24 năm tìm kiếm được mẩu xương một phi công Mỹ

Bà Ann Mills-Griffiths nhận 5 chiếc đĩa ghi lại bộ phim ngắn từ Đại sứ Hà Kim Ngọc - Ảnh: YÊN BA

POW/MIA - Liên đoàn Các gia đình tìm kiếm quân nhân Mỹ bị mất tích trong chiến tranh ở Việt Nam, là một tổ chức khá có ảnh hưởng trong đời sống chính trị ở Washington nói riêng và nước Mỹ nói chung. 

Nhưng hôm nay, bà Ann Mills-Griffiths không đến sứ quán Việt Nam để bàn thảo công việc. Bà tới đây để xem phim.

Nói cho đúng hơn, đó là một bộ phim ngắn, dài 12 phút, có tựa đề Hành trình 24 năm do kênh Truyền hình Quốc phòng phối hợp với Công ty sản xuất điện ảnh M21 thực hiện.

Sĩ quan James B. Mills, phi công của hải quân Mỹ, bị bắn rơi trong khi thực hiện một phi vụ trên vùng trời Nghệ An vào năm 1966. Máy bay của James B. Mills đã đâm xuống một khu vực cửa sông và kể từ đó gia đình của James không còn nhận được bất cứ thông tin nào về người thân của họ nữa.

James B. Mills là anh trai của bà Ann Mills-Griffiths.

Bộ phim kể về hành trình kéo dài 24 năm tìm lại hài cốt của James B. Mills. Thời gian đã trôi qua hơn nửa thế kỷ, nhân chứng ngày càng ít đi; hơn nữa, máy bay đâm xuống cửa sông chảy ra biển nên toàn bộ quá trình tìm kiếm đều diễn ra dưới mặt nước. Quả thật đúng như ông bà ta nói "mò kim đáy bể"... Đã có những thời điểm, hồ sơ vụ tìm kiếm được đóng lại bởi không có bất cứ một manh mối nào.

Nhưng rồi như một phép mầu, với sự kiên nhẫn, tỉ mẩn vô bờ bến, đội tìm kiếm hỗn hợp Việt - Mỹ cuối cùng đã tìm được một mẩu xương người. Đưa về giám định tại phòng thí nghiệm của Cơ quan Tìm kiếm tù binh và người mất tích Bộ Quốc phòng Mỹ ở Hawaii, đã xác định được đó là của sĩ quan hải quân James B. Mills. Sau hơn nửa thế kỷ, một mảnh thân thể của viên phi công hải quân đã trở về nhà.

Trong suốt 12 phút, ngồi cạnh Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Hà Kim Ngọc, bà Ann Mills-Griffiths chăm chú xem phim. Có một lúc, dường như không kìm nén được xúc động, bà quay sang ôm Đại sứ Hà Kim Ngọc như để tìm kiếm một sự chia sẻ rồi tiếp tục quay lại xem phim.

Khi đèn bật sáng trở lại, bà Ann Mills-Griffiths ngồi lặng.

Tất cả những người có mặt trong phòng cũng im lặng, bởi hiểu rằng bà đang xúc động. Rồi bà nói: "Quả thật đúng là một chuyện viễn tưởng đã trở thành sự thật!".

Sau đó, bà nói lời cảm ơn từ đáy lòng đối với những người trong đội tìm kiếm hỗn hợp Việt - Mỹ, những thợ lặn đã vất vả lặn lội tìm kiếm một mảnh xương nhỏ bé dưới đáy sông giữa vô vàn những bùn đất, trong điều kiện sóng to gió lớn vùng cửa sông.

Nhận 5 chiếc đĩa ghi lại bộ phim ngắn từ tay Đại sứ Hà Kim Ngọc, bà Ann lại một lần nữa rưng rưng. Người phụ nữ là chủ tịch của một tổ chức tìm kiếm quân nhân Mỹ bị mất tích trong chiến tranh, cuối cùng đã nhận được trái ngọt từ mối quan hệ hợp tác Việt - Mỹ.

Trong hai ngày 25 và 26-3 tới, tại New York và Washington sẽ diễn ra hai hội thảo do Ban chỉ đạo quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn và chất độc hóa học sau chiến tranh ở Việt Nam (gọi tắt là Ban chỉ đạo 701) phối hợp với một số cơ quan của Mỹ đồng tổ chức.

Chủ đề của hai hội thảo này đều có chung một nội dung: khắc phục hậu quả chiến tranh. Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh - thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, trưởng cơ quan thường trực Ban chỉ đạo 701, đại diện cho Bộ Quốc phòng Việt Nam - tham dự cả hai hội thảo này.

Đây lại là một nỗ lực của hai phía Việt - Mỹ nhằm làm bền chắc cây cầu bước qua quá khứ, mà trường hợp tìm hài cốt người anh trai bà Ann Mills-Griffiths là thêm một nhịp cảm động nữa.