Vì sao Trung Quốc không nằm trong bảng xếp hạng xuất khẩu vũ khí?

Hải quân Trung Quốc diễu binh trên quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh

Báo cáo của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế (SIPRI) ở Stockholm công bố ngày 10/12/2018 cho biết trong năm 2017 Nga đã vượt qua Anh, trở thành nước sản xuất vũ khí thứ nhì thế giới, chỉ sau Mỹ. Khác với các báo cáo trước của SIPRI, Trung Quốc năm nay không được xếp hạng.  

Theo SIPRI, công nghiệp vũ khí Nga chiếm 9,5% lượng bán của 100 nhà sản xuất vũ khí lớn nhất thế giới trong năm 2017, với doanh số 37,7 tỉ đô la, tăng 8,5% so với năm 2016. Lần đầu tiên kể từ năm 2002, Anh bị sụt xuống hàng thứ ba với 9% lượng vũ khí thế giới. Pháp vẫn giữ nguyên vị trí thứ tư (5,3%), còn Mỹ với 57%, luôn chiếm hàng đầu, bỏ xa các nước khác.

Dù thua xa tập đoàn hàng đầu thế giới là Lockheed Martin (44,9 tỉ đô la), công ty vũ khí lớn nhất của Nga, Almaz-Antei, được xếp hàng thứ 10 với doanh số 8,6 tỉ đô la. Đây là lần đầu tiên một công ty Nga lọt vào top 10. Ngoài ra, 9 công ty vũ khí khác của Nga cũng lọt được vào danh sách 100 nhà sản xuất lớn nhất thế giới.

Theo nhà nghiên cứu Siemon Wezeman, đây là tiến bộ vượt bậc của Nga kể từ năm 2011, phù hợp với việc Matxcơva tăng ngân sách quốc phòng để hiện đại hóa quân đội.

Các nhà sản xuất vũ khí Mỹ chiếm đến 57% tổng số bán trên thế giới năm 2017, với 42 công ty nằm trong top 100, có doanh số 226,6 tỉ đô la. Bà Aude Fleurant, Giám đốc chương trình nghiên cứu về vũ khí và chi tiêu quân sự của SIPRI, giải thích: “Các công ty Mỹ được hưởng lợi trực tiếp từ nhu cầu thường xuyên của Bộ Quốc phòng nước này”.

Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ hôm 9/12/2018 cho biết Tổng thống Donald Trump đã ủng hộ kế hoạch đề nghị Quốc hội Mỹ thông qua ngân khoản 750 tỷ đôla dành cho chi tiêu quốc phòng, đồng thời nhận định rằng động thái trên cho thấy khả năng chi tiêu tại Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ sẽ gia tăng, dù có tình trạng “thắt lưng buộc bụng” tại các cơ quan khác trong chính phủ.

750 tỷ đôla, theo Reuters, sẽ cao hơn con số 733 tỷ đôla mà Bộ Quốc phòng Mỹ dự kiến sẽ trình lên cơ quan lập pháp Hoa Kỳ cho năm tài khóa 2020.

Trong báo cáo ngày 10/12/2018, SIPRI cho biết số tiền thu được từ bán vũ khí của cả thế giới trong năm 2017 là 398.2 tỷ đô la. Tuy nhiên, con số này chưa tính Trung Quốc vì không có đủ thống kê của nước này. Số tiền này cao 2,5% hơn năm 2016 và cao hơn 44% so với năm 2002.

Trong báo cáo công bố ngày 22/2/2016, SIPRI cho biết từ năm 2011 đến 2015, Trung Quốc đã giảm 25% nhập khẩu vũ khí so với giai đoạn 2006-2010. Trong khi đó việc xuất khẩu vũ khí của nước này lại tăng 88% trong giai đoạn 2011-2015.

Với đà tăng như trên, trong 5 năm (2011-2015), vũ khí của Trung Quốc chiếm 5,9% thị phần xuất khẩu của thế giới.

Khách hàng mua vũ khí của Trung Quốc chủ yếu là các nước châu Á. Ba nước châu Á mua tới 2/3 số lượng vũ khí của Trung Quốc là Pakistan (41%), Bangladesh và Myanmar. Đồng thời, Bắc Kinh còn bán vũ khí cho 18 nước châu Phi.