Xây dựng kế hoạch phải gắn với tổng thể của ngành GTVT

Khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả trong ĐTC

Luật Đầu tư công được Kỳ họp thứ 7, Quốc hội Khóa XIII thông qua ngày 18/6/2014, với 6 chương 108 điều. Các tổ chức, cá nhân tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động ĐTC quản lý và sử dụng vốn ĐTC thuộc đối tượng áp dụng luật. Một trong những nội dung đổi mới quan trọng nhất, có tác động tích cực của Luật ĐTC, là đã thể chế hóa quy trình quyết định chủ trương đầu tư; đó là điểm khởi đầu quyết định đúng đắn, hiệu quả của chương trình, dự án theo đúng mục tiêu, định hướng, kế hoạch, quy hoạch và chính sách phát triển của Đảng và Nhà nước; ngăn ngừa sự tùy tiện, chủ quan, duy ý chí và đơn giản trong việc quyết định chủ trương đầu tư, nâng cao trách nhiệm của người ra quyết định chủ trương đầu tư. Đồng thời, góp phần khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí, kém hiệu quả trong ĐTC.

Luật ĐTC đã có các điều khoản, chế tài để tăng cường và đổi mới công tác thẩm định về nguồn vốn và cân đối vốn, coi đó là một trong những nội dung quan trọng nhất của công tác thẩm định chương trình, dự án ĐTC. Với việc thực hiện nghiêm các chế định về thẩm định nguồn vốn và cân đối vốn, sẽ bảo đảm bố trí vốn một cách tập trung cho các mục tiêu, dự án ưu tiên cần thiết phải đầu tư, khắc phục tình trạng phê duyệt quá nhiều dự án, dẫn đến bố trí vốn dàn trải, kéo dài thời gian thi công, mà không tính đến việc huy động và cân đối các nguồn vốn như trong thời gian vừa qua.

Theo các điều khoản được quy định trong luật, việc chuyển từ lập kế hoạch ngắn hạn, từng năm sang kế hoạch trung hạn 5 năm, phù hợp với các mục tiêu và định hướng phát triển trong kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm; bảo đảm các cân đối vốn đầu tư với các cân đối lớn của nền kinh tế trong phạm vi cả nước cũng như trong từng ngành, từng địa phương. Đây cũng là điều kiện, căn cứ để huy động các nguồn lực trong và ngoài nước cho đầu tư phát triển một cách bền vững; tạo sự chủ động cho các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương biết rõ được các nguồn lực ĐTC trong kế hoạch 5 năm để có quyết định chủ trương đầu tư đúng đắn, hiệu quả, từ đó góp phần tích cực vào việc phòng, chống tham nhũng, cửa quyền trong bộ máy Nhà nước các cấp.

Với những nội dung chế định pháp luật một cách đồng bộ, đổi mới và có hệ thống nêu trên, việc ban hành và thực hiện Luật ĐTC sẽ tạo ra những chuyển biến mới trong công tác huy động, phân bổ và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội, góp phần quan trọng vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước. Luật ĐTC sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2015.

Lập kế hoạch phải phù hợp với khả năng cân đối nguồn vốn đầu tư công và thu hút các nguồn vốn đầu tư

Về xây dựng kế hoạch đầu tư phát triển 5 năm 2016 – 2020, tại Hội nghị đại diện Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã trình bày một số nguyên tắc lập kế hoạch đầu tư công trong 5 năm tới, bao gồm: Lập kế hoạch đầu tư công trung và dài hạn nhằm thực hiện các mục tiêu, định hướng phát triển trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2016 – 2020 và các quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội và các quy hoạch ngành, lĩnh vực đã được phê duyệt. Lập kế hoạch phải phù hợp với khả năng cân đối nguồn vốn đầu tư công và thu hút các nguồn vốn đầu tư của các thành phần kinh tế khác của cả nước, cũng như của từng ngành, từng lĩnh vực và địa phương, đảm bảo cân đối vĩ mô, ưu tiên an toàn nợ công. Việc phân bố vốn đầu tư công phải tuân thủ Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và các cấp có thẩm quyền về nguyên tắc, tiêu chí, định mức. Tập trung bố trí vốn để hoàn thành và đẩy nhanh tiến độ thực hiện chương trình, dự án quan trọng quốc gia, chương trình, dự an trọng điểm có ý nghĩa đối phát triển kinh tế – xã hội.

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông trình bày định hướng các mục tiêu phát triển ngành GTVT và một số nhiệm vụ trọng tâm trong đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông giai đoạn 2016 – 2020; lãnh đạo Ban Quản lý đầu tư các dự án đối tác công – tư trình bày tham luận về định hướng và giải pháp thu hút vốn đầu tư ngoài ngân sách trong giai đoạn 2016-2020.

Với mục tiêu tổng quát phát triển kết cấu hạ tầng giao thông trong 5 năm tới là phát triển GTVT theo hướng hiện đại, bền vững, hiệu quả và đảm bảo môi trường, phát huy tiềm năng thế mạnh của đất nước; đến năm 2020, hệ thống GTVT nước ta cơ bản đáp ứng nhu cầu của xã hội, đảm bảo chất lượng ngày càng cao, giá thành hợp lý, kiềm chế tai nạn giao thông và hạn chế ô nhiễm môi trường. Với mục tiêu trọng tâm trong đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng giao thông trong 5 năm tới trên từng lĩnh vực sau:

Đối với đường bộ là tập trung huy động mọi nguồn lực, ưu tiên đầu tư phát triển các tuyến cao tốc, quốc lộ trọng yếu, các tuyến có nhu cầu vận tải lớn như mở rộng QL1A từ Hà Nội – Cần Thơ hoàn thành trước năm 2016, phấn đấu đến năm 2020 hoàn thành khoảng 2.000km đường cao tốc. Hoàn thành các tuyến quốc lộ còn lại, nối thông và nâng cấp các quốc lộ thuộc hệ thống vành đai phía Bắc, phía Tây Nam, tuyến nối các cảng biển Việt Nam với các nước láng giềng như Lào, Campuchia…

Tập trung phát triển hạ tầng giao thông đường sắt theo hướng ưu tiên nâng cấp hiện đại hóa đường sắt Bắc – Nam hiện có; hoàn thành xây dựng tuyến Yên Viên – Phả Lại – Hạ Long – Cái Lân và một số tuyến nhánh kết nối các cảng biển lớn; đảm bảo tiến độ xây dựng các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh… Tiếp tục nghiên cứu các phương án khả thi đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam để có kế hoạch đầu tư xây dựng phù hợp.

Đối với hàng hải cần được ưu tiên đầu tư đồng bộ, hiện đại và có phương án khai thác hiệu quả các khu cảng Lạch Huyện thuộc cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng, cảng Cái Mép – Thị Vải, khuyến khích đầu tư nước ngoài phát triển cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong. Chú trọng đầu tư đảm bảo kết nối liên hoàn giữa cảng biển với mạng giao thông quốc gia và đầu tư logistics ở khu vực. Hoàn thành dự án xây dựng luồng cho tàu có trọng tải lớn vào sông Hậu; tiếp tục đầu tư phát triển hệ thống cảng biển quốc gia, cảng biển cửa ngõ quốc tế tại các vùng kinh tế trọng điểm có khả năng tiếp nhận các tàu có trọng tải lớn.

Ưu tiên đầu tư phát triển đội tàu bay theo hướng cơ cấu hợp lý, tăng tỷ lệ sở hữu tàu bay của Tổng công ty Hàng không Việt Nam; đầu tư nâng cấp đồng bộ, hiện đại các cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng, Cần Thơ, huy động nguồn lực để đầu tư xây dựng mới cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Về lĩnh vực đường thủy nội địa cần tập trung cải tạo, nâng cấp các tuyến đường thủy nội địa chính, ưu tiên hoàn thành nâng cấp các tuyến kết nối vùng đồng bằng sông Cửu Long với TP. Hồ Chí Minh, các tuyến sông Tiền, sông Hậu, sông Hồng, sông Thái Bình…

Từng bước đưa hệ thống tuyến đường tỉnh vào cấp kỹ thuật, ưu tiên các tuyến có tính kết nối và có nhu cầu vận tải cao; duy trì, củng cố và nâng cấp mạng lưới giao thông nông thôn hiện có đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn; tiếp tục thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010 – 2020.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Đinh La Thăng đề nghị Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông trực tiếp chỉ đạo các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ GTVT xây dựng chiến lược, kế hoạch, quy hoạch; từng đồng chí Thứ trưởng trực tiếp chỉ đạo việc báo cáo tình hình thực hiện đầu tư giai đoạn 2011 – 2015 và xây dựng kế hoạch 2016-2020 theo lĩnh vực được phân công; về vấn đề đầu tư công, Bộ trưởng đề nghị Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông chỉ đạo Vụ Kế hoạch Đầu tư chủ trì, phối hợp cùng các Cục, Vụ, đơn vị liên quan nghiên cứu kỹ Luật đầu tư công để so sánh giữa những vấn đề hiện nay văn bản đang thực hiện đối với Luật Đầu tư công mới ban hành và điều kiện cụ thể của ngành GTVT; trong kế hoạch 5 năm, các đơn vị phải báo cáo và có kế hoạch xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản để cuối năm 2015 không để nợ đọng; có kế hoạch đến năm 2020 trả nợ vốn ứng trước và các dự án được Thủ tướng cho phép thực hiện theo hình thức BT; nhu cầu về vốn đối ứng…; chậm nhất 15/10 phải hoàn thành để Bộ GTVT báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng giao Vụ Kế hoạch Đầu tư tổ chức tập huấn tới cán bộ phụ trách kế hoạch – đầu tư tại các đơn vị; đồng thời yêu cầu tất cả các đơn vị phải nộp kế hoạch bao gồm kế hoạch đầu tư trung hạn và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội trước ngày 30/10 để tổng hợp. Lãnh đạo các đơn vị trực tiếp chỉ đạo thực hiện triển khai Luật Đầu tư công và xây dựng kế hoạch đầu tư trung hạn giai đoạn 2016 – 2020, việc xây dựng kế hoạch đầu tư gắn với điều kiện đặc thù của từng đơn vị, phải nằm trong kế hoạch tổng thể của ngành GTVT, Bộ trưởng nhấn mạnh.