Phân cấp, cải cách mạnh mẽ quy định quản lý đăng kiểm viên xe cơ giới

Sở Xây dựng cấp, đình chỉ, thu hồi chứng chỉ đăng kiểm viên
Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, dự thảo (mới nhất) Thông tư của Bộ Xây dựng quy định về tiêu chuẩn, tập huấn đăng kiểm viên; cấp mới, cấp lại, tạm đình chỉ và thu hồi chứng chỉ đăng kiểm viên phương tiện giao thông đường bộ đang được lấy ý kiến đóng góp và dự kiến sẽ được ban hành, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026 (thay thế Thông tư số 45/2024/TT-BGTVT của Bộ GVTT, nay là Bộ Xây dựng). Dự thảo được xây dựng trên cơ sở rà soát, kế thừa các quy định còn phù hợp của Thông tư số 45/2024/TT-BGTVT, đồng thời cập nhật quy định mới của pháp luật chuyên ngành, kinh nghiệm triển khai thực tế, các yêu cầu về an toàn giao thông, bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đăng kiểm.
Sau khi ban hành, thông tư áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động đào tạo, tập huấn, thực tập nghiệp vụ đăng kiểm viên và cấp, quản lý chứng chỉ đăng kiểm viên xe cơ giới (không áp dụng đối với hoạt động đăng kiểm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an).
Tại dự thảo lần này, nội dung mới, nổi bật là cải cách thủ tục hành chính và phân cấp quản lý hoạt động cấp, đình chỉ, thu hồi chứng chỉ đăng kiểm viên nhằm tạo thuận lợi cho cơ sở đăng kiểm, đăng kiểm viên. Theo đó, Chứng chỉ đăng kiểm viên được cấp có hiệu lực lâu dài, không quy định thời hạn; thay vì chỉ có hiệu lực 05 năm như quy định hiện hành.
Đặc biệt, dự thảo thông tư bổ sung quy định phân cấp, giao Sở Xây dựng các địa phương thẩm quyền cấp mới, cấp lại, tạm đình chỉ hiệu lực, thu hồi Chứng chỉ đăng kiểm viên thực hiện các công việc chuyên môn: Kiểm định xe cơ giới; Kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy và Kiểm định xe máy chuyên dùng (dự kiến triển khai từ ngày 01/01/2027; hiện Cục Đăng kiểm Việt Nam là cơ quan cấp, thu hồi chứng chỉ).
Nhằm cải cách thủ tục hành chính trên, dự thảo quy định rõ trình tự, thủ tục hồ sơ, thời hạn cấp mới, cấp lại (do mất, hỏng, bổ sung nội dung chứng chỉ hoặc chứng chỉ hết hiệu lực), tạm đình chỉ và thu hồi chứng chỉ đăng kiểm viên theo hướng mô hình tập trung, tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện, minh bạch trong xử lý hồ sơ. Đồng thời, đa dạng hóa hình thức tiếp nhận hồ sơ qua các phương thức trực tiếp, dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến, góp phần rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính và tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân.
Trong quản lý đăng kiểm viên, bên cạnh tạo thông thoáng bằng việc bỏ quy định thời hạn chứng chỉ đăng kiểm viên song, dự thảo thông tư cũng siết chặt quản lý hơn các trường hợp cố ý vi phạm nguyên tắc nghề nghiệp, bằng việc bổ sung các trường hợp bị tạm đình chỉ, thu hồi chứng chỉ đăng kiểm viên, như: Làm sai lệch kết quả kiểm định, nhũng nhiễu trong thực thi nhiệm vụ, làm giả hồ sơ hoặc vi phạm các quy định liên quan đến hoạt động đăng kiểm. Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, quy định trên nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động đăng kiểm, nâng cao trách nhiệm của đăng kiểm viên và góp phần phòng ngừa các hành vi tiêu cực trong hoạt động đăng kiểm phương tiện.

Mở rộng cơ sở tập huấn đăng kiểm viên, học viên được lựa chọn nơi kiểm tra, sát hạch
Trong nội dung về tiêu chuẩn đăng kiểm xe cơ giới, dự thảo thông tư không còn phân hạng gồm đăng kiểm viên và đăng kiểm viên bậc cao như trước, mà đăng kiểm viên thực hiện công việc chuyên môn theo nội dung Chứng chỉ đăng kiểm viên được cấp (Kiểm định phương tiện, Chứng nhận chất lượng, thử nghiệm và các hoạt động chuyên môn khác). Tiêu chuẩn trình độ chuyên môn đầu vào của một số công việc chuyên môn đăng kiểm cũng được xây dựng phù hợp với yêu cầu kỹ thuật, như kiểm định khí thải xe máy chỉ cần tốt nghiệp trung học phổ thông là được theo học tập huấn chuyên môn.
Dự thảo cũng quy định cụ thể nội dung tập huấn đăng kiểm viên, bao gồm kiến thức pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật, quy trình nghiệp vụ, kỹ năng sử dụng thiết bị kiểm định và phần mềm nghiệp vụ. Sau khi học lý thuyết, học viên phải hoàn thành thực hành nghiệp vụ (thực tập) tại đơn vị đăng kiểm mới được đăng kiểm kiểm tra, sát hạch để được cấp chứng chỉ đăng kiểm viên. Đáng chú ý, sẽ có nhiều cơ sở tập huấn đăng kiểm viên (thay vì chỉ có một nơi như trước đây) và học viên có thể đăng ký tham gia kiểm tra nghiệp vụ tại bất kỳ cơ sở tập huấn nào (gồm cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc tổ chức, cơ sở đào tạo, bồi dưỡng…).
Sau khi trở thành đăng kiểm viên, theo dự thảo thông tư, định kỳ các đăng kiểm viên phải tham gia các chương trình, lớp tập huấn bổ sung kiến thức nhằm kịp thời cập nhật các văn bản quy phạm pháp luật mới và kiến thức nghiệp vụ đảm bảo đáp ứng yêu cầu nghiệp vụ của công việc chuyên môn thực hiện. 
Nhằm phận định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của các chủ thể quản lý và hoạt động trong lĩnh vực trên, dự thảo thông tư quy định trách nhiệm của Cục Đăng kiểm Việt Nam, Sở Xây dựng các địa phương, cơ sở tập huấn đăng kiểm viên và các cơ sở đăng kiểm trong việc tổ chức tập huấn, quản lý đăng kiểm viên, hướng dẫn thực tập và thực hiện các thủ tục liên quan đến chứng chỉ đăng kiểm viên.