Tài xế ôtô truy đuổi làm tên cướp giật ở Sài Gòn tử vong

Cảnh sát khám nghiệm hiện trường Ngọc và Lâm ngã. Ảnh: Pháp luật TP HCM

Theo điều tra ban đầu của Công an quận 9, TP HCM, anh Hoàng Quốc Bảo (21 tuổi, ngụ Đồng Nai) lái ôtô chở người thân từ Sài Gòn về Đồng Nai, rạng sáng 26/4. Đến khu vực phường Phước Long A (quận 9), anh Bảo dừng xe bên đường đi vệ sinh.

Nguyễn Hoàng Lâm chạy xe máy chở Nguyễn Thế Ngọc (37 tuổi) dừng cách đó một đoạn. Ngọc lén lại mở cửa ôtô, giật túi xách và điện thoại của người thân anh Bảo đang ngủ trong xe, cùng Lâm tháo chạy. Anh Bảo phát hiện, lên xe truy đuổi. Đến đường Thủy Lợi, ôtô của anh Bảo va chạm với xe hai tên cướp làm chúng ngã nhào. Ngọc bị khống chế giao công an, Lâm chạy thoát.

Trong lúc làm việc tại trụ sở công an, Ngọc kêu đau bụng. Anh ta được đưa đến bệnh viện nhưng tử vong sau đó, nghi do vỡ bàng quang. Cùng ngày, Lâm đến đầu thú, thừa nhận cùng Ngọc lên kế hoạch đi trộm tài sản trước đó. Anh ta có tiền án về tội Cướp tài sản, Sử dụng và mua bán trái phép chất ma túy.

Cơ quan điều tra đang trưng cầu pháp y giám định nguyên nhân cái chết của Ngọc, xem xét hành vi của anh Bảo có hay không vi phạm pháp luật.

Theo các chuyên gia pháp lý, người dân có quyền bảo vệ tài sản của mình và người thân trong trường hợp bị cướp. Tuy nhiên, nếu việc truy đuổi là nguyên nhân tai nạn khiến kẻ cướp tử vong là hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, người truy đuổi có thể phải chịu trách nhiệm hình sự.

Luật sư Nguyễn Thị Thu Thủy (nguyên Phó chánh tòa Hình sự, TAND TP HCM) cho rằng, việc bảo vệ tài sản chính đáng là cần thiết nhưng bảo vệ sinh mạng con người còn quan trọng hơn. Thực tế có nhiều trường hợp người truy đuổi cướp do chạy nhanh, vượt ẩu mà tự gây tai nạn tử vong hoặc khiến kẻ cướp thiệt mạng. Cũng giống như những vụ đánh chết người trộm chó, người dân sẽ bị xử lý hình sự do đã vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, khi xét xử tòa chắc chắn phải xem xét tối đa các tình tiết giảm nhẹ cho họ.

Dẫn Điều 24 BLHS năm 2015 quy định về gây thiệt hại trong khi bắt giữ người phạm tội, luật sư Nguyễn Đức Chánh (Đoàn luật sư TP HCM) cho hay, hành vi của anh Bảo vì bắt giữ kẻ phạm tội mà không còn cách nào khác là buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết, gây thiệt hại cho kẻ cướp, thì không phải là tội phạm. Trường hợp anh Bảo gây thiệt hại tính mạng do sử dụng vũ lực rõ ràng "vượt quá mức cần thiết" sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự. Theo đó, cơ quan điều tra cần làm rõ trong trường hợp này anh Bảo có hay không "buộc phải sử dụng vũ lực" để xem xét xử lý.

Yếu tố "cần thiết" ở đây có thể hiểu là không có sự chênh lệch quá đáng giữa hành vi sử dụng vũ lực với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Và việc đánh giá sự "cần thiết" hay không phải xem xét toàn diện những tình tiết có liên quan như: mức độ thiệt hại do hành vi sử dụng vũ lực gây ra; vũ khí, phương tiện, phương pháp mà các bên đã sử dụng, hoàn cảnh và nơi xảy ra sự việc...

Trong trường hợp này phải chờ kết quả của cơ quan điều tra về nguyên nhân dẫn đến chết của Ngọc. Nếu do Bảo trong lúc truy đuổi vô tình tông vào xe máy của đối tượng và gây ra vụ tai nạn thì cần xem xét đó là hành vi "buộc phải sử dụng vũ lực cần thiết" để bắt giữ người thực hiện hành vi phạm tội và đây không phải là tội phạm. "Còn nếu anh này cố ý tông vào xe của đối tượng và gây ra thiệt hại về tính mạng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự", luật sư Chánh nói.

Cùng quan điểm, song luật sư Nguyễn Thị Kim Liên (Đoàn luật sư TP HCM) đánh giá tình trạng cướp giật tại TP HCM rất nghiêm trọng, việc truy bắt người thực hiện hành vi phạm tội và bảo vệ tài sản là chính đáng cần tuyên dương. Nếu việc truy đuổi cướp vô tình dẫn đến chết người mà bị truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ gây tâm lý rất hoang mang. Những người dân, hiệp sĩ đường phố có tinh thần đấu tranh với tội phạm sẽ không dám ra tay. Do đó, có thể miễn trách nhiệm hình sự hoặc giảm nhẹ hết mức có thể cho tài xế nếu có truy tố.