Doanh nghiệp sẽ quy định nhiệm vụ, quyền hạn chi tiết của nhân viên đường sắt

Cục Đường sắt Việt Nam, Cục Đăng kiểm Việt Nam và các cơ quan chức năng của Bộ Xây dựng đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo Thông tư quy định về quản lý, khai thác vận tải đường sắt. Thông tư sau khi được ban hành sẽ thay thế 12 thông tư của Bộ GTVT (trước đây) quy định về lĩnh vực trên.

So với quy định hiện hành, dự thảo thông tư có một số thay đổi đáng chú ý trong quy định về nhân viên đường sắt. Theo đó, một số khái niệm có sự thay đổi, như: "Phương tiện giao thông đường sắt có công nghệ lần đầu đưa vào khai thác là phương tiện mà thời điểm đưa vào khai thác tại Việt Nam không có lái tàu đối với loại phương tiện này; thời gian khai thác thương mại dưới 1 năm"; "Lái tàu đầu tiên trên phương tiện giao thông đường sắt có công nghệ lần đầu đưa vào khai thác là người đã được đào tạo vận hành loại phương tiện đó, được doanh nghiệp kinh doanh đường sắt đề nghị cấp giấy phép lái tàu trước thời điểm phương tiện đó khai thác thương mại đủ 1 năm"; bổ sung khái niệm: "Phương tiện giao thông đường sắt đang khai thác là phương tiện khai thác thương mại từ đủ 1 năm trở lên". 

Ban soạn thảo cho biết, các sửa đổi, bổ sung này nhằm bảo đảm phù hợp với thực tế quản lý trong thời gian tới, đồng thời là cơ sở để sửa đổi, bổ sung quy định về thủ tục hành chính bảo đảm đồng bộ.

Về tiêu chuẩn, nhiệm vụ quyền hạn của nhân viên đường sắt, dự thảo thông tư chỉ quy định tiêu chuẩn đối với nhân viên đường sắt. Các quy định chi tiết về nhiệm vụ, quyền hạn của nhân viên đường sắt sẽ do doanh nghiệp sử dụng nhân viên danh sách quy định. Cùng đó, bỏ quy định về chương trình đào tạo đối với các chức danh nhân viên đường sắt (thuộc phạm vi quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo). Mục đích quy định mới này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc bố trí chức danh nhân viên đường sắt phù hợp với công nghệ vận hành khai thác và loại hình hoạt động của doanh nghiệp.

Về giấy phép lái tàu, quy định giấy phép lái tàu được in trên thẻ nhựa cứng (PET) và không quy định loại giấy phép riêng đối với lái tàu cho đường sắt đô thị, thay vào đó trong giấy phép lái tàu quy định tuyến đường sắt quốc gia, đường sắt chuyên dùng, đường sắt địa phương hoặc đường sắt đô thị để đảm bảo theo theo đúng Luật Đường sắt 2025. Cùng đó, cho phép lái tàu trên đường sắt quốc gia được điều khiển phương tiện tương ứng trên đường sắt chuyên dùng, đường sắt địa phương, với điều kiện phải được doanh nghiệp kinh doanh đường sắt chuyên dùng, đường sắt địa phương đào tạo, kiểm tra nghiệp vụ đối với những lái tàu này.

Về quy trình sát hạch lái tàu cũng được điều chỉnh theo hướng giảm bớt các cuộc họp của Hội đồng sát hạch; bỏ hình thức thi viết lý thuyết và chỉ quy định hình thức thi trắc nghiệm trên giấy hoặc trên máy vi tính; bỏ quy định cấp thẻ sát hạch viên.

Công tác quản lý nhân viên đường sắt địa phương, đường sắt chuyên dùng được dự thảo thông tư quy định phân cấp triệt để cho địa phương, thay vì chỉ phân cấp cho một số địa phương (Hà Nội, TP. HCM, Quảng Ninh...) như hiện nay. Do đó, Cục Đường sắt Việt Nam thực hiện cấp, cấp lại, thu hồi giấy phép lái tàu trên đường sắt quốc gia; cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh cấp, cấp lại, thu hồi giấy phép lái tàu trên đường sắt địa phương, đường sắt chuyên dùng. 

Ngoài ra, dự thảo thông tư cũng có quy định chuyển tiếp, cho phép áp dụng "Thủ tục cấp giấy phép lái tàu cho lái tàu đầu tiên trên phương tiện giao thông đường sắt có công nghệ mới lần đầu đưa vào khai thác" đối với trường hợp doanh nghiệp đã khôi phục, sửa chữa để lần đầu đưa vào khai thác đầu máy hơi nước kéo đoàn tàu du lịch.