Năm 2030, toàn bộ xe buýt TP.HCM chuyển sang điện hoặc năng lượng xanh

Ngày 23/10, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, sau khi sáp nhập 3 địa phương, thành phố có 164 tuyến với 2.342 xe buýt đang hoạt động. Trong đó, 47 tuyến xe buýt điện (613 xe) và 18 tuyến xe buýt sử dụng khí nén thiên nhiên CNG (542 xe), chiếm gần 50% tổng phương tiện sử dụng điện và nhiên liệu sạch.

Theo lộ trình đến năm 2030, TP.HCM đặt mục tiêu toàn bộ hệ thống xe buýt sử dụng điện hoặc năng lượng xanh, với quy mô đội xe dự kiến hơn 3.300 xe điện, gồm hơn 2.200 xe phục vụ các tuyến hiện hữu và 1.100 xe cho các tuyến mới. Việc chuyển đổi này không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính, mà còn cải thiện chất lượng không khí, tiết kiệm năng lượng và nâng cao hình ảnh đô thị hiện đại, thân thiện môi trường.

Theo Sở Xây dựng, hiện thành phố tồn đọng gần 100 xe buýt CNG mới, trị giá 200 - 300 tỷ đồng, thuộc Tổng công ty Cơ khí GTVT Sài Gòn (Samco). Số lượng xe buýt này bị "trùm mền" từ khi xuất xưởng năm 2018 đến nay. Nguyên nhân là thiếu trạm nạp nhiên liệu CNG, nguồn cung vượt cầu và thay đổi định hướng kinh doanh của Samco trong bối cảnh thành phố đẩy mạnh chuyển đổi sang phương tiện điện. 

Trước tình hình này, Sở Xây dựng thành phố sẽ phối hợp với Samco và các cơ quan liên quan rà soát, xây dựng phương án xử lý phù hợp, nhằm tránh lãng phí tài sản công và tận dụng hiệu quả nguồn lực đã đầu tư. Các phương án có thể được xem xét gồm chuyển đổi công năng, thanh lý hoặc cải hoán xe buýt tùy theo tình trạng kỹ thuật và quy định hiện hành.

Ông Bùi Hòa An - Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, có thể nghiên cứu gắn bộ chuyển đổi sang sử dụng năng lượng hydro. Dù chi phí sản xuất hydro hiện còn cao, nhưng hiệu quả vượt trội so với xe chạy bằng xăng, dầu. Theo chương trình hành động thực hiện lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông xanh do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, kể từ năm 2025, tất cả xe buýt đầu tư mới hoặc thay thế tại các đô thị lớn phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. 

Trung tâm Quản lý giao thông công cộng (Sở Xây dựng TP.HCM) cho biết, đang nghiên cứu đầu tư 19 trạm sạc lớn, tổng kinh phí khoảng 400 tỉ đồng. Các trạm sẽ được bố trí tại những đầu mối giao thông trọng điểm như: Bến xe buýt Sài Gòn, Chợ Lớn, Văn Thánh, Bình Thái, cùng các khu vực Tân Phú, Hóc Môn, Củ Chi, Cần Giờ… với diện tích từ 50 m² đến gần 800 m².

Trước đây, TP.HCM từng khuyến khích phát triển xe buýt CNG bởi ưu điểm phát thải thấp, thân thiện với môi trường hơn xe chạy dầu diesel. Tuy nhiên, quá trình triển khai cho thấy hiệu quả chưa đạt kỳ vọng khi chi phí đầu tư cao, hạ tầng trạm nạp hạn chế và mức trợ giá chưa tương xứng. Hiện nay, trên địa bàn thành phố còn khoảng 500 xe buýt CNG đang hoạt động, bên cạnh gần 100 xe mới bị tồn đọng tại Samco. 

Liên quan đến lộ trình thay thế xe buýt cũ, theo Sở Xây dựng TP.HCM, dự thảo Nghị quyết về chuyển đổi phương tiện vận tải hành khách công cộng đã tính toán đến niên hạn và hợp đồng thầu của từng tuyến. Cụ thể, năm 2027, 24 tuyến xe buýt sử dụng nhiên liệu diesel, CNG hết hạn hợp đồng (359 xe) sẽ chuyển sang xe buýt điện; năm 2028, 31 tuyến hết hạn hợp đồng (647 xe) chuyển sang xe buýt điện; năm 2029, 22 tuyến hết hạn hợp đồng (314 xe) chuyển sang xe buýt điện.