Gắn chuyển đổi số với hiệu quả sản xuất kinh doanh, an toàn chạy tàu

Hiệu quả thiết thực từ các ứng dụng công nghệ
Theo tìm hiểu của PV Tạp chí Xây dựng, trong giai đoạn 2020 - 2025, phong trào nghiên cứu khoa học tại Công ty Cổ phần Thông tin tín hiệu đường sắt Đà Nẵng liên tục được duy trì và mang lại nhiều kết quả tích cực. Năm nào, Công ty cũng có gần 30 đến 45 sáng kiến KHCN được đưa ra, trong đó có 17 đề tài nghiên cứu cấp Công ty, 01 đề tài nghiên cứu cấp Tổng công ty. Hầu hết những sáng kiến, đề tài nghiên cứu khoa học mà Công ty thực hiện đều xuất phát, gắn liền với thực tiễn cùa đơn vị, thiết thực áp dụng sáng kiến, giải pháp KHCN vào thực tế. 

Tiêu biểu là đề tài nghiên cứu, thiết kế và triển khai Hệ thống giám sát các điểm xung yếu trên đường sắt bằng hình ảnh. Nghiên cứu được thực hiện thành công từ năm 2022, đến nay đã và đang được triển khai tại nhiều đơn vị đường sắt, tạo thành hệ thống giám sát hiệu quả các vị trí đèo dốc, taluy, cầu, hầm và các khu vực hiểm trở trên đường sắt quốc gia, góp phần nâng cao khả năng phát hiện sớm và hỗ trợ chỉ đạo xử lý kịp thời các nguy cơ mất an toàn chạy tàu.

Ông Nguyễn Bảo Anh - Giám đốc Công ty Cổ phần Thông tin tín hiệu đường sắt Đà Nẵng cho biết, những năm gần đây, Công ty từng bước đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản trị, điều hành, từng bước thay đổi phương thức làm việc truyền thống sang môi trường số, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và năng suất lao động. Đến nay, Công ty đã đạt nhiều kết quả tích cực, “số hóa” đồng bộ trong công tác quản trị doanh nghiệp và quản lý hạ tầng đường sắt.

Cụ thể, trong quản trị, điều hành doanh nghiệp, toàn Công ty đã ứng dụng các hệ thống phần mềm quản lý bằng phần mềm, phương thức điện tử, trực tuyến để quản lý văn bản (văn bản đi/đến, chỉ đạo, điều hành, phê duyệt, theo dõi tiến độ xử lý văn bản), quản lý nhân sự (hồ sơ nhân sự, quá trình công tác, tiền lương, chế độ chính sách). Cùng với đó, ứng dụng các nền số phổ biến (OpenProject, Google Sheets và Dashboard) trong quy trình giao nhiệm vụ, theo dõi tiến độ, quản lý kế hoạch, kiểm soát thời hạn thực hiện, phối hợp giữa các phòng, ban; theo dõi báo cáo, giám sát tiến độ thực hiện, thống kê, tổng hợp số liệu tự động... 

“Công ty ưu tiên đầu tư, thúc đẩy nghiên cứu khoa học nhằm nhanh chóng ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ, chuyển đổi số vào hoạt động quản trị, điều hành sản xuất kinh doanh và quản lý kỹ thuật. Hiệu quả thực tế mang lại cho Công ty là số hóa quy trình xử lý hồ sơ, công việc, giúp giảm các báo cáo thủ công, khâu trung chuyển và độ trễ, nâng cao tính minh bạch trong điều hành và tăng khả năng phối hợp xử lý công việc giữa các bộ phận”, ông Nguyễn Bảo Anh chia sẻ. 

Đặc biệt, với chức năng là đơn vị quản lý, vận hành hệ thống kết cấu hạ tầng thông tin tín hiệu đường sắt, Công ty Cổ phần Thông tin tín hiệu đường sắt Đà Nẵng chú trọng các nghiên cứu, ứng dụng chuyển đổi số để nâng cao chất lượng, hiệu quả quản lý hạ tầng đường sắt. Cùng đề tài khoa học Hệ thống giám sát các điểm xung yếu trên đường sắt bằng hình ảnh mà Công ty đã thực hiện năm 2022 nêu trên, hiện Công ty đã xây dựng, vận hành hệ thống giám sát từ xa bằng camera để phục vụ quản lý thiết bị thông tin tín hiệu và đường ngang cảnh báo tự động. Hệ thống này có các tính năng: Phát hiện chướng ngại, cảnh báo bất thường, hỗ trợ trực ban theo dõi 24/24; phát hiện sự cố nhanh, giảm thời gian kiểm tra hiện trường, nâng cao an toàn chạy tàu, hỗ trợ xử lý tình huống kịp thời.

Công ty cũng dùng ứng dụng Google Earth để xây dựng bản đồ số phục vụ quản lý bảo trì: Quản lý tuyến cáp, hệ thống đường ngang qua đường sắt, thiết bị thông tin tín hiệu, vị trí các công trình. Qua đó giúp xác định nhanh vị trí thiết bị, hỗ trợ lập kế hoạch bảo trì, kiểm tra hiện trường, giảm thời gian tìm kiếm vị trí công trình.

Đáng chú ý, từ năm 2023, Công ty đã triển khai nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm máy chắn đường ngang thủy lực thông minh (DST-25). Đến năm 2025, sản phẩm đã được Công ty CP Chứng nhận và Kiểm định Vinacontrol đánh giá, công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng. Cũng trong năm 2025, DST-25 chính thức được đưa vào ứng dụng trong công tác sửa chữa, thay thế tại các điểm giao cắt đường sắt có lắp đặt cần chắn tự động.

Theo ông Nguyễn Ngọc Trãi - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Thông tin tín hiệu đường sắt Đà Nẵng, DST-25 là sản phẩm do doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, thiết kế và chế tạo, được đánh giá là bước tiến mới trong quá trình hiện đại hóa hạ tầng đường sắt nhờ tích hợp công nghệ điều khiển thông minh cùng hiệu quả kinh tế vượt trội. So với hệ thống chắn cơ khí truyền thống và các máy chắn thủy lực nhập khẩu, DST-25 sở hữu kết cấu thép dày 8 mm, bệ móng 16 mm, động cơ 200W sử dụng nguồn điện an toàn 24VDC, thời gian đóng/mở cần chắn từ 8-10 giây và góc quay 90 độ.

Đặc biệt, bo mạch điều khiển thông minh kết hợp cảm biến giúp thiết bị tự động dừng khi phát hiện vật cản, chờ 1 giây, nâng cần trong 2 giây, tạm dừng 10 giây rồi tiếp tục chu trình hạ cần, qua đó bảo đảm an toàn tối đa. Sản phẩm còn giúp giảm 30 - 50% chi phí đầu tư so với thiết bị nhập khẩu, đạt tuổi thọ tối thiểu 50.000 chu kỳ đóng mở hoặc 1 năm trước khi bảo trì tổng thể, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác và tối ưu chi phí duy tu cho ngành Đường sắt.

Nâng cao năng lực sáng tạo, phấn đấu làm chủ công nghệ

Từ những kết quả bước đầu, Công ty Cổ phần Thông tin tín hiệu đường sắt Đà Nẵng đang tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ công tác nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Để phát huy tốt hơn các ứng dụng phần mềm quản lý kỹ thuật đã có, Công ty hiện đang nghiên cứu xây dựng phần mềm quản lý số hóa thiết bị thông tin tín hiệu, với mục tiêu hình thành cơ sở dữ liệu tập trung, phục vụ quản lý toàn bộ vòng đời thiết bị từ đầu tư, vận hành, bảo trì đến sửa chữa, thay thế.

Đề cập định hướng phát triển KHCN của đơn vị, Giám đốc Nguyễn Bảo Anh cho biết thêm, thời gian tới, Công ty tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số theo hướng hoàn thiện các phần mềm: Quản lý kết cấu hạ tầng đường sắt, cơ sở dữ liệu số về thiết bị thông tin tín hiệu và kết nối với các hệ thống quản lý của ngành Đường sắt, quản lý số hóa thiết bị thông tin tín hiệu. Đồng thời, nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích hình ảnh camera, phát hiện bất thường và cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn chạy tàu. Tiếp tục nghiên cứu, thiết kế, chế tạo các thiết bị thông tin tín hiệu đường sắt, từng bước làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc vào thiết bị nhập khẩu và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo của Công ty.

Để tập trung thực hiện các định hướng trên, Đảng ủy Công ty đã thành lập Ban Chỉ đạo phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030. Đây cũng là hành động, giải pháp cụ thể của Công ty trong thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2025 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về “phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số” và Nghị quyết số 04/NQ-ĐU ngày 11/02/2026 của Đảng ủy Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) về tập trung vào công tác phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030. 

Đến nay, định hướng về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số mà Công ty đề ra được quán triệt triển khai sâu rộng trong toàn thể cán bộ, công nhân viên nhằm khuyến khích, thúc đẩy phát hiện, đề xuất ý tưởng, gắn đề tài, đề xuất giải pháp với sản phẩm cụ thể để nâng hiệu quả quản lý, sản xuất kinh doanh của đơn vị. 

Tìm hiểu thêm, Công ty cũng đang tích cực triển khai chương trình KHCN năm 2026, từng đề tài được giao cho các nhóm cụ thể nghiên cứu, thực hiện và hợp tác với đơn vị bên ngoài, với mục tiêu nâng dần tỷ lệ nội địa hóa thiết bị phục vụ chạy tàu hoặc nâng cao thu nhập cho người lao động.

Đồng thời, mở các lớp tập huấn kỹ thuật và công nghệ mới cho đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân kỹ thuật; tổ chức hội thảo chuyên đề kỹ thuật, công nghệ… để thống nhất triển khai thực hiện, thiết thực duy trì và nâng chất lượng quản lý vận hành hệ thống kết cấu hạ tầng đường sắt, bảo đảm các chuyến tàu lưu thông qua tuyến thuộc phạm vi đơn vị quản lý an toàn, thông suốt.