Bước chuyển “số hóa toàn diện” đăng kiểm xe cơ giới

Đồng bộ hành lang pháp lý
Ông Nguyễn Tô An – Phó cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, từ ngày 01/7/2026, loạt quy định mới lĩnh vực đăng kiểm phương tiện giao thông đường bộ bắt đầu có hiệu lực thi hành, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong đó, trọng tâm là Nghị định số 89/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới; tổ chức, hoạt động của cơ sở đăng kiểm và niên hạn sử dụng của xe cơ giới (thay thế Nghị định số 166/2024/NĐ-CP). Việc triển khai nghị định mới này không có "độ trễ" bởi Bộ Xây dựng đã ban hành đầy đủ các thông tư hướng dẫn về tiêu chuẩn, cấp giấy chứng nhận đối với đăng kiểm viên xe cơ giới, xe máy chuyên dùng và chứng nhận cải tạo… tạo hành lang pháp lý đồng bộ, thống nhất cho hoạt động đăng kiểm trong giai đoạn mới. Nghị định là bước cụ thể hóa Luật số 118/2025/QH15 (Sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 Luật liên quan đến an ninh, trật tự), đồng thời, triển khai các chủ trương lớn của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, cắt giảm thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. 
Một trong những thay đổi, bước chuyển nổi bật là “số hóa toàn diện quy trình đăng kiểm” theo hướng thuận lợi cho chủ xe, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đăng kiểm. Cụ thể, theo quy định mới, Giấy chứng nhận kiểm định được cấp dưới dạng điện tử, trường hợp chủ phương tiện có nhu cầu cấp bản in giấy từ hệ thống quản lý đăng kiểm mà không sử dụng phôi ấn chỉ và theo lộ trình từ 01/01/2027 bỏ in, thủ tục tem kiểm định phương tiện. Sự chuyển đổi này giúp bãi bỏ được thủ tục, chi phí in phôi giấy chứng nhận, tem kiểm định. Việc chuyển từ thủ tục, chứng nhận bản giấy sang điện tử còn cập nhật tức thời, lưu trữ, kết nối và chia sẻ trên môi trường điện tử. Những thay đổi này góp phần giảm đáng kể giấy tờ, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý.

Tạo thuận lợi chung
Cũng theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, theo quy định mới, các trung tâm đăng kiểm thực hiện khai thác thông tin về phương tiện, chủ xe và tình trạng xử lý vi phạm hành chính thông qua kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia và ứng dụng VNeID. Do đó, chủ phương tiện khi thực hiện thủ tục kiểm định không còn phải xuất trình hoặc cung cấp nhiều loại giấy tờ như trước; việc tra cứu thông tin cũng cho kết quả nhanh chóng, chính xác và đồng bộ, tạo thuận lợi cho cả cơ quan quản lý, đơn vị đăng kiểm và chủ phương tiện.
Cùng đó, so với trước đó, Nghị định số 89/2026/NĐ-CP cắt giảm nhiều điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực đăng kiểm; bổ sung quy định về chứng nhận cải tạo, bổ sung loại dây chuyền kiểm định tổng hợp, chuẩn hóa các trường hợp bị từ chối kiểm định và tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý. Ngoài ra, các quy định được cụ thể hóa tại các thông tư hướng dẫn cũng thuận lợi cho đơn vị đăng kiểm, đăng kiểm viên, như bỏ thời hạn giấy chứng nhận đăng kiểm viên, mở rộng tiêu chuẩn “đầu vào” đối với người muốn học, trở thành đăng kiểm viên (đối với một số công việc đăng kiểm, chỉ cần tốt nghiệp trung cấp nghề, trung học phổ thông…); giảm thủ tục chứng nhận cải tạo xe. “Các quy định mới không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động kiểm định”, đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết.
Sau gần một tuần các quy định mới lĩnh vực đăng kiểm phương tiện đường bộ có hiệu lực, tìm hiểu của PV Tạp chí Xây dựng cho thấy, hầu hết trung tâm đăng kiểm và chủ phương tiện đều đồng thuận, ủng hộ quy định mới. Lãnh đạo một trung tâm đăng kiểm tại phường Hà Đông, TP Hà Nội chia sẻ, quy định mới giúp các đơn vị đăng kiểm linh hoạt hơn trong bố trí công việc cho đăng kiểm viên và nhanh chóng, thuận lợi trong tra cứu hồ sơ, dữ liệu của phương tiện bị “cảnh báo xấu” từ trung tâm đăng kiểm khác. Việc xử lý thủ tục, cấp chứng nhận đăng kiểm đối với xe đang lưu hành, xe cải tạo cũng nhanh chóng hơn.
“Chứng nhận đăng kiểm được cấp bằng bản điện tử nên nhanh, gọn và có thể cấp cùng lúc với tem hoặc cập nhật sau nên rất thuận tiện. Đặc biệt, quy định mới cho phép chủ xe ô tô được trang bị thêm một số phụ kiện, trang thiết bị chính hãng hoặc do nhà sản xuất khuyến cáo lắp đặt mà không phải làm thủ tục cải tạo như trước (nếu việc lắp đặt không làm thay đổi kết cấu xe, an toàn kỹ thuật). Chẳng hạn, ô tô được thay đổi cản trước, cản sau, lưới tản nhiệt, ốp sườn, ốp viền chắn bùn, cánh gió đuôi, ốp vành bánh xe; bịt kín hoặc thay đổi kết cấu cánh cửa thùng hàng, thay thế tôn bọc dạng phẳng thành dạng sóng hoặc ngược lại; bọc thêm tôn phần khung mui của xe mui phủ… Những chủ xe thực hiện các thay đổi này đều phấn khởi vì không phải mất thủ tục, chi phí, trong khi đăng kiểm viên, đơn vị đăng kiểm cũng nhàn hơn vì không phải “soi kỹ” giấy chứng nhận, đối chiếu hồ sơ cải tạo như trước”, giám đốc đơn vị đăng kiểm trên chia sẻ. 
Được biết, nhằm thống nhất toàn quốc trong triển khai các quy định mới, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã tổ chức Hội nghị phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật mới trong lĩnh vực đăng kiểm phương tiện giao thông đường bộ, với sự tham gia của đại diện các Sở Xây dựng, Hiệp hội liên quan, các cơ sở đăng kiểm, cơ sở thiết kế, thi công xe cải tạo… Theo Phó cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam Nguyễn Tô An, việc thực hiện đồng bộ Nghị định số 89/2026/NĐ-CP và các thông tư hướng dẫn kỳ vọng sẽ tạo đột phá cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng, hiện đại và minh bạch hóa dịch vụ đăng kiểm.