UAV xâm nhập sân bay Tân Sơn Nhất: Linh hoạt điều hành bay, chủ động phòng ngừa từ sớm

Linh hoạt phương án điều hành bay

Theo VATM, trong khoảng hơn 2 tiếng (từ 18h - 20h giờ địa phương) ngày 11/8, tại khu vực Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đã 2 lần phát hiện phương tiện bay không người lái (UAV/Drone), ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động khai thác của 73 chuyến bay. Sân bay phải tạm thời dừng tiếp thu tàu bay để bảo đảm an toàn.

Ngay khi tiếp nhận thông tin từ tổ lái về việc phát hiện UAV trong khu vực lân cận sân bay, cơ sở điều hành bay của VATM đã triển khai phương án xử lý theo quy định. Hoạt động cất, hạ cánh tại sân bay Tân Sơn Nhất được tạm thời hạn chế; các chuyến bay chuẩn bị cất cánh tạm dừng chờ trong thời gian đánh giá tình hình, trong khi các chuyến bay đến được các cơ sở điều hành bay cho bay chờ tại các khu vực phù hợp. Cơ sở Điều phối luồng không lưu đã triển khai các biện pháp quản lý luồng không lưu (ATFM) phù hợp với năng lực khai thác thực tế của sân bay.

Theo số liệu của Trung tâm Quản lý luồng không lưu, có 71 chuyến bay có kế hoạch bay đến Tân Sơn Nhất đã được cấp CTOT (Calculated Take-Off Time - giờ cất cánh tính toán) nhằm điều tiết luồng hoạt động bay do các ảnh hưởng của drone tại sân bay.

Cùng với việc tổ chức điều hành tại sân bay Tân Sơn Nhất, VATM đã chủ động triển khai phương án điều phối luồng không lưu nhằm kiểm soát số lượng tàu bay đến, đi trong thời gian năng lực khai thác của sân bay Tân Sơn Nhất bị hạn chế.

Trong lần phát hiện UAV thứ nhất, Cơ sở Điều phối luồng không lưu đã áp dụng ngay biện pháp Ground Stop (tạm dừng các chuyến bay khởi hành từ những sân bay có kế hoạch bay đến Tân Sơn Nhất) từ 11h25 UTC (18h25 giờ địa phương). Tiếp đó, căn cứ diễn biến tình hình và mật độ hoạt động bay, phối hợp với Trung tâm Kiểm soát đường dài Hồ Chí Minh và Trung tâm kiểm soát tiếp cận Tân Sơn Nhất triển khai biện pháp Ground Delay Program (biện pháp quản lý luồng không lưu nhằm tạm thời giữ tàu bay tại mặt đất và sắp xếp lại thứ tự khởi hành của tàu bay để giảm tải cho sân bay đến với năng lực khai thác của Tân Sơn Nhất được điều chỉnh từ 0 chuyến/giờ trong thời gian tạm ngừng tiếp thu tàu bay, sau đó tăng lên 24 chuyến/giờ khi điều kiện cho phép, đảm bảo giải phóng hết các tàu bay phải chờ do bị ảnh hưởng và các tàu bay đến tiếp theo ko phải bay chờ do tồn đọng của giai đoạn dừng tiếp thu.

Sau khi sân bay Tân Sơn Nhất bắt đầu tiếp thu trở lại theo quy định, khoảng 19h34 (hơn 20 phút sau kể từ khi tiếp thu trở lại) tiếp tục phát hiện UAV lần thứ hai, các biện pháp GST và GDP được triển khai trở lại. Phạm vi điều tiết GST đồng thời được mở rộng tới một số sân bay có liên quan nhằm kiểm soát lưu lượng tàu bay, tránh tạo thêm áp lực cho khu vực Tân Sơn Nhất trong trong thời gian năng lực khai thác bị hạn chế.

Trên cơ sở năng lực khai thác được xác định theo từng thời điểm, Trung tâm Điều phối luồng không lưu thực hiện tính toán, phân bổ CTOT trên hệ thống ATFM Portal. Đây là công cụ điều tiết giúp phân bổ hợp lý thời điểm tàu bay khởi hành từ các sân bay đi, phù hợp với năng lực tiếp nhận tại sân bay đến, qua đó hạn chế tình trạng nhiều tàu bay cùng hướng đến một sân bay đang bị hạn chế năng lực khai thác.

Trung tâm cũng chủ động liên hệ với các cơ sở điều phối luồng không lưu trong khu vực như của Thái Lan (Băng Cốc) và Trung Quốc (Sanya) để thông báo tình hình và đề nghị tuân thủ CTOT đã được cấp cho các chuyến bay quốc tế đến Tân Sơn Nhất.

Cũng theo VATM, trong thời gian năng lực khai thác tại Tân Sơn Nhất bị hạn chế, các phương án điều hành được áp dụng linh hoạt theo diễn biến thực tế. Một số chuyến bay đến sân bay được tổ chức bay chờ trước khi hạ cánh; một số trường hợp cần thiết, tàu bay được điều hành chuyển hướng đến sân bay dự bị để bảo đảm an toàn và phù hợp với nhu cầu khai thác của tổ lái.

Theo thống kê của Trung tâm Quản lý luồng không lưu, có hơn 50 chuyến bay bay chờ; Trong số này 27 chuyến bay đã chuyển hướng hoặc hạ cánh tại sân bay dự bị.

Việc tổ chức bay chờ, chuyển hướng hoặc hạ cánh tại sân bay dự bị được thực hiện trên cơ sở phương thức quản lý luồng không lưu được nhà chức trách phê chuẩn và phù hợp tình hình thực tế và năng lực khai thác tại từng thời điểm, nhằm bảo đảm tàu bay không tiếp cận khu vực sân bay khi điều kiện khai thác chưa đáp ứng yêu cầu an toàn.

Phòng ngừa từ sớm

“Cách thức xử lý đồng thời ở hai cấp độ - điều hành trực tiếp tại sân bay và điều phối luồng không lưu giúp VATM chủ động kiểm soát lưu lượng tàu bay, giảm áp lực tại sân bay Tân Sơn Nhất và hạn chế khả năng ảnh hưởng lan rộng sang các khu vực, đường bay và sân bay khác”, đại diện Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam chia sẻ và cho biết, từ thực tế các tình huống liên quan đến phương tiện bay không người lái tại khu vực các cảng hàng không, VATM xác định việc tăng cường trao đổi thông tin giữa tổ lái, kiểm soát viên không lưu và các lực lượng liên quan có vai trò quan trọng trong việc phát hiện, xác minh và đánh giá nhanh nguy cơ đối với hoạt động bay.

Khi tiếp nhận thông tin về UAV từ tổ lái, kiểm soát viên không lưu có trách nhiệm tiếp nhận, đánh giá thông tin và tổ chức điều hành phù hợp với tình hình thực tế. Đồng thời, VATM phối hợp với Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và các cơ quan, lực lượng chức năng liên quan để trao đổi thông tin, xác minh và xử lý tình huống.

Hoạt động bay chỉ được tổ chức, điều hành trở lại theo phương án khai thác phù hợp khi các điều kiện an toàn được bảo đảm theo qui định.

Về lâu dài, VATM tiếp tục rà soát, hoàn thiện các phương án xử lý tình huống liên quan đến UAV; tăng cường bình giảng, huấn luyện các tình huống thực tế cho kiểm soát viên không lưu, qua đó nâng cao khả năng phát hiện, đánh giá mức độ ảnh hưởng và lựa chọn phương án điều hành phù hợp khi xuất hiện nguy cơ đối với hoạt động bay.

Cùng với giải pháp về tổ chức điều hành, việc nâng cao năng lực phát hiện và cảnh báo sớm phương tiện bay không người lái cũng là một trong những hướng cần được quan tâm nhằm chủ động ứng phó với nguy cơ mới đối với hoạt động hàng không. VATM tiếp tục phối hợp, đề xuất các giải pháp phù hợp về công nghệ, trang thiết bị và phương án tổ chức ứng phó trên cơ sở yêu cầu thực tế và quy định của cơ quan có thẩm quyền.