Dự kiến không thu phí trọng tải đối với một số loại phương tiện thủy

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đóng góp của các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để hoàn thiện dự thảo Thông tư của Bộ Tài chính quy định mức thu, chế độ thu, nộp phí, lệ phí áp dụng tại cảng, bến thủy nội địa (để thay thế Thông tư số 248/2016/TT-BTC ngày 11/11/2016). So với thông tư hiện hành, dự thảo thông tư sửa đổi 5/7 Điều nhằm bảo đảm các quy định rõ ràng, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện; phù hợp với quy định của pháp luật về thuế, phí, lệ phí; pháp luật chuyên ngành giao thông và kế thừa các quy định hiện hành đang hiệu quả, bảo đảm khả thi trong thực hiện.

Để phù hợp với Luật Phí và lệ phí, dự thảo thay đổi tên gọi “phí trọng tải” hiện nay thành “phí trọng tải tàu, thuyền”, “lệ phí ra, vào cảng, bến” được đổi thành thành “lệ phí ra, vào cảng bến thủy nội địa”, với 4 loại phí, lệ phí áp dụng tại cảng, bến thủy nội địa (bao gồm cả cảng, bến thủy nội địa chuyên dùng) bao gồm: Phí trọng tải tàu, thuyền; lệ phí ra, vào cảng, bến thủy nội địa; phí trình báo đường thủy nội địa; phí bảo đảm hàng hải thu đối với tàu biển.

Dự thảo quy định đối tương chịu phí, lệ phí áp dụng tại cảng, bến thủy nội địa là các phương tiện thủy nội địa, thủy phi cơ, phương tiện thủy nước ngoài, tàu biển ra, vào hoạt động tại các cảng, bến thủy nội địa đã được cơ quan nhà nước công bố cấp phép hoạt động. Các loại phương tiện được miễn phí, lệ phí, gồm: Phương tiện thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh (trừ các phương tiện sử dụng vào hoạt động kinh tế); phương tiện của cơ quan hải quan đang làm nhiệm vụ; phương tiện của cơ quan thanh tra giao thông, cảng vụ đường thủy nội địa. Phương tiện tránh bão, cấp cứu. Phương tiện vận chuyển hàng hóa có trọng tải toàn phần dưới 10 tấn hoặc chở khách dưới 13 ghế. Phương tiện vận chuyển phòng chống lụt bão.

Đáng chú ý, trên cơ sở đề xuất của Bộ Xây dựng về việc giảm mức thu phí xuống 0 đồng, tại dự thảo trên Bộ Tài chính quy định: “Không thu phí trọng tải và lệ phí ra, vào cảng, bến thủy nội địa đối với các phương tiện mang cấp VR-SI, VR-SII và VR-SIII”.

Về đặc điểm kỹ thuật, theo quy chuẩn quốc gia về phân cấp phương tiện thủy nội địa hiện có 4 ký hiệu cấp tàu cơ bản (theo chiều cao sóng Hs của vùng nước), gồm: VR-SB (tàu pha sông biển, Hs tương ứng là 1,85m); VR-SI (tàu sông cấp I, Hs tương ứng là 1,3m); VR-SII (tàu sông cấp II, Hs tương ứng là 0,8m); VR-SIII (tàu sông cấp III, Hs tương ứng là 0,4m).

Với đề xuất trên, nếu đề xuất trên được thông qua, các doanh nghiệp, đơn vị, cá nhân vận tải thủy và hàng hóa vận tải bằng phương tiện thủy cấp VR-SI, VR-SII và VR-SIII; phương tiện vận chuyển hàng hóa có trọng tải toàn phần dưới 10 tấn hoặc chở khách dưới 13 ghế sẽ được hưởng lợi đáng kể từ việc không phải nộp phí, lệ phí ra, vào cảng, bến. Bởi, các phương tiện trên hiện đang phải nộp phí, lệ phí theo mức quy định tại Điều 4 Thông tư số 248/2016/TT-BTC), cụ thể:

+ Phí trọng tải: 165 đồng/tấn trọng tải toàn phần đối với mỗi lượt vào, lượt ra (kể cả có tải, không tải). Đối với phương tiện ra vào cảng, bến không nhằm mục đích bốc, rỡ hàng hóa, không nhận trả khách, áp dụng mức thu phí trọng tải bằng 70%.

+ Lệ phí ra, vào cảng, bến thủy nội địa: Mức thu từ 5.000 đồng/chuyến đến 50.000 đồng/chuyến tùy theo trọng tải toàn phần của phương tiện chở hàng.

+ Đối với các phương tiện không phải là phương tiện chở hàng hóa được quy đổi khi tính phí trọng tải.

Lý giải cơ sở để đề xuất không thu phí trọng tải và lệ phí ra, vào cảng, bến thủy nội địa, Bộ Tài chính cho biết, tại Quyết định số 1757/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban bành ngày 18/8/2025 (phê duyệt Phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng), Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và bộ, ngành liên quan thực hiện sửa đổi, bổ sung Thông tư 248/2016/TT-BTC.

Do Quyết định số 1757/QĐ-TTg đã bãi bỏ một số thủ tục hành chính trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa (thủ tục cho phép phương tiện thủy nội địa vào, thủ tục rời cảng biển (trừ phương tiện thủy nội địa mang cấp VR-SB); thủ tục cấp giấy phép vào, rời cảng, bến thủy đối với phương tiện, thủy phi cơ…) nên quy định mới trên sẽ không gây phát sinh chi phí dịch vụ hành chính công; đồng thời nhằm tạo thuận lợi tối đa cho phương tiện để được vào, rời cảng, bến thủy nội địa xếp dỡ hàng hóa, đón trả hành khách.

Điểm mới khác là dự thảo thông tư không còn quy định tỷ lệ (%) kinh phí trích để lại cho cơ quan cảng vụ, tổ chức thu phí như hiện nay mà quy định tổ chức thu phí, lệ phí nộp 100% số tiền thu được vào ngân sách nhà nước (bao gồm cả khoản tiền lãi phát sinh trên tài khoản chuyên thu phí, lệ phí). Còn nguồn chi phí trang trải cho việc thực hiện công việc thu phí, lệ phí do ngân sách nhà nước bố trí trong dự toán của tổ chức thu phí, lệ phí theo quy định.

Theo Bộ Tài chính, dự thảo thông tư sửa đổi một số nội dung cho đồng bộ với pháp luật hiện hành; hoạt động tổ chức thu, nộp phí, lệ phí vẫn sử dụng nguồn nhân lực hiện có của các cơ quan cung cấp dịch vụ… nên không phát sinh thêm nguồn nhân lực, tài chính cho việc tổ chức thực hiện thông tư.