Đề xuất tăng trách nhiệm quản lý an toàn tàu thủy du lịch ngủ đêm

Cục Đăng kiểm Việt Nam vừa trình Bộ Xây dựng dự thảo Thông tư quy định các yêu cầu an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và quản lý an toàn đối với tàu thủy lưu trú du lịch ngủ đêm, nhà hàng nổi, khách sạn nổi. Đề xuất ban hành thông tư trên nhằm thay thế Thông tư số 43/2012/TT-BGTVT ngày 23/10/2012 của Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng).

Lý do theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, Thông tư số 43/2012/TT-BGTVT đã thực hiện được hơn 10 năm, góp phần quan trọng trong việc quản lý an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với các phương tiện thủy lưu trú du lịch ngủ đêm, nhà hàng nổi, khách sạn nổi

Tuy nhiên, do Luật Giao thông đường thủy nội địa đã được bổ sung, sửa đổi (năm 2014), cũng như có sự thay đổi tên một số cơ quan, đơn vị trong quá trình sắp xếp cấp chính quyền, cơ quan đơn vị hành chính. 

Bên cạnh đó, vận tải thủy, khoa học công nghệ và kinh tế xã hội có sự thay đổi, phát triển nên cần thiết phải có các biện pháp quản lý an toàn hiệu quả hơn đối với hoạt động của phương tiện thủy du lịch lưu trú ngủ đêm, nhà hàng nổi, khách sạn nổi… 

Việc ban hành thông tư mới nhằm cập nhật, bổ sung và hoàn thiện các quy định, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, đồng thời nâng cao an toàn và chất lượng dịch vụ du lịch trên đường thủy nội địa.

Về nội dung, dự thảo thông tư mới gồm 10 Điều, phạm vi điều chỉnh là quy định các yêu cầu an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và quản lý an toàn trong giám sát kỹ thuật, thiết kế, đóng mới, hoán cải, sửa chữa, trang bị lại và trong khai thác đối với các tàu thủy lưu trú du lịch ngủ đêm, nhà hàng nổi, khách sạn nổi hoạt động trên đường thủy nội địa. 

Tàu thủy lưu trú du lịch ngủ đêm, nhà hàng nổi, khách sạn nổi áp dụng trong Thông tư này là phương tiện được định nghĩa tương ứng tại 1.4.23, 1.4.24, 1.4.25 Mục I QCVN 72:2025/BGTVT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phân cấp và đóng phương tiện thủy nội địa (sau đây gọi là QCVN 72:2025/BGTVT).

Trong đó, điểm mới đáng chú ý là dự thảo thông tư bổ sung, quy định rõ hơn trách nhiệm của đơn vị khai thác tàu, người quản lý an toàn hoạt động của phương tiện, thuyền trưởng. Đó là, đơn vị khai thác tàu có sức chở từ 50 người trở lên phải bố trí người làm công tác quản lý an toàn và nội dung công việc, trách nhiệm của người làm công tác quản lý an toàn.

Cụ thể, tại Điều 6 (người quản lý an toàn) quy định: "1. Đơn vị khai thác tàu có tổng sức chở mỗi tàu từ 50 người trở lên phải chỉ định ít nhất 01 (một) người là lao động của đơn vị làm người quản lý an toàn ở trên bờ trong quá trình tàu hoạt động.

2. Người quản lý an toàn chịu trách nhiệm: a) Xây dựng Quy trình quản lý vận hành an toàn nội bộ của đơn vị trong đó thể hiện rõ nội dung tối thiểu gồm trước khi khởi hành, trong hành trình, tình huống khẩn cấp, kết thúc hành trình.

b) Tổ chức diễn tập định kỳ về sử dụng thiết bị cứu sinh, quy trình thoát nạn cho thuyền viên và nhân viên liên quan.

c) Kiểm soát công tác bảo trì, sửa chữa tàu và trang thiết bị an toàn.

d) Là đầu mối tiếp nhận và xử lý các báo cáo về mối nguy, sự cố từ thuyền trưởng, thuyền viên và các cơ quan quản lý có thẩm quyền".

Đối với thuyền trưởng: "Điều 7. Trách nhiệm và quyền hạn của thuyền trưởng:

1. Ngoài các trách nhiệm và quyền hạn theo quy định, thuyền trưởng có quyền từ chối khởi hành hoặc phải tìm nơi trú ẩn cho tàu nếu điều kiện thời tiết, tình trạng kỹ thuật của tàu hoặc việc xếp tải không đảm bảo an toàn.

2. Trực tiếp giám sát hoặc chỉ định người có năng lực giám sát việc xếp hàng hóa, tiếp nhận hành khách để đảm bảo không vượt quá trọng tải và ổn định của tàu.

3. Phân công thuyền viên lập và lưu giữ danh sách hành khách, tuần tra, giám sát khu vực hành khách và tình trạng tàu.

4. Tổ chức thực hiện diễn tập định kỳ về sử dụng thiết bị cứu sinh, quy trình thoát nạn đối với các tàu không yêu cầu phải có người quản lý an toàn".

Trong quy định về quản lý an toàn (Điều 8), dự thảo thông tư có nội dung quy định về diễn tập ứng phó tình huống khẩn cấp. Cụ thể, thuyền viên và nhân viên liên quan phải được diễn tập định kỳ về sử dụng thiết bị cứu sinh, quy trình thoát nạn. Việc diễn tập phải được thực hiện ít nhất mỗi 03 (ba) tháng một lần và phải được ghi chép đầy đủ vào nhật ký tàu, bao gồm cả hình ảnh kèm theo.

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, với nội dung trên, khi thông tư được ban hành không làm phát sinh thủ tục hành chính mới, tác động kinh tế không đáng kể nhưng mang lại lợi ích xã hội lớn, góp phần phát triển du lịch đường thủy bền vững. Nếu được thông qua, dự kiến thông tư trên được ban hành vào tháng 12/2025, có hiệu lực tháng 01/2026. 

Đối với quy định về người quản lý an toàn hoạt động phương tiện được áp dụng 03 tháng sau khi thông tư có hiệu lực. Các quy định mới về an toàn (tại Điều 6, 7, 8) không áp dụng đối với phương tiện neo cố định gần bờ trong quá trình hoạt động.