Thủ tướng Nhật Abe toan tính chính trị gì khi công bố đổi tiền?

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe - Ảnh: AFP

Việc chính phủ Nhật công bố thay đổi thiết kế một số loại tiền giấy mệnh giá lớn công bố vào ngày thứ Ba diễn ra sau khoảng thời gian chuẩn bị dài với nhiều tính toán chính trị lớn của Thủ tướng Nhật Shinzo Abe và nhiều quan chức chính phủ hàng đầu của Nhật. Họ muốn tận dụng cơ hội khi Nhật hoàng mới lên nắm quyền cũng như việc công bố niên hiệu mới.

Theo báo Nikkei, Bộ Tài chính Nhật, dẫn đầu bởi Bộ trưởng Tài chính Nhật Taro Aso, đã bắt đầu bí mật khởi động việc này kể từ khi ý tưởng bắt đầu được hình thành vào mùa xuân năm 2018. 

Những người đi đầu với ý tưởng này bao gồm Thủ tướng Abe, Bộ trưởng Tài chính Aso và một người thân cận khác, người đã đưa ra nhiều ý kiến quan trọng về thiết kế mới cũng như thời gian công bố.

Khi các cuộc bàn thảo hoàn tất, Thủ tướng Abe nói: “Tỷ lệ ủng hộ của tôi từ nay sẽ ở mức an toàn. Giờ đây tôi có thể tập trung vào vấn đề ngoại giao”.

Vấn đề ngoại giao mà Thủ tướng Abe nói đến bao gồm việc ông cố gắng giải quyết tranh chấp lãnh thổ với Nga và cuối cùng giải quyết vấn đề người Nhật bị người Triều Tiên bắt cóc từ nhiều thập kỷ trước.

Bộ trưởng Tài chính Nhật thực sự khởi động kế hoạch này với Thủ tướng Abe vào đầu năm nay. Theo đó, thời điểm công bố tin đổi thiết kế các loại tiền được tính toán rơi vào sau khi Nhật hoàng cũ thoái vị và Nhật hoàng mới chuẩn bị lên nắm quyền sẽ khiến cho tâm lý vui vẻ tăng cao. 

Tâm lý này sẽ giúp cho Thủ tướng Abe và chính đảng của ông một cú huých quan trọng trước thềm cuộc bầu cử Thượng viện vào mùa hè và có thể coi như “lá chắn” bảo vệ cho ông khi thuế tiêu dùng chính thức được tăng từ tháng 10/2019.

Tỷ lệ ủng hộ với chính phủ tăng đáng kể từ khi Niên hiệu mới được công bố. Kết quả cuộc khảo sát của Kyodo tiến hành vào ngày 1-2/4 đã cho thấy tỷ lệ ủng hộ với chính quyền của Thủ tướng Abe ở mức 52,8%, tăng 9,5% so với kết quả cuộc khảo sát trước công bố vào tháng 3/2019.

Đối với Bộ Tài chính Nhật, việc thay đổi tiền mang đến một cơ hội khôi phục uy tín. Bộ Tài chính Nhật đối đầu với nhiều bê bối trong những năm gần đây, từ bê bối tấn công tình dục cho đến việc quan chức hàng đầu làm sai lệch tài liệu đất đai.

Chính phủ Nhật đã trì hoãn tăng thuế tiêu dùng 2 lần dưới thời chính quyền Thủ tướng Abe, ông lo sợ rằng việc tăng thuế có thể đẩy kinh tế Nhật vào suy thoái.