Nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng do thiếu hụt tài xế xe tải

Theo Hiệp hội Vận tải Đường bộ Hoa Kỳ, ngành vận tải đường bộ đang thiếu 80.000 lái xe - mức cao kỷ lục chưa từng thấy trong lịch sử. Xe tải vận chuyển hơn 70% lượng hàng hóa trong nước. Tuy nhiên, đại diện nhiều đội xe cho biết họ không thể thuê đủ tài xế đáp ứng nhu cầu tiêu dùng đang bùng nổ khi nền kinh tế Mỹ trỗi dậy sau đại dịch. Sự thiếu hụt tài xế khiến hàng hóa tại các bến cảng bị ùn tắc, đẩy chi phí vận chuyển lên cao và làm chậm trễ quá trình giao hàng.

Theo Bộ Lao động Hoa Kỳ, ngành lái xe tải đã có 74.500 việc làm trống trong khoảng thời gian từ tháng 4/2020 đến tháng 9/2021. Để thu hút nhiều tài xế hơn, các đội xe ở mọi quy mô đã tăng lương thưởng. Mức lương trung bình hàng năm của tài xế xe tải hạng nặng và xe đầu kéo vào năm ngoái là 47.130 USD, đã tăng khoảng 3-4% mỗi năm kể từ 2016. Dù lương thưởng tăng nhưng xu hướng tài xế bỏ việc vẫn gia tăng. Nhiều doanh nghiệp nhận định nguyên nhân là do sự thiếu hiệu quả trong mô hình quản lý đã duy trì suốt vài thập kỷ. Nhiều tài xế được trả tiền theo số dặm di chuyển và thường không được trả tiền trong khoảng thời gian chờ bốc xếp hàng hóa.

Ông Daniel Faircloth, Giám đốc điều hành hãng vận tải Surge Transportation Group LLC vận hành 75 xe tải cho biết, những người lái xe tải đặc biệt là làm việc tại cảng biển thường phải đợi vài giờ thậm chí lên tới 12 tiếng để xếp dỡ hàng hóa. Họ không được trả tiền trong khoảng thời gian chờ đợi đó. Để giải quyết khó khăn cho các tài xế, ông Faircloth đã tăng cước phí vận chuyển và trả lương thẳng cho các tài xế của mình là 1.650 USD/tuần.

Lisa Wan, giám đốc hoạt động của RoadEx CY Inc, công ty điều hành vận tải có trụ sở tại Carson, Carlifornia cho biết, các cảng ở Los Angeles và Long Beach đang trong tình trạng ùn tắc hàng hóa do thiếu tài xế làm việc ở cảng. Việc tuyển tài xế mới rất khó do sự gia tăng lượng hàng hóa ở cảng trong khi quãng đường di chuyển ngắn, thời gian chờ lâu khiến công việc của các tài xế làm việc ở cảng rất mệt mỏi và kiệt sức. Một số tài xế xe tải tại cảng đã chuyển sang làm tài xế đường dài, vận chuyển hàng hóa 250 dặm chở lên, vì giá cước vận chuyển liên bang đã tăng vọt. Các tài xế khác đã chuyển sang công việc giao hàng tại địa phương để không phải làm việc qua đêm hoặc bỏ nghề hoàn toàn.

Jesse Miligan bắt đầu lái xe từ năm 2009 để vận chuyển gỗ, hóa chất nhưng tháng 9 năm ngoái anh đã chuyển sang làm giao hàng ở địa phương để có nhiều thời gian hơn cho gia đình. Dù mức lương thấp hơn những gì anh từng kiếm được, khoảng 50.000 USD/năm nhưng anh được về nhà mỗi tối. "Nếu chạy đường dài thì nhiều khi bạn sẽ phải xa nhà và rong ruổi trên đường suốt vài tuần", Jesse Miligan cho biết.

Ngoài vấn đề về lương và điều kiện làm việc, nhiều tài xế xe tải cho biết họ thường bỏ việc vì bị chủ và khách hàng đối xử không tốt. Tyler Foster, 53 tuổi, một lái xe đường dài nói, một số công ty vận tải đường bộ lớn đối xử với lao động rất bạc bẽo. Tài xế làm việc chăm chỉ nhưng chỉ nhận được lương bèo bọt, rồi họ bỏ việc sau 3 - 6 tháng để công ty tuyển người mới. Một số khách hàng cũng không khá hơn là bao, khi khiến tài xế phải chờ hàng giờ đổng hồ để vận chuyển hàng hóa trong điều kiện ngày càng tồi tệ hơn kể từ khi các doanh nghiệp bổ sung hạn chế nhằm ngăn ngừa sự lây lan của COVID-19.

Để giải quyết tình trạng thiếu hụt tài xế xe tải, Hiệp hội Vận tải Đường bộ Hoa Kỳ ủng hộ luật thử nghiệm cho phép người từ 18 tuổi trở lên được lái xe, thay vì 21 tuổi như quy định cũ. Vừa qua, Tổng thống Joe Biden đã chính thức ký dự luật cơ sở hạ tầng liên bang, cho phép 3.000 tài xế trong độ tuổi từ 18-20 được đào tạo, cấp giấy phép lái xe đầu kéo.

Shawn Davis, một giảng viên dạy lái xe tải cho biết, trong những năm giảng dạy, ông đã chứng kiến sự thay đổi của ngành nghề này. "Hiện nay, tôi thấy ngày càng có nhiều phụ nữ dấn thân vào nghề này." Shawn và vợ đang sở hữu và điều hành một trường dạy lái xe ở bang Tennessee. Cả hai đều nhận thức được sự thiếu hụt 80.000 tài xế. "Vấn đề này không chỉ xảy ra ở Tennesse mà còn trên toàn quốc." - Shawn nói.

Ông cho biết thêm, thực chất có khá nhiều người quan tâm và muốn trở thành tài xế xe tải. Tuy nhiên, COVID-19 đã khiến nhiều cơ sở sát hạch lái xe đóng cửa, điều này khiến các tài xế xe tải khó tham gia sát hạch và lấy được bằng.

"Chúng tôi đang sắp xếp đưa các học viên đến các khu vực khác nhau để được thi, cũng như kêu gọi mở thêm nhiều địa điểm thi lấy bằng lái xe tải để đáp ứng nhu cầu của các tài xế xe tải tương lai.