“Lá cờ đầu” đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số ngành đường sắt

Hai lần đạt danh hiệu dẫn đầu đổi mới khoa học công nghệ
Công ty Cổ phần Thông tin tín hiệu đường sắt Vinh được giao quản lý vận hành, bảo trì hệ thống thông tin tín hiệu (TTTH) tuyến đường sắt Bắc – Nam trên địa bàn 04 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Trị. So với nhiều địa bàn khác, khu vực trên chịu ảnh hưởng lớn từ thời tiết khắc nghiệt, thiên tai nên càng đòi hỏi ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ vào quản lý hệ thống TTTH đường sắt để nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo chạy tàu.

Ông Lê Viết Cường – Giám đốc Công ty Cổ phần Thông tin tín hiệu đường sắt Vinh cho biết, giai đoạn 2021-2026, Công ty không ngừng thúc đẩy phong trào sáng kiến kỹ thuật, nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ số, với trọng tâm là các giải pháp giúp nâng cao độ tin cậy của hệ thống TTTH, giảm chi phí bảo trì, tăng năng suất lao động và ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát thiết bị. Sự quan tâm, đầu tư của Công ty đã mang lại kết quả tích cực, trung bình mỗi năm Công ty có gần 100 sáng kiến, giải pháp kỹ thuật được đăng ký và áp dụng vào thực tiễn sản xuất, nhiều sáng kiến mang lại giá trị làm lợi hàng trăm triệu đồng, đồng thời góp phần cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành.
Tiêu biểu là sáng kiến "Phần mềm giám sát đường ngang cảnh báo tự động qua mạng LAN, Internet", đạt Giải thưởng "75 nghìn sáng kiến - Nỗ lực vượt khó, sáng tạo, quyết tâm chiến thắng đại dịch Covid-19" năm 2021 và Giải thưởng "Nguyễn Đức Cảnh" năm 2023.
Với những kết quả nổi bật trong nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ, Công ty đã được Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trao tặng Cờ thi đua "Đơn vị đổi mới khoa học công nghệ xuất sắc nhất" vào các năm 2023 và 2025.
Phát huy thành tựu đã đạt được, thời gian này Công ty CP TTTH đường sắt Vinh đang triển khai một số đề tài nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số quan trọng. Trong đó có đề tài "Nghiên cứu, xây dựng, thử nghiệm phần mềm quản lý kết hợp bản đồ số đường dây trần, cáp treo thông tin tín hiệu đường sắt", nhằm hướng tới xây dựng hệ thống quản lý tập trung, trực quan trên nền bản đồ số, cho phép theo dõi vị trí, hiện trạng, thông số kỹ thuật và quá trình khai thác của toàn bộ hệ thống đường dây trần, cáp treo TTTH; góp phần số hóa dữ liệu hạ tầng truyền dẫn TTTH và tạo nền tảng để tích hợp với các hệ thống quản lý hạ tầng đường sắt khác trong tương lai. Khi hoàn thành, phần mềm sẽ hỗ trợ công tác kiểm tra, duy tu, bảo trì nhanh chóng, chính xác, giảm đáng kể thời gian tra cứu hồ sơ và nâng cao hiệu quả quản lý tài sản kết cấu hạ tầng”, ông Cường thông tin.
Hiện, nhóm nghiên cứu đã hoàn thành khảo sát hiện trạng, xây dựng cơ sở dữ liệu và đang phát triển các chức năng quản lý, cập nhật hiện trạng thiết bị trên nền bản đồ số. Dự kiến đề tài sẽ được nghiệm thu và đưa vào khai thác trong quý III/2026. 

Chuyển đổi số toàn diện, từng bước hình thành doanh nghiệp số
Trao đổi với phóng viên Tạp chí Xây dựng, ông Lê Viết Cường cho biết thêm, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 04-NQ/ĐUĐS ngày 11/02/2026 của Đảng ủy Tổng công ty Đường sắt Việt Nam về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Công ty đang tiếp tục song hành hoạt động nghiên cứu khoa học, phong trào sáng kiến với đẩy mạnh chuyển đổi số trên nhiều lĩnh vực quản trị và sản xuất, tạo nền tảng vững chắc để từng bước hình thành doanh nghiệp số.

Đến nay, nhiều phần mềm đã được Công ty nghiên cứu, xây dựng và đưa vào khai thác, như: Quản lý kế hoạch, nhân sự, tiền lương; Hệ thống số hóa và quản lý hồ sơ, tài liệu; Bảo trì thiết bị thông tin tín hiệu... mang lại hiệu quả rõ rệt, thay thế phương thức thủ công.
Trong đó, phần mềm Quản lý kế hoạch, nhân sự, tiền lương giúp đồng bộ dữ liệu tập trung, tự động hóa quy trình (tự động giao, tổng hợp kế hoạch sản xuất...), cập nhật dữ liệu thời gian thực, nâng cao năng suất lao động. Hệ thống số hóa và quản lý hồ sơ tài liệu không chỉ là một kho lưu trữ điện tử, mà còn được trang bị công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến, trợ lý ảo AI thông minh cho phép người dùng "trò chuyện" trực tiếp với dữ liệu, tìm kiếm thông tin theo ngôn ngữ tự nhiên và truy xuất tài liệu mọi lúc, mọi nơi thông qua cả nền tảng Web và ứng dụng di động.
Đáng chú ý, phần mềm bảo trì thiết bị TTTH đường sắt được xây dựng trên nền tảng web server với giao diện được tối ưu cho điện thoại, đảm bảo yêu cầu gọn nhẹ, mượt mà trong quá trình sử dụng. Lao động trực tiếp tại hiện trường có thể sử dụng phần mềm để nhập các thông số đánh giá ngay tại vị trí kiểm tra một cách kịp thời, nhanh chóng... Phần mềm số hóa này không chỉ thay thế cho phương thức ghi chép thủ công tại hiện trường mà còn giúp quản lý dữ liệu tập trung, giám sát theo thời gian thực, hỗ trợ phân tích dữ liệu. Việc sử dụng phần mềm này còn giúp người lao động trực tiếp tham gia vào công tác số hoá, tiếp cận công nghệ và thành thạo hơn trong việc sử dụng các thiết bị thông minh vào chính công việc hàng ngày của mình.
Thời gian tới, Công ty tiếp tục tập trung nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các giải pháp kỹ thuật mới nhằm nâng cao độ tin cậy của hệ thống thông tin tín hiệu, tăng cường khả năng giám sát, cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn, hỗ trợ điều hành và xử lý sự cố. Đồng thời, đẩy mạnh nghiên cứu, chế tạo và hoàn thiện các sản phẩm, phần mềm phục vụ quản lý, vận hành và bảo trì hệ thống TTTH theo hướng làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc vào thiết bị nhập khẩu và đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa ngành đường sắt.
“Công ty tiếp tục đặt mục tiêu trở thành đơn vị tiên phong của ngành Đường sắt Việt Nam trong nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Đây là động lực quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng quản lý hạ tầng TTTH đường sắt, trực tiếp góp phần nâng cao năng lực quản lý kết cấu hạ tầng, đảm bảo an toàn chạy tàu và đáp ứng yêu cầu phát triển của ngành Đường sắt trong giai đoạn mới”, ông Cường chia sẻ.