Hiểm họa khôn lường từ thuốc lá điện tử

Trào lưu “sành điệu” mới, thị trường bán đa dạng

Hình ảnh những nhóm thanh niên mờ ảo sau làn khói trắng dày đặc, nghi ngút sau mỗi lần “làm một hơi” thuốc lá điện tử không còn xa lạ tại Hà Nội trong thời gian qua. Thuốc lá điện tử mà giới trẻ vẫn thường gọi là Vape đã xuất hiện khá lâu trên thị trường thế giới và mới được du nhập vào Việt Nam khoảng vài năm trở lại đây. Với những trải nghiệm mới lạ, chơi Vape trở thành trào lưu “sành điệu”, được giới trẻ ưa chuộng nên không khó để thấy những thanh niên cầm Vape nhả khói tung tăng trên đường, quán xá. Thậm chí, nhiều bạn trẻ “chơi” Vape còn tụ thành nhóm sinh hoạt đều đặn với mục đích trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về thú chơi mới này.

Theo sự hướng dẫn của thành viên của một nhóm “chơi” Vape tại Hà Nội, tôi có mặt tại một cửa hàng bán các sản phẩm này trên phố Nguyễn Lương Bằng - nơi được mệnh danh là "thiên đường" với những người hút Vape bởi cái gì cũng có từ máy đốt, phụ kiện đến các loại tinh dầu.

Vừa bước chân vào cửa hàng, nhân viên lập tức đon đả hỏi tôi cần mua thêm gì và không quên giới thiệu những loại tinh dầu mới cửa hàng có. Khi biết tôi là “người mới”, nhân viên ngay lập tức chuyển sang tư vấn cho tôi một "khóa học" nhanh về Vape.

“Cửa hàng mình có rất nhiều loại máy để hút với nhiều hình dạng và màu sắc khác nhau nhưng các bạn nữ nên mua loại máy dài, nhỏ như điếu thuốc này cho dễ đổ tinh dầu, tháo lắp và ko tốn diện tích, có thể để vào túi xách nhỏ. Người mới “chơi” chúng mình cũng khuyên là nên mua loại tinh dầu có nồng độ nicotin thấp. Chúng mình có rất nhiều loại tinh dầu từ nhẹ đến nặng (nồng độ nicotine) với nhiều mùi hương khác nhau như hoa quả, nếu thích ngọt thì có các loại kẹo”, nhân viên bán hàng giới thiệu.

Theo lời tư vấn của nhân viên bán hàng, Vape an toàn cho sức khỏe người sử dụng bởi khói Vape là hơi nước từ tinh dầu, tan nhanh, không gây ảnh hưởng đến sức khỏe, còn tinh dầu được chiết xuất bởi các chất tự nhiên, hơi nước không độc. Khi được hỏi xuất xứ của các sản phẩm, nhân viên cho biết máy hút hầu hết được nhập từ Trung Quốc, có giá thấp nhất từ 500.000 cho một sản phẩm. Còn các loại tinh dầu thì đa dạng hơn, được nhập từ Mỹ, Tây Ban Nha, Anh và Trung Quốc.

Hiện nay, Vape không chỉ được bán tại các cửa hàng chuyên kinh doanh mà còn được rao bán rộng rãi trên mạng xã hội Facebook. Chỉ cần tìm kiếm từ khóa “thuốc lá điện tử” hoặc “Vape” trên Facebook, ngay lập tức xuất hiện hàng loạt kết quả quảng cáo công khai các sản phẩm thuốc lá điện tử. Các trang cộng đồng tạo ra cho người “chơi” Vape cũng thu hút từ vài nghìn cho tới vài chục nghìn chia sẻ những tin tức, trao đổi, mua bán về thuốc lá điện tử, gồm thiết bị, mùi, giá cả, hàm lượng nicotine... Tuy nhiên, có rất ít thông tin rõ ràng, thỏa đáng về nguồn gốc của tinh dầu và các thành phần, đặc biệt là thông tin về tác động trực tiếp đến sức khỏe người dùng.

Thuốc lá điện tử đang được quảng cáo tràn lan, công khai

Đừng lầm tưởng!

Thuốc lá điện tử với những thiết bị đi kèm đầy màu sắc, thời trang và hơn hết là “an toàn, không độc hại” đầy sức hấp dẫn đặc biệt với các bạn trẻ. Hầu hết giới trẻ vẫn nghĩ đây chỉ là món đồ chơi hút cho thơm miệng như những viên kẹo ngọt. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, thuốc lá điện tử không hẳn an toàn đối với người sử dụng.

Theo Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá, qua các nghiên cứu của Tổ chức Y tế thế giới, trong thành phần của thuốc lá điện tử, ngoài chất nicotine gây nghiện còn có hơn 7.000 chất tạo hương vị, một số chất tạo hương có chứa deacetyl, khi hít vào có thể gây viêm phế quản.

Thuốc lá điện tử chứa nicotine không được đánh giá an toàn cho thanh thiếu niên, thành niên trẻ tuổi hay phụ nữ mang thai. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ, nicotine tác động xấu lên sự phát triển não bộ ở trẻ em và thanh niên trẻ tuổi ở độ tuổi 20, cũng như cực kỳ độc hại đối với các bào thai đang phát triển. Trẻ em và người lớn cũng bị nhiễm độc nếu nuốt, hít phải hoặc bị thấm dính dịch lỏng trong thuốc lá điện tử qua da hoặc mắt.

Thậm chí, đối với những người trưởng thành và chưa trưởng thành không hút thuốc, sử dụng thuốc lá điện tử cũng có nguy cơ gây nghiện nicotine, dẫn đến họ sẽ dùng thuốc lá điện tử trong thời gian dài không dứt ra được. Mặc dù thuốc lá điện tử không đốt cháy sợi thuốc lá nhưng thực tế khói thuốc lá điện tử chứa rất nhiều hóa chất độc hại, chất gây ung thư như thuốc lá truyền thống.

Ngoài ra, trong thuốc lá điện tử còn chứa các kim loại như chì, bạc, cadmium, chromium, thủy ngân, nickel, glycerin... gây nguy hại sức khỏe. Một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, người hút trực tiếp có nguy cơ mắc hơn 25 loại bệnh tật như ung thư phổi, ung thư thanh quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, đột quỵ, xuất huyết não, ung thư dạ dày.

Đặc biệt, đến nay thế giới đã có các nghiên cứu ghi nhận nhiều ca bệnh nặng có liên quan đến thuốc lá điện tử. Tại Mỹ, Trung tâm Kiểm soát và Ngăn ngừa bệnh tật (CDC) đã nhận được báo cáo từ 50 bang cho thấy, có hơn 1.600 ca tổn thương phổi liên quan đến sử dụng thuốc lá điện tử và các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới. Các ca tử vong liên quan vấn đề này cũng tăng lên 39 ca và gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe con người. Số liệu thống kê từ EU, Canada, Hàn Quốc... cũng cho thấy có hơn 2.600 ca ngộ độc do sử dụng thuốc lá điện tử.

Mặc dù có nhiều tác hại đến sức khỏe người dùng nhưng hiện nay Việt Nam chưa có cơ chế chính sách quản lý thuốc lá thế hệ mới trong đó có thuốc lá điện tử, trong khi các sản phẩm này được bán và quảng cáo mạnh trên mạng xã hội. Trước những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người sử dụng nói chung và thanh thiếu niên nói riêng, thiết nghĩ Việt Nam cần sớm có biện pháp quản lý chặt chẽ mặt hàng này.