Giá xăng dầu tăng mạnh: Áp lực lớn lên các dự án giao thông

Chi phí đội cao, nhiều dự án chịu áp lực lớn
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, biến động giá xăng dầu và vật liệu đang tác động trực tiếp đến hàng loạt dự án giao thông.
Cụ thể, tại dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14E (đoạn Km15+270 – Km89+700, tỉnh Quảng Nam), một số gói thầu lớn như xây dựng cầu Đắk Mi và thi công bê tông nhựa mặt đường đang chịu áp lực chi phí rất lớn. Đáng chú ý, riêng gói thầu thi công mặt đường bê tông nhựa được xác định chi phí có thể tăng tới khoảng 25% do giá nhiên, vật liệu leo thang, trong khi hợp đồng lại là trọn gói nên không được điều chỉnh giá.

Tương tự, tại dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 28B qua hai tỉnh Bình Thuận và Lâm Đồng, tổng chi phí dự kiến tăng hơn 56 tỷ đồng do ảnh hưởng của giá xăng dầu và vật liệu. Dù dự án này vẫn còn chi phí dự phòng để bù đắp, nhưng áp lực tài chính là không nhỏ, đặc biệt trong bối cảnh giá vật liệu có xu hướng tiếp tục tăng.
Bên cạnh đó, đối với các dự án bảo trì, hiện nay, các Khu quản lý đường bộ (chủ đầu tư) đang hoàn thiện công tác ký kết hợp đồng các gói thầu xây lắp (đã hoàn thành lựa chọn nhà thầu 89/119 gói thầu) và tất cả các gói thầu áp dụng đơn giá cố định. Trong trường hợp giá xăng dầu và nhựa đường tăng cao, các nhà thầu sẽ gặp nhiều khó khăn, nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình.

Qua rà soát sơ bộ, nếu cập nhật theo giá nhiên, vật liệu theo thời điểm đầu tháng 4, chi phí các gói thầu bảo trì đường bộ ước tính sẽ tăng khoảng 946 tỷ đồng (từ 3.294 tỷ đồng lên 4.240 tỷ đồng, tăng 28,7%). Do các dự án bảo trì đường bộ chủ yếu là sửa chữa thảm bê tông nhựa mặt đường, bên cạnh một số ít khối lượng liên quan đến hệ thống biển báo, ATGT, hệ thống thoát nước; do đó, chịu tác động lớn do biến động giá xăng dầu và nhựa đường.
Đối với các gói thầu đã ký, nếu các nhà thầu tiếp tục triển khai sẽ thiệt hại nghiêm trọng tới hoạt động kinh doanh của nhà thầu (chi phí tăng khoảng 28,7%), do đó hiện nay đã có tình trạng nhà thầu trì hoãn triển khai thi công, nguy cơ kéo dài thời gian thi công hoàn thành công trình; kéo theo tiềm ẩn mất ATGT, an toàn công trình trên các tuyến đường được giao quản lý; đồng thời không bảo đảm công tác giải ngân nguồn vốn được giao năm 2026.

Cần tháo gỡ vướng mắc pháp lý
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, với những khó khăn như trên kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ và Quốc hội xem xét tác động của biến động giá xăng dầu đối với lĩnh vực xây dựng và bảo trì đường bộ. Bởi đối các lý do:

Với các gói thầu đã ký hợp đồng, triển khai họp với các nhà thầu để chia sẻ tình hình, xem xét kế hoạch triển khai, theo đó ưu tiên thực hiện các hạng mục ít chịu tác động tới biến động giá nhiên liệu (hệ thống ATGT, thoát nước…).  Còn đối với các gói thầu đã đầu thầu nhưng nhà thầu trì hoãn chưa ký hợp đồng thì kiên quyết thực hiện theo quy định pháp luật (thu bảo lãnh dự thầu, đàm phán với các nhà thầu tiếp theo hoặc đấu thầu lại…). 

Đối với các gói thầu chưa đấu thầu, thì cập nhật điều chỉnh lại giá gói thầu, hình thức hợp đồng đơn giá điều chỉnh kèm theo các quy định về loại nhiên, vật liệu được điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh phù hợp.

Đối với các gói thầu đã ký hợp đồng, đang thực hiện với hợp đồng đơn giá cố định, hiện có vướng mắc quy định pháp luật liên quan tới điều chỉnh, bù giá nhiên vật liệu (điều chỉnh hợp đồng từ đơn giá cố định sang đơn giá điều chỉnh). 
Trường hợp Chủ đầu tư thực hiện điều chỉnh giá cho Hợp đồng đã ký theo đơn giá cố định thì phải thực hiện việc sửa Hợp đồng từ hình thức Hợp đồng đơn giá cố định sang Hợp đồng đơn giá điều chỉnh…. Như vậy, việc áp dụng biến động giá nhiên liệu thuộc trường hợp hoàn cảnh thực hiện hợp đồng có thay đổi cơ bản để sửa đổi hợp đồng là chưa có đủ cơ sở.