Mở đường cho doanh nghiệp nội tham gia tư vấn đường sắt tốc độ cao

Định hình nền tảng kỹ thuật 
Tại chương trình Roadshow giới thiệu dịch vụ tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, bao gồm thiết kế FEED cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam diễn ra vào ngày 15/5 tại trụ sở Bộ Xây dựng, nhiều doanh nghiệp tư vấn trong và ngoài nước đã tập trung trao đổi về cơ chế lựa chọn nhà thầu, phạm vi công việc, cũng như tiêu chí đánh giá năng lực đối với gói thầu TV02.
Ông Đỗ Mạnh Hà - Trưởng phòng Điều hành dự án 1, Ban QLDA Thăng Long khái quát với các đơn vị tư vấn trong và ngoài nước về một số nội dung liên quan đến gói thầu TV02. 
Theo ông Hà,  gói thầu TV02 giữ vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là cơ sở để hình thành toàn bộ nền tảng kỹ thuật cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trong các giai đoạn tiếp theo. Đơn vị tư vấn được lựa chọn sẽ phải thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ phức tạp như lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, lập hồ sơ thiết kế FEED. Đồng thời lập hồ sơ mời thầu và đồng bộ hóa toàn bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật của dự án.
Yêu cầu đặt ra không chỉ nằm ở việc hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu mà còn phải bảo đảm tính thống nhất giữa hướng tuyến, nhà ga, cầu hầm, các công trình dân dụng, hệ thống thông tin tín hiệu, cấp điện và các cấu phần kỹ thuật đường sắt khác. Điều này đòi hỏi đơn vị tư vấn phải có năng lực tổng hợp mạnh, kinh nghiệm thực tiễn với các dự án quy mô lớn và khả năng phối hợp đa ngành.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng khác là tổ chức khảo sát, thu thập dữ liệu cơ sở với độ chính xác cao nhằm hạn chế tối đa các sai sót kỹ thuật trong quá trình thiết kế. Theo chủ đầu tư, dữ liệu khảo sát sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng hồ sơ thiết kế, dự toán chi phí cũng như khả năng kiểm soát rủi ro của toàn bộ dự án trong tương lai.
Ngoài việc tuân thủ quy định pháp luật Việt Nam, các đơn vị tư vấn còn phải áp dụng các tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế trong quá trình thực hiện. Điều kiện hợp đồng dự kiến sẽ sử dụng bộ tiêu chuẩn FIDIC Quyển trắng 2017 - bộ quy tắc thường áp dụng cho các dự án hạ tầng lớn trên thế giới.

Theo kế hoạch sơ bộ, gói TV02 có thời gian thực hiện là 30 tháng với các mốc thời gian chính gồm: Sau 12 tháng thực hiện, đơn vị tư vấn phải trình chủ đầu tư xem xét phê duyệt báo cáo giữa kỳ nghiên cứu khả thi; sau khoảng 15 tháng báo cáo nghiên cứu khả thi dự kiến được phê duyệt; sau 30 tháng kết thúc hợp đồng, toàn bộ hồ sơ thiết kế FEED và hồ sơ phục vụ đấu thầu phải được hoàn thiện đầy đủ.
Đại diện chủ đầu tư nhấn mạnh, mục tiêu của gói TV02 không chỉ nhằm hoàn thành các bước nghiên cứu thông thường mà còn hướng tới xây dựng cơ sở kỹ thuật và pháp lý đủ độ tin cậy để triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trong giai đoạn đầu tư xây dựng.

Mở rộng cơ hội doanh nghiệp tư vấn trong nước tham gia
Tại chương trình Roadshow, nhiều doanh nghiệp tư vấn trong nước đã bày tỏ quan tâm tới khả năng tham gia sâu hơn vào dự án, đặc biệt trong bối cảnh đây là lần đầu tiên Việt Nam triển khai dự án đường sắt tốc độ cao với quy mô lớn và yêu cầu kỹ thuật phức tạp.
Nổi bật trong đó, ông Đào Ngọc Vinh - Tổng giám đốc Tổng công ty Tư vấn thiết kế GTVT (TEDI) cho rằng, cần làm rõ trách nhiệm cụ thể của nhà thầu TV02, cũng như thời điểm bàn giao hồ sơ kỹ thuật phục vụ công tác giải phóng mặt bằng tại các địa phương. Đồng thời nhìn nhận, tiến độ bàn giao dữ liệu hướng tuyến và hồ sơ kỹ thuật sẽ tác động trực tiếp tới khả năng triển khai các dự án thành phần.

Phản hồi nội dung này, ông Đinh Công Minh - Giám đốc Ban QLDA Thăng Long cho biết, theo đề cương nhiệm vụ hiện nay, đơn vị tư vấn gói thầu TV02 sẽ phải thực hiện toàn bộ công tác thiết kế hướng tuyến, lập bình đồ giải phóng mặt bằng và cắm cọc ngoài thực địa để bàn giao cho các địa phương triển khai các bước tiếp theo.
Theo kế hoạch dự kiến, sau khoảng 12 tháng thực hiện, đơn vị tư vấn sẽ hoàn thiện báo cáo giữa kỳ vào quý II/2027 nhằm sớm thống nhất phương án hướng tuyến, tạo điều kiện triển khai công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị đầu tư.

Một nội dung đáng chú ý được nêu bật tại buổi Roadshow là thực trạng hiện nay, Việt Nam chưa từng triển khai dự án đường sắt tốc độ cao nên nhiều doanh nghiệp tư vấn trong nước khó đáp ứng đầy đủ tiêu chí về kinh nghiệm nếu áp dụng tiêu chuẩn quá cao. Nhiều ý kiến được đưa ra với nội dung đề xuất cơ quan có thẩm quyền xem xét linh hoạt hơn trong quá trình đánh giá năng lực, đặc biệt với các doanh nghiệp đã từng tham gia dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn có tính chất tương tự.
Về nội dung này, Giám đốc Ban QLDA Thăng Long Đinh Công Minh khẳng định, nguyên tắc quan trọng nhất là phải lựa chọn được tổ hợp tư vấn có đủ năng lực tài chính, năng lực kỹ thuật và kinh nghiệm triển khai các công trình tương đồng. Trong trường hợp doanh nghiệp trong nước chưa đáp ứng toàn bộ yêu cầu, có thể tham gia theo mô hình liên danh hoặc liên kết với các đối tác quốc tế để thực hiện các phần việc phù hợp.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, việc doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào dự án không chỉ giúp nâng cao năng lực ngành tư vấn hạ tầng giao thông mà còn tạo cơ hội tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm quản lý và quy trình triển khai các dự án đường sắt hiện đại.
Bên cạnh đó, vấn đề xung đột lợi ích giữa các gói thầu cũng được nhiều đơn vị đặc biệt quan tâm. Trước lo ngại nhà thầu TV02 có thể tham gia các gói EPC trong tương lai, đại diện chủ đầu tư khẳng định, đơn vị thực hiện TV02 sẽ không được phép tham gia gói EPC nhằm bảo đảm tính khách quan trong quá trình lập thiết kế FEED và hồ sơ mời thầu.
Theo kế hoạch hiện nay, công tác lựa chọn nhà thầu cho gói TV02 dự kiến hoàn thành trong tháng 6/2026. Phương thức lựa chọn nhà thầu đang tiếp tục được chủ đầu tư phối hợp với các đơn vị liên quan nghiên cứu trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt và công bố rộng rãi theo quy định.