Rà soát toàn diện hệ thống ITS, ETC và kiểm soát tải trọng trên cao tốc Bắc - Nam

Hạ tầng kỹ thuật còn nhiều bất cập

Trong bối cảnh nhiều dự án thành phần thuộc tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông đang bước vào giai đoạn hoàn thiện, chuẩn bị đưa vào khai thác, việc bảo đảm các hệ thống công nghệ giao thông đồng bộ, kết nối liên thông và vận hành ổn định trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo chỉ đạo của Cục Đường bộ Việt Nam, các Ban Quản lý dự án phải tổ chức rà soát toàn diện, từ hạ tầng kỹ thuật đến thiết bị, phần mềm và quy trình vận hành, nhằm tránh lặp lại những tồn tại từng phát sinh tại các dự án trước đây.

Qua tổng kết thực tiễn từ các dự án đầu tư công giai đoạn 2017 – 2020, nhiều bất cập về hạ tầng kỹ thuật đã được ghi nhận. Trong đó, tình trạng cabin thu phí không có mái che, thiếu điều hòa, hoặc không bảo đảm môi trường vận hành cho thiết bị và nhân sự được xem là nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác lâu dài.

Bên cạnh đó, hệ thống cáp điện và cáp quang tại nhiều vị trí chưa được thi công bảo vệ đúng thiết kế, còn lộ thiên trên taluy, hầm chui, mố cầu… gây mất an toàn, giảm tuổi thọ công trình và tiềm ẩn nguy cơ bị xâm hại hoặc mất cắp.

Đáng chú ý, một số nhà trạm và trung tâm điều hành tuyến (TMC) gặp các lỗi nghiêm trọng như thấm dột, cửa kính không chống thấm kín khít, ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực điều hành và phòng máy chủ. Đây là những vấn đề cần được xử lý dứt điểm trong giai đoạn thiết kế và thi công các dự án mới.

Hệ thống giám sát điều hành phải đáp ứng yêu cầu công nghệ hiện đại

Đối với hệ thống giám sát điều hành đường cao tốc, Cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu kiểm soát chặt chẽ chất lượng thiết bị, công tác lắp đặt và hiệu chỉnh kỹ thuật. Một số tồn tại từng phát sinh như camera rung hình, màn hình giám sát bị hỏng do quá nhiệt, hoặc hiển thị sai màu đã ảnh hưởng lớn đến khả năng giám sát thực tế.

Đặc biệt, tính năng nhận diện sự kiện, sự cố giao thông bằng trí tuệ nhân tạo (AI) dù đã được triển khai nhưng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu hồ sơ thiết kế, dẫn tới nhận diện sai hoặc cảnh báo không chính xác. Điều này cho thấy việc ứng dụng AI trong giao thông cần đi kèm quá trình kiểm thử, tối ưu và hiệu chỉnh sát với thực tế vận hành.

Ngoài ra, các bảng thông tin điện tử (VMS) và biển báo giới hạn tốc độ (LCS) phải được xây dựng kịch bản tự động tương ứng với các tình huống giao thông điển hình, bảo đảm khả năng phản ứng nhanh và đồng bộ trên toàn tuyến.

Hệ thống thu phí điện tử không dừng cần nâng cấp

Ở lĩnh vực thu phí, nhiều vấn đề kỹ thuật tiếp tục được chỉ ra, từ thiết bị đầu cuối đến phần mềm vận hành. Tại các làn thu phí, giải pháp thiết kế camera và cảm biến chưa tối ưu khiến tỷ lệ nhận diện biển số thấp, hình ảnh mờ, thiếu dữ liệu đối chiếu, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác hậu kiểm và kiểm soát doanh thu.

Một số thiết bị như UPS, máy phát điện, barrier hay hệ thống đèn tín hiệu được ghi nhận lắp đặt sai cấu hình hoặc vận hành không ổn định, tiềm ẩn nguy cơ gián đoạn hoạt động thu phí. Đáng lưu ý, tình trạng thiếu thiết bị dự phòng từ nhà thầu khiến việc khắc phục sự cố trong giai đoạn bảo hành diễn ra chậm, kéo dài thời gian xử lý.

Về phần mềm, hệ thống thu phí dùng chung vẫn còn tồn tại nhiều lỗi như tỷ lệ ghép hình ảnh giao dịch thấp, thiếu chức năng đối soát tự động giữa Front-End và Back-End, chưa tích hợp hiệu quả các công cụ hỗ trợ xử lý lỗi tại làn xe. Những hạn chế này không chỉ làm giảm hiệu quả vận hành mà còn ảnh hưởng tới độ minh bạch trong quản lý doanh thu thu phí.

KSTTX phải đủ điều kiện và vận hành thông minh bền vững

Đối với công trình kiểm soát tải trọng xe, Cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu các đơn vị thực hiện đầy đủ quy trình kiểm chuẩn hợp quy trước khi bàn giao đưa vào sử dụng. Đồng thời, hệ thống này phải được tích hợp đồng bộ vào nền tảng giám sát điều hành cao tốc, bảo đảm dữ liệu cân tải và hình ảnh phương tiện hiển thị đúng theo yêu cầu thiết kế.

Việc rà soát, rút kinh nghiệm từ các dự án trước đây không chỉ nhằm khắc phục các lỗi kỹ thuật đơn lẻ mà còn hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống giao thông cao tốc hiện đại, ứng dụng công nghệ đồng bộ và vận hành bền vững.

Trong bối cảnh hạ tầng giao thông ngày càng phụ thuộc vào các nền tảng số, yêu cầu về chất lượng thiết kế, thi công và tích hợp công nghệ không còn là yếu tố phụ trợ mà đã trở thành trụ cột quyết định hiệu quả khai thác công trình.