặt chẽ với Vụ Khoa học - Công nghệ và Môi trường và các vụ, cục liên quan để xây dựng nhiệm vụ thường xuyên đảm bảo nguyên tắc các nhiệm vụ phải gắn với thực tiễn, giải quyết các vấn đề cấp thiết, phục vụ quản lý nhà nước do các vụ, cục thuộc Bộ yêu cầu. Đến nay, Viện đã hoàn thành đúng tiến độ 7 nhiệm vụ, đây là các sản phẩm cần thiết đối với công tác tham mưu phục vụ quản lý nhà nước của Bộ GTVT.

Trong năm qua, hoạt động dịch vụ tư vấn KHCN đã có nhiều đổi mới và thu được những thành tựu. Viện đã tích cực làm việc với các đơn vị trong và ngoài ngành để thúc đẩy các mảng dịch vụ tư vấn phù hợp với chức năng, nhiệm vụ nhằm đa dạng hóa công việc. Thời gian tới, Viện sẽ chỉ đạo các đơn vị tiếp tục làm việc với các vụ, cục, ban QLDA trong việc thúc đẩy các mảng dịch vụ tư vấn phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và đa dạng hóa công việc: Thẩm tra, đánh giá tác động giao thông, xây dựng định mức, dự báo lưu lượng giao thông...

Song song, việc đẩy mạnh hợp tác trong và ngoài nước đã được Viện triển khai trên nhiều bình diện. Cụ thể, Viện tập trung tăng cường hợp tác với các cơ quan, tổ chức như: Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, Trường Đại học GTVT, Tạp chí GTVT, Báo Giao thông... và các đơn vị tư vấn thiết kế (TEDI, CMB, TRICC, Tedi South, A2Z..) để tìm kiếm công việc, nâng cao chất lượng công tác tham mưu về lĩnh vực GTVT.