Phân cấp lĩnh vực đường sắt: Triển khai ổn định, chưa phát sinh vướng mắc

Địa phương chủ động trong quản lý hạ tầng và cấp phép xây dựng đường sắt

Theo Cục Đường sắt Việt Nam, việc phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực đường sắt được triển khai trên cơ sở hệ thống văn bản pháp lý đồng bộ gồm: Nghị định số 140/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng; Nghị định số 144/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng và Thông tư số 09/2025/TT-BXD ngày 13/6/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư thuộc lĩnh vực Bộ Xây dựng quản lý.

Trên cơ sở đó, Cục ĐSVN đã tiến hành rà soát, đánh giá các nội dung đã và đang thực hiện phân cấp cho chính quyền địa phương, tập trung vào hai nhóm chính: quản lý, bảo vệ kết cấu hạ tầng đường sắt và đăng ký phương tiện, cấp giấy phép lái tàu.

Về nhóm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ kết cấu hạ tầng đường sắt, Cục ĐSVN cho biết, phần lớn các nội dung được giao đều đã được địa phương thực hiện ổn định nhiều năm qua.

Cụ thể, với công tác bảo vệ đất dành cho đường sắt và bảo đảm trật tự an toàn giao thông, những nhiệm vụ chuyển từ cấp huyện xuống cấp xã thực tế đã được giao từ trước. Việc điều chỉnh chỉ thực hiện ở nơi không còn cấp huyện, nên đây không phải nhiệm vụ mới và trong quá trình triển khai không ghi nhận khó khăn, vướng mắc.

Đối với nhiệm vụ tháo dỡ tuyến, đoạn tuyến, ga đường sắt đô thị, đến nay mới chỉ có Hà Nội và TP.HCM đưa vào khai thác 3 tuyến Cát Linh - Hà Đông, Nhổn - Ga Hà Nội và Bến Thành - Suối Tiên. Do đó, nội dung này chưa phát sinh trong thực tế.

Công tác chấp thuận hầm đường sắt hiện hữu không thỏa mãn phạm vi bảo vệ hầm, trước đây do Cục ĐSVN tham mưu cho Bộ Xây dựng khi chuyển giao về địa phương cũng được triển khai thuận lợi. Cục ĐSVN cho biết chưa nhận được phản ánh nào về vướng mắc từ các địa phương.

Tương tự, việc chấp thuận xây dựng các công trình ăng-ten viễn thông, đường dây thông tin, đường dây tải điện, cầu, taluy… trong phạm vi bảo vệ công trình đường sắt cũng không ghi nhận khó khăn.

Nội dung chấp thuận chủ trương xây dựng đường ngang, một nhiệm vụ quan trọng liên quan trực tiếp đến an toàn chạy tàu cũng được địa phương thực hiện hiệu quả. Trước đây, các tỉnh, thành đã được giao nhiệm vụ này đối với các đường ngang công cộng trên đường sắt chuyên dùng; nay mở rộng thêm đối với đường sắt quốc gia. Theo Cục ĐSVN, đây không phải nhiệm vụ mới và việc triển khai trong thời gian qua không phát sinh vướng mắc.

Bên cạnh đó, nhiệm vụ cấp giấy phép xây dựng công trình thiết yếu trong phạm vi đất dành cho đường sắt như: cấp, gia hạn, thu hồi, hủy giấy phép, cải tạo, nâng cấp, bãi bỏ đường ngang cũng được phân cấp cho địa phương thực hiện ổn định. Trước đây, các địa phương đã làm công việc này đối với đường ngang chuyên dùng; nay được mở rộng thêm sang đường sắt quốc gia, nên việc triển khai không gặp khó khăn.

Cục Đường sắt không đề xuất kiểm tra, giám sát trong quý cuối năm

Ở nhóm nhiệm vụ về đăng ký phương tiện và cấp giấy phép lái tàu, Cục ĐSVN cho biết, đối với đường sắt chuyên dùng, hiện mới chỉ có tỉnh Quảng Ninh thực hiện đăng ký 30 phương tiện giao thông đường sắt chuyên dùng. Đến nay, không có địa phương nào phản ánh vướng mắc trong quá trình triển khai.

Với đường sắt đô thị, ngoài 3 tuyến đang khai thác đã được Cục ĐSVN cấp Giấy chứng nhận đăng ký phương tiện, các dự án còn lại hiện đang hoặc chưa khởi công, chưa có lộ trình cụ thể, nên chưa phát sinh vấn đề thực hiện phân cấp.

Công tác sát hạch, cấp và cấp lại Giấy phép lái tàu cũng tương tự. Với đường sắt chuyên dùng, các doanh nghiệp hiện chưa có kế hoạch đào tạo, sát hạch mới, nên việc phân cấp chưa thực hiện và chưa có khó khăn. Với đường sắt đô thị, ngoài 3 tuyến đang vận hành đã được Cục sát hạch và cấp giấy phép, các dự án khác chưa đến giai đoạn vận hành nên địa phương chưa có phản hồi.

Từ kết quả rà soát nêu trên, Cục Đường sắt Việt Nam khẳng định, toàn bộ các nhiệm vụ phân cấp cho chính quyền địa phương trong lĩnh vực đường sắt đều đang được triển khai đúng quy định, ổn định, không phát sinh khó khăn, vướng mắc.

"Từ thực trạng phân cấp, phân quyền nêu trên, Cục ĐSVN không đề xuất xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát đối với các nhiệm vụ được phân cấp cho chính quyền địa phương trong lĩnh vực đường sắt trong Quý IV/2025", Cục ĐSVN nêu rõ.