Đạo đức người lái xe và trách nhiệm của xã hội

Ấm lòng nghĩa cử đẹp

Vào một ngày mưa bão ở Quảng Ninh, xe khách chạy trên cầu Bãi Cháy chủ động che gió cho một xe máy qua cầu an toàn khiến nhiều người xúc động. Câu chuyện tài xế Phan Văn Bắc dũng cảm chủ động chạy chậm lại để cho chiếc xe khách chở 30 người mất thắng đang lao dốc đèo Bảo Lộc với tốc độ cao đụng vào rồi “dìu” chiếc xe khách đổ dốc an toàn. Hành động lấy xe của mình làm vật cản để cứu, giúp đỡ người khác của tài xế Bắc và tài xế xe khách trên cầu Bãi Cháy chính là đạo đức cao đẹp của người lái xe.

Trên đoạn đường Hoàng Minh Giám, TP. Hà Nội vào giờ cao điểm, một chiếc xe taxi bất chợt dừng giữa đường khiến một số người tỏ ra không hài lòng. Sau khi dừng xe, anh lái xe chạy vội xuống dắt một cụ ông qua đường. Hành động đầy nhân văn đó lập tức làm im bặt những tiếng còi thúc giục phía sau. Tất cả đều kiên nhẫn chờ đợi. Đoạn video từ camera hành trình của chính chiếc xe phía sau được đưa lên mạng là những tia nắng sưởi ấm sự nguội lạnh về tình người trong xã hội đương thời. Tất cả đều là đạo đức. Những hình ảnh đó dễ dàng in sâu vào tâm trí người dân hơn là những bài học lý thuyết khô khan. Khi cánh lái xe đều ngộ ra vẻ đẹp của đạo đức khi tham gia giao thông, tự khắc chúng ta sẽ hướng tới câu chuyện về ý thức và văn minh một cách bản năng, chứ không cần phải ra sức tập huấn, tuyên truyền.

Trao đổi với Tạp chí GTVT, anh Nguyễn Văn Hà - Tổng công ty Vận tải Hà Nội chia sẻ: “Đạo đức người lái xe rất quan trọng. Là người lái xe, mình luôn nhớ, nắm thật tốt và chấp hành nghiêm chỉnh Luật Giao thông đường bộ, kể cả khi về đêm không có tín hiệu đèn giao thông. Mình là người lái xe nên phải luôn chủ động trong mọi tình huống. Quãng thời gian làm nghề lái xe, với mình giải thưởng quan trọng nhất là đảm bảo cho hành khách cũng như mọi người tham gia giao thông được an toàn.

Anh Nguyễn Thế Luông - tài xế Công ty Cổ phần Ánh Dương Việt Nam, người đạt giải đặc biệt của Giải thưởng Vô lăng vàng năm 2016 cho biết: “Đồng nghiệp Phan Văn Bắc là tấm gương sáng để tất cả cánh tài xế chúng tôi học tập. Khi biết đến câu chuyện của anh qua báo chí, tôi thực sự xúc động và khâm phục lòng dũng cảm, đạo đức của anh. Tôi tự nhủ bản thân mình phải luôn phấn đấu, tự học hỏi để có những chuyến đi tốt, đảm bảo an toàn cho hành khách và hơn hết là luôn giữ được phẩm chất đạo đức của người lái xe”.

Nỗi lo đạo đức người lái xe xuống cấp

Bên cạnh những tấm gương sáng của người lái xe, thời gian qua trên các phương tiện truyền thông đại chúng, trên các trang mạng xã hội không ngừng đăng tải thông tin liên quan đến tài xế vi phạm, vô trách nhiệm như tài xế xe khách thản nhiên vừa ăn mì vừa lái xe, tài xế và phụ xe đánh đuổi hành khách, tài xế gây tai nạn rồi bỏ chạy… Những vụ TNGT đặc biệt nghiêm trọng do người điều khiển phương tiện giao thông, đặc biệt là tài xế ô tô thiếu ý thức, không chấp hành luật giao thông hoặc phớt lờ xảy ra khá nhiều. Điều này đã gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về ý thức và đạo đức của người lái xe.

Tài xế Phan Văn Bắc - tấm gương tiêu biểu đạo đức người lái xe

Có khá nhiều lý do để giải thích cho thực trạng này. Chúng ta mới chỉ cung cấp được phần cứng, tức là kiến thức, kỹ thuật trên lý thuyết cho tài xế, còn phần mềm là ý thức, đạo đức và kinh nghiệm thực tế thì chưa được chú trọng nhiều.

Đồng thời, các phương tiện truyền thông hiện nay chỉ chú trọng đăng tải những thông tin sai phạm của lái xe hòng giật tít “câu view”. Những thông tin sai phạm thường nhiều hơn gấp trăm lần so với những bài viết nêu gương sáng của những người lái xe. Điều này tác động không nhỏ đến tâm lý cũng như cảm xúc của người lái xe, nó dễ dàng khiến họ nhụt chí, đôi khi trở nên bất cần vì công sức bỏ ra không được ghi nhận.

Thứ trưởng Bộ GTVT Lê Đình Thọ từng đánh giá, cùng với sự phát triển nhanh của các phương tiện vận tải ô tô là sự gia tăng của đội ngũ lái xe ô tô. Lái xe là ngành nghề mang tính đặc thù, lao động nặng nhọc và có tính rủi ro cao, một mình phải tự đối phó với mọi bất trắc xảy ra trên đường. Nhưng cũng rất ít người biết đến những lái xe bình dị, khiêm tốn, giữ xe tốt, lái xe an toàn. Những người đã có nhiều chiến công thầm lặng, luôn sẵn sàng hy sinh, kể cả tính mạng bản thân và đồng nghiệp vì người tham gia giao thông mà chúng ta chưa phát hiện và biểu dương kịp thời.

Có thể thấy rằng, để trách nhiệm và đạo đức người lái xe được nâng lên, xã hội cần phải đề cao vị thế người lái xe, trên cơ sở đó khuyến khích lái xe chấp hành nghiêm luật giao thông nói chung, đồng thời xây dựng đạo đức, văn hóa người lái xe trong cơ chế thị trường được đặt trong mục tiêu hiệu quả, an toàn và lợi ích cộng đồng.