Gỡ thế khó của cảng Cửa Lò để thu hút hãng tàu, nguồn hàng

Cảng Cửa Lò nằm ở vị trí tốt của khu vực Bắc Trung bộ, thuận lợi cho giao dịch thông thương hàng hóa quốc tế, đặc biệt là trung chuyển hàng cho nước bạn Lào và Đông Bắc Thái Lan.

Thông tin với Tạp chí GTVT, lãnh đạo Công ty CP Cảng Nghệ Tĩnh cho hay, sau khi tỉnh Nghệ An có chính sách hỗ trợ (Nghị quyết 03/2023/NQ-HĐND), SITC và một số hãng tàu khác đã phối hợp với Cảng để tiến tới mở đại lý, nghiên cứu thị trường. Khi yếu tố nguồn hàng được giải quyết, hãng tàu của Trung Quốc này và một số hãng khác có thể tiến tới mở tuyến thường xuyên đến cảng Cửa Lò.

Còn hiện nay, đặc thù của cảng Cửa Lò chủ yếu là hàng xuất, không có hàng về, do đó nguồn container rỗng quay trở lại cảng gặp nhiều khó khăn. Nhưng mấu chốt vẫn là nguồn hàng, bởi nguồn hàng tại cảng Cửa Lò không đều, mang tính chất thời điểm.Trong 3 năm gần đây, hàng container qua cảng còn ít, thiếu ổn định.

"Trong vài năm tới khi khu công nghiệp VSIP Nghệ An được lấp đầy, hoạt động sản xuất kinh doanh sôi động trở lại, nguồn hàng dồi dào khi đó lượng hàng hóa thông qua cảng sẽ ổn định", một lãnh đạo Công ty CP Cảng Nghệ Tĩnh chia sẻ và cho biết, cũng bởi chưa dồi dào nguồn hàng nên nhiều doanh nghiệp chọn cách đưa hàng bằng đường bộ ra Hải Phòng để đưa lên tàu mẹ, chủ động được thời gian, thay vì chờ đợi theo chuyến tại cảng Cửa Lò.

Trước đó, khi Nghệ An thông qua chính sách hỗ trợ hãng tàu, chủ hàng, Công ty CP Cảng Nghệ Tĩnh cũng có văn bản gửi đến các khách hàng, đồng thời, kết nối hãng tàu, chủ hàng với Sở Công thương, làm việc với các doanh nghiệp, chủ hàng.

Ngoài yếu tố nguồn hàng không chủ động và dồi dào, vấn đề điều kiện tự nhiên, luồng và độ sâu cảng cũng ảnh hưởng đến việc tàu vào làm hàng.

Theo đó, hệ thống cảng biển ở Nghệ An nằm ở khu vực vịnh hở, trong khi mỗi năm khu vực này bình quân đón khoảng 5 cơn bão cùng nhiều đợt gió mùa Đông Bắc, từ đó ảnh hưởng đến kế hoạch tàu đến làm hàng tại cảng. Vì không có khu tránh trú bão dành cho tàu lớn, cho nên mỗi khi có bão đến, tàu phải rời cảng đi tránh trú bão cách cảng hàng trăm hải lý, phát sinh chi phí và thời gian cho hãng tàu và doanh nghiệp.

Kế đến là vấn đề luồng hàng hải.Luồng ra vào cảng Cửa Lò, Bến Thủy bị bồi lắng thường xuyên, tàu ra vào khó khăn cho nên phải tốn kinh phí nạo vét hằng năm.

Theo lãnh đạo Công ty CP Cảng Nghệ Tĩnh, trung bình 2 năm, luồng Cửa Lò phải nạo vét để đảm bảo độ sâu – 7,2m. Tuy nhiên, các thủ tục, đặc biệt là thủ tục đánh giá tác động môi trường, khu vực đổ thải chất nạo vét thường mất rất nhiều thời gian, cũng ảnh hưởng đến việc thu hút hãng tàu. Chưa kể, bán kính quay của luồng 220m nên cũng chỉ tiếp nhận được những tàu trọng tải nhỏ.

Đồng thời, việc không thể tiếp nhận các con tàu có tải trọng lớn vào làm hàng như các cảng trong khu vực khiến giá cước vận chuyển tại các cảng Nghệ An thường có xu hướng cao hơn, không có lợi thế cạnh tranh so với các cảng ở Nghi Sơn (Thanh Hóa) và Vũng Áng - Sơn Dương (Hà Tĩnh).

Chưa kể, tại các cảng biển Nghệ An, khu vực hậu cảng thường khá chật hẹp, hệ thống giao thông kết nối chưa đồng bộ.

Sau khi tỉnh Nghệ An có chính sách hỗ trợ các hãng tàu biển vận chuyển container quốc tế và nội địa; hỗ trợ doanh nghiệp có hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu vận chuyển bằng container đi, đến cảng Cửa Lò (từ 1/1/2024 đến 31/12/2025), nhiều hãng tàu đã đặt vấn đề hợp tác với cảng để mở tuyến, trong đó có cả tuyến quốc tế. Đồng thời, với việc nhận được hỗ trợ (từ 100 triệu – 300 triệu đồng/chuyến, tùy theo tuyến, tần suất và 600.000 đồng/1 container 20 feet; 1 triệu đồng/1 container 40 feet hỗ trợ doanh nghiệp có hàng xuất, nhập khẩu đi/đến cảng Cửa Lò), các doanh nghiệp sẽ có thêm cơ sở để quyết định làm hàng tại cảng.

"Thời gian tới, với sự phát triển của tỉnh Nghệ An cùng các dự án đầu tư, nguồn hàng sẽ ổn định và dồi dào hơn. Công ty cũng mong tỉnh Nghệ An tiếp tục kéo dài các chính sách hỗ trợ của Nghị quyết 03/2023/NQ-HĐND đến những năm tiếp theo, thay vì chỉ đến hết năm 2025", lãnh đạo Công ty CP Cảng Nghệ Tĩnh cho hay.

Khu vực Cửa Lò có 3 cảng tổng hợp với công suất trên12 triệu tấn nhưng hiện nay, ước tính cả năm, nguồn hàng cho 3 cảng mới trên 7 triệu tấn, chủ yếu là Container nội địa, gỗ dăm, quặng sắt, quặng Barit, thức ăn chăn nuôi, đá trắng…

"Với các hãng tàu, họ không quan trọng số liệu cảng cung cấp mà họ nghiên cứu kỹ thị trường, nguồn hàng và thực tế họ đã về Nghệ An khảo sát nhiều lần. Qua trao đổi, đại diện các hãng tàu cho rằng, vấn đề lớn nhất là nguồn hàng.Nếu nguồn hàng ổn định, luôn đủ chuyến thì kể cả không có chính sách hỗ trợ của tỉnh thì họ cũng sẽ mở tuyến đi/đến cảng Cửa Lò. Cùng với đó là độ sâu của luồng để thu hút tàu có trọng tải lớn. Để đạt được độ sâu -9 đến 9,5m cũng phải chờ sau năm 2025 khi triển khai giai đoạn 2 nạo vét", lãnh đạo Công ty CP Cảng Nghệ Tĩnh chia sẻ và cho biết, trong số các bến cảng của Công ty, hiện bến số 1, 2 cảng Cửa Lò chỉ đáp ứng với tàu đến 15.000 tấn giảm tải; bến số 3, 4 đến 25.000 tấn giảm tải.

Hiện nay, luồng hàng hải vào cảng Cửa Lò đã được phê duyệt, bố trí vốn nạo vét giai đoạn 2 để đảm bảo độ sâu -9 đến 9,5m để thu hút tàu có trọng tải lớn vào làm hàng. Công ty CP Cảng Nghệ Tĩnh mong muốn dự án sớm được cấp có thẩm quyền triển khai để tạo thuận lợi cho hoạt động vận chuyển hàng hóa ra vào cảng, nhất là với những tàu trọng tải lớn.