Những nội dung cơ bản của dự thảo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (thay thế)

Kế thừa phát triển các quy định đã được áp dụng ổn định, có hiệu quả

Dự thảo kế thừa phát triển các quy định đã được áp dụng ổn định, có hiệu quả, thực tiễn kiểm nghiệm tốt: trong đó kế thừa hoàn toàn quy định về áp dụng pháp luật; về thanh toán tiền công cứu hộ, giữ gìn tàu bay; về các khoản nợ ưu tiên; về bắt giữ tàu bay; về bảo hiểm bắt buộc, trách nhiệm bồi thường thiệt hại, về thiết lập và bảo vệ các khu vực hạn chế để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ quốc gia thành viên của Công ước Geneva 1948 về công nhận quốc tế các quyền đối với tàu bay, Công ước Montreal 1999 về thống nhất các quy tắc vận chuyển hàng không quốc tế.

Một số quy định còn lại cơ bản kế thừa Luật hiện hành nhưng có sửa đổi, bổ sung nhằm thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, khắc phục những vướng mắc, bất cập; đề xuất giải quyết các vấn đề mới, vấn đề phát sinh; khơi thông các điểm nghẽn, tạo ra động lực môi cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới gồm: các quy định về phạm vi điều chính, về nguyên tắc hoạt động hàng không dân dụng, chính sách phát triển hàng không dân dụng, bảo vệ môi trường trong lĩnh vục hàng không dân dụng, các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động hàng không dân dụng, quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp cảng, chuyển giao nghĩa vụ giữa quốc gia đăng ký quốc tịch tàu bay và quốc gia của người khai thác tàu bay và các quy định mang tính nguyên tắc, khung về hàng không dân dụng.

Những nội dung bãi bỏ

Dự thảo Luật cũng bãi bỏ nội dung quy hoạch vùng thông báo bay tại Luật HKDDVN và bãi bỏ mục 19 Phụ lục 2 Luật Quy hoạch. Lý do nhằm đảm bảo phù hợp với thông lệ quốc tế, quy định tại khoản 2 Điều 13 Luật Quy hoạch và thực tiễn hoạt động hàng không dân dụng.

Không quy định các nội dung cụ thể, chi tiết, điều kiện, quy trình, thủ tục hành chính và phân công trách nhiệm các cơ quan thuộc Chính phủ. Lý do nhằm thực hiện yêu cầu của Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Kết luận số 119-KL/TW ngày 20/01/2025 của Bộ Chính trị về định hướng đổi mới, hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật và công văn số 48/CV-BCĐTKNQ18 ngày 03/5/2025 của Ban chỉ đạo về Tổng kết thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Chính phủ.

Bãi bỏ quy định về tạm giữ tàu bay, khám xét tàu bay, bởi việc tạm giữ tàu bay, khám xét tàu bay được áp dụng theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Bãi bỏ quy định về tổ chức, cá nhân Việt Nam phải đăng ký các quyền đối với tàu bay, do quyền đăng ký là quyền chủ động của tổ chức, cá nhân nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ của các bên, tạo ra hiệu lực đối kháng với người thứ ba, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong trường hợp phát sinh tranh chấp dân sự. Việc lựa chọn đăng ký theo ý chỉ của các bên phù hợp với quy định của Công ước Geneva, Công ước và Nghị định thư Cape Town, quy định của Bộ luật Dân sự.

Bãi bỏ nội dung kinh doanh dịch vụ bảo đảm hoạt động bay khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Lý do nhằm đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc về điều kiện về ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo quy định tại Điều 7 Luật Đầu tư.

Hiện nay, theo quy định tại Nghị định số 92/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ về quy định về các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không dân dụng, lĩnh vực này chỉ phải đáp ứng quy định về tỷ lệ nằm giữ vốn góp của nhà nước (dịch vụ không lưu, dịch vụ thông báo tin tức hàng không, dịch vụ tìm kiếm, cứu nạn phải là doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, dịch vụ thông tin dẫn đường giảm sát, dịch vụ khí tượng hàng không có tỷ lệ vốn nhà nước không được thấp hơn 65% vẫn điều lệ và tỷ lệ vốn góp của cá nhân, tổ chức nước ngoài chiếm không quá 30% vốn điều lệ của doanh nghiệp).

Tuy nhiên, ngoài việc không quy định đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, dự thảo Luật tiếp tục kế thừa quy định hiện hành về xác định dịch vụ bảo đảm hoạt động bay là dịch vụ công ích thiết yếu với xã hội, gắn với yêu cầu về an toàn khai thác theo tiêu chuẩn, quy định của ICAO và trách nhiệm bảo đảm chủ quyền vùng trời, quốc phòng, an ninh quốc gia.

Đồng thời, theo quy định của Luật Biên giới quốc gia, Luật Phòng không nhân dân, trách nhiệm điều hành bay và kiểm soát không lưu liên quan đến trách nhiệm bảo vệ vùng trời, biên giới quốc gia trên không. Vì vậy, sau khi bãi bỏ khỏi danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, Nhà chức trách hàng không thực hiện quản lý, giám sát việc cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay trong phạm vi vùng thông báo bay mà quốc gia được ICAO giao quản lý thông qua các yêu cầu, quy định về bảo đảm an toàn (giấy phép đủ điều kiện khai thác đối với: hệ thống thiết bị kỹ thuật, cơ sở cung cấp dịch vụ bảo đảm hoạt động bay).