Cơ chế quản lý mới tác động thế nào đến hoạt động đăng kiểm xe cơ giới?

Thông thoáng, thuận lợi hơn cho hoạt động đăng kiểm
Từ ngày 01/7/2026, Nghị định số 89/2026 của Chính phủ (quy định về điều kiện kinh doanh dịch vụ kiểm định xe cơ giới; tổ chức, hoạt động của cơ sở đăng kiểm; niên hạn sử dụng của xe cơ giới) và Thông tư số 22/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng (quy định về tiêu chuẩn, tập huấn đăng kiểm viên; cấp mới, cấp lại, tạm đình chỉ và thu hồi chứng chỉ đăng kiểm viên phương tiện giao thông đường bộ) cùng bắt đầu có hiệu lực thi hành.

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, trong các văn bản trên có một số quy định mới, lần đầu được áp dụng và tạo thuận lợi, thông thoáng hơn đối với các cơ sở đăng kiểm, đăng kiểm viên (ĐKV) xe cơ giới trong hoạt động dịch vụ kiểm định xe cơ giới. 

Có thể kể đến, điều kiện về nhân lực đối với một cơ sở đăng kiểm chỉ yêu cầu có tối thiểu 02 ĐKV thực hiện công việc chuyên môn về kiểm định, trong đó có tối thiểu 01 lãnh đạo đơn vị và 01 lãnh đạo bộ phận kiểm định là ĐKV có thâm niên từ đủ 60 tháng. Công việc của ĐKV cũng được phân chia theo từng hạng mục công đoạn kiểm định cụ thể theo đúng phạm vi giấy chứng nhận chuyên môn được cấp.

Cùng đó, tiêu chuẩn đầu vào của ĐKV cũng được mở rộng hơn, không còn yêu cầu tốt nghiệp đại học đối với ĐKV như trước. Thay vào đó, chỉ yêu cầu trình độ đại học đối với ĐKV chứng nhận cải tạo xe, còn ĐKV kiểm định xe cơ giới, xe máy chuyên dùng đang lưu hành mở rộng “đầu vào” cho đối tượng tốt nghiệp trung cấp kỹ thuật và có tối thiểu 12 tháng làm công việc kỹ thuật tại cơ sở bảo hành, bảo dưỡng, sửa chữa, sản xuất, lắp ráp xe cơ giới. Riêng đối với ĐKV khí thải xe máy, chỉ yêu cầu trình độ tốt nghiệp trung học phổ thông…

Ngoài ra, chứng chỉ ĐKV được cấp từ ngày 01/7/2026 không còn giới hạn hiệu lực 03 năm/lần như trước mà có giá trị lâu dài. Trong quá trình làm việc, nếu ĐKV không vi phạm đến mức bị kỷ luật, tạm đình chỉ hoặc thu hồi chứng chỉ DDKV chỉ cần tham gia tập huấn nghiệp vụ bổ sung là được duy trì hiệu lực của chứng chỉ, thay vì phải định kỳ kiểm tra, sát hạch lại như trước.

Việc cấp chứng chỉ ĐKV (xe lưu hành, khí thải xe máy) được phân cấp cho Sở Xây dựng. Hồ sơ, thủ tục đề nghị cấp chứng chỉ đăng kiểm viên có thể được thực hiện qua hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia.

Đối với thủ tục cấp chứng nhận cơ sở đăng kiểm xe cơ giới đủ điều kiện hoạt động, quy định của Bộ Xây dựng có hiệu lực từ tháng 06/2026 cũng rút ngắn thời gian Sở Xây dựng kiểm tra và cấp chứng nhận cho cơ sở đủ điều hoạt động chỉ còn 10 ngày, rút ngắn một nửa so với trước.

Ngoài ra, theo hướng dẫn của Cục Đăng kiểm Việt Nam, từ tháng 03/2026 các đơn vị đăng kiểm xe cơ giới dừng cấp giấy chứng nhận kiểm định xe cơ giới đang lưu hành bản giấy và chuyển sang cấp chứng nhận bản trực tuyến. Từ 01/01/2027 tới đây, tiếp tục dừng cấp Tem kiểm định bản giấy để chuyển hoàn toàn cấp chứng nhận, tem kiểm định cho xe cơ giới đang lưu hành (trong đó có xe ô tô) bản điện tử.

Vui mừng xen lẫn băn khoăn
Đánh giá về tác động của cơ chế quản lý mới đang triển khai và sắp có hiệu lực, một số lãnh đạo đơn vị đăng kiểm xe cơ giới tại Hà Nội và phía Bắc cho rằng, hầu hết các quy định mới tạo điều kiện thuận lợi, thông thoáng hơn cho hoạt động kinh doanh kiểm định xe cơ giới.

“Quy định mới về trình độ ĐKV, nhất là không yêu cầu trình độ đại học đối với tất cả các đăng kiểm viên, cũng như cấp chứng chỉ ĐKV theo công đoạn kiểm định được làm rất tạo thuận lợi cho cơ sở đăng kiểm trong việc tuyển dụng, bố trí nhân sự phù hợp và hiệu quả nhất”, đại diện Trung tâm đăng kiểm 26-04D cho biết. 

Còn theo lãnh đạo Trung tâm đăng kiểm 29-10D và một số đơn vị khác, việc chuyển sang số hóa trong cấp chứng nhận kiểm định bản điện tử giúp cơ sở, ĐKV viên nhàn hơn, nhanh chóng hơn.

“Sắp tới, khi tiếp tục bỏ cấp tem kiểm định bản giấy mà chỉ cấp chứng nhận đăng kiểm điện tử, các đơn vị đăng kiểm cũng thuận lợi, bớt căng thẳng hơn vì bớt được công đoạn in, dán tem và lưu trữ hồ sơ giấy, cũng như bớt lo về việc bỏ lọt tem kiểm định giả”, lãnh đạo Trung tâm đăng kiểm 29-10D chia sẻ.

Tuy vậy, đại diện một số cơ sở đăng kiểm cũng bày tỏ băn khoăn về việc thời gian vừa qua khi thực hiện các quy định mới cũng phải gia tăng chi phí đầu tư cơ sở vật chất (trong đó có đầu tư nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin để lưu trữ, cấp chứng nhận đăng kiểm bản điện tử…) nhưng giá dịch vụ đăng kiểm chưa được điều chỉnh để giúp cơ sở đăng kiểm cân đối thu, chi. Bởi dù Thông tư số 40/2025/TT-BXD của Bộ Xây dựng (quy định cơ chế, chính sách quản lý giá dịch vụ kiểm định, miễn kiểm định lần đầu cho xe cơ giới, xe máy chuyên dùng) đã có hiệu lực từ ngày 20/1/2026, với quy định đơn vị đăng kiểm được đưa ra mức giá dịch vụ kiểm định riêng, với điều kiện nằm mức giá trên không vượt qua mức giá tối đa mà Bộ Xây dựng ban hành, nhưng hiện chưa cơ sở đăng kiểm nào được áp dụng. Lý do, theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, đến nay chưa ban hành quy định về mức giá tối đa dịch vụ đăng kiểm theo quy định tại thông tư trên.

Cũng theo các đơn vị đăng kiểm, sắp tới dự kiến các cơ sở đăng kiểm xe cơ giới phải đầu tư, trang bị thêm thiết bị cân điện tử tự động trên dây chuyền đăng kiểm, đồng nghĩa với việc phải tăng chi phí đầu tư.

“Các cơ sở đăng kiểm đang được cơ quan quản lý Nhà nước khuyến nghị về việc trang bị thêm thiết bị cân trọng tải xe, lắp trên dây chuyền kiểm định xe cơ giới và dự kiến sắp tới sẽ có quy định bắt buộc áp dụng từ 01/01/2027. Hiện chi phí cho thiết bị này khoảng hơn 100 triệu đồng.

Thực tế đã có trung tâm bổ sung thiết bị này nhưng đang vướng việc thu phí dịch vụ thế nào cho đúng, cũng như không biết có được tính vào phí dịch vụ đăng kiểm không. Nếu có quy định bắt buộc bổ sung thiết bị trên, cơ sở đăng kiểm tiếp tục phải thêm chi phí đầu tư, và nếu không có sự điều chỉnh giá dịch vụ sẽ khiến không ít cơ sở gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh”, đại diện một số trung tâm đăng kiểm bày tỏ.

Từ góc độ khác, đại diện một đơn vị đăng kiểm tại Hà Nội cho biết, ĐKV kiểm định xe cơ giới đang lưu hành thực tế làm việc trong môi trường độc hại (khí thải xe, tiềng ồn…) nhưng trong tính toán chi phí sản xuất hiện nay không đưa công việc này vào danh mục độc hại để có thể tăng lương, phụ cấp.

Hơn nữa, nguồn thu của cơ sở đăng kiểm chủ yếu từ nguồn giá dịch vụ kiểm định với mức giá cố định từ nhiều năm qua, nên đơn vị không có nguồn để hỗ trợ tăng thu nhập cho người lao động, nhất là ĐKV trực tiếp kiểm định phương tiện.