Những “Bóng hồng” trên hải trình xanh

Ngành Hàng hải từ lâu được biết đến là lĩnh vực đặc thù, nơi phần lớn lực lượng lao động là nam giới do tính chất công việc khắc nghiệt, yêu cầu cao về thể lực, khả năng thích nghi và tính kỷ luật. Tuy nhiên, vượt lên những rào cản vô hình đó, ngày càng có nhiều phụ nữ bước chân vào lĩnh vực này, khẳng định bản lĩnh và năng lực của mình trong cả vai trò vận hành kỹ thuật, điều hành doanh nghiệp và tham gia chính sách phát triển ngành.

Trong bối cảnh ngành Hàng hải đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng chuyển đổi số và phát triển bền vững, phụ nữ Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong hành trình chinh phục biển xanh. Họ không chỉ là những "cánh buồm thầm lặng" trên biển khơi mà còn là những nhân tố quan trọng trong các lĩnh vực kỹ thuật, quản lý và điều hành vận tải trong thời kỳ hiện đại.

Theo Báo cáo Women in Maritime Survey 2024 từ IMO và WISTA, số lượng lao động nữ trong ngành hàng hải toàn cầu đã tăng từ 151.979 năm 2021 lên 176.820 năm 2024, chiếm gần 19% tổng lực lượng, tuy vẫn còn khiêm tốn, nhưng đây là tín hiệu đáng khích lệ. Trong đó, phụ nữ tại các cơ quan quản lý hàng hải chiếm tỉ lệ 19%, còn trong khu vực tư nhân là 16%, và chỉ có khoảng 1% số thuyền viên hiện đang phục vụ trên biển.

Tại Việt Nam, sự gia tăng mạnh mẽ trong số trường đào tạo nhân lực ngành Hàng hải tích hợp công nghệ, đào tạo từ xa, giải pháp xanh và hội nhập quốc tế. Các cảng biển như Bà Rịa - Vũng Tàu, Cái Mép - Thị Vải… đang tiếp nhận tàu trọng tải lớn và áp dụng mô hình quản trị số, xanh, mở ra không gian mới để phụ nữ tham gia với vai trò kỹ sư cảng, nhà điều phối cảng, chuyên gia logistics xanh...

Những con số trên không chỉ phản ánh sự tiến bộ của bình đẳng giới trong ngành Hàng hải, mà còn minh chứng cho năng lực thật sự của phụ nữ khi được trao cơ hội. Nhiều cán bộ nữ trong ngành đã và đang giữ các vị trí lãnh đạo tại các cơ quan quản lý, tổ chức đào tạo và doanh nghiệp vận tải biển. Họ không chỉ là người thực thi mà còn là người hoạch định, dẫn dắt chiến lược phát triển nhân lực trong ngành theo hướng bền vững và hội nhập quốc tế.

Tuy nhiên, hành trình ấy không hề dễ dàng, môi trường làm việc khắc nghiệt, điều kiện sống dài ngày trên biển, áp lực về thể chất và tinh thần, sự thiếu thốn về không gian riêng tư hay chính sách hỗ trợ dành riêng cho lao động nữ trong ngành... là những rào cản lớn mà nhiều phụ nữ phải vượt qua. Việc cân bằng giữa công việc và gia đình cũng là thách thức thường trực đối với nhiều thuyền viên nữ.

Hiện nay, lực lượng nữ sinh theo học ngành Hàng hải tuy còn khiêm tốn nhưng đang có những chuyển biến tích cực. Tại Trường Đại học Giao thông vận tải TP Hồ Chí Minh với gần 50 sinh viên nữ đang theo học các chuyên ngành liên quan đến vận hành tàu biển và kỹ thuật hàng hải. Trong khi đó, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam cũng ghi nhận gần 20 sinh viên nữ đang nỗ lực từng ngày để khẳng định mình trong môi trường đào tạo và huấn luyện đặc thù.

Đáng chú ý, trên tàu của Công ty NS United Kaiun Kaisha một trong những công ty vận tải biển hàng đầu của Nhật Bản, hiện có 2 thuyền viên nữ từ Trường Đại học Hàng hải Việt Nam và Trường Đại học Giao thông vận tải TP. HCM đang làm việc. Những hình ảnh ấy không chỉ thể hiện sự hiện diện ngày càng rõ nét của phụ nữ trong lĩnh vực vận tải biển quốc tế, mà còn là minh chứng sống động cho sự hội nhập tự tin và năng lực vươn xa của thuyền viên nữ Việt Nam trên hải trình xanh của tương lai.

Chương trình ngày Thuyền viên 2025 không chỉ là dịp để nhìn lại hành trình của phụ nữ ngành biển mà còn là bước khởi đầu cho ngành Hàng hải Việt Nam hiện đại hơn, tự tin trong làn sóng số hóa, tiên phong trong xu thế xanh, và phát triển bền vững trên trường quốc tế.