TP.HCM dự chi 930 tỉ đồng miễn vé xe buýt từ tháng 5/2026

Thay đổi thói quen đi lại

Ngày 06/4, Sở Xây dựng TP.HCM vừa trình UBND TP.HCM đề xuất xây dựng nghị quyết của HĐND TP.HCM về hỗ trợ người sử dụng vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, dự kiến miễn phí xe buýt trong 8 tháng còn lại của năm 2026.

Theo tờ trình, chính sách được đề xuất áp dụng theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm kịp thời hỗ trợ người dân trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch sang sử dụng giao thông công cộng, giảm áp lực giao thông đô thị. Chính sách hướng đến toàn bộ người sử dụng dịch vụ xe buýt, thay vì chỉ áp dụng cho một số nhóm đối tượng như trước đây (người cao tuổi, trẻ em, người khuyết tật…). Qua đó, TP.HCM kỳ vọng tạo thay đổi rõ rệt trong thói quen đi lại, giảm dần sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Thực tế các chương trình miễn vé thí điểm trước đó đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Cụ thể, khi miễn phí 17 tuyến xe buýt kết nối metro số 1, lượng hành khách tăng hơn 34%; các dịp miễn vé lễ, tết cũng ghi nhận mức tăng từ 20 - 28% so với cùng kỳ.

Do đó, Sở Xây dựng TP.HCM đề xuất miễn toàn bộ giá vé xe buýt đối với hành khách trên địa bàn TP.HCM, áp dụng trong năm 2026. Phạm vi thực hiện gồm 135 tuyến xe buýt, trong đó có 109 tuyến đang được trợ giá và 26 tuyến không trợ giá. Tổng kinh phí thực hiện chính sách miễn vé xe buýt trong khoảng 8 tháng còn lại của năm 2026 được ước tính khoảng 930 tỉ đồng. Trong đó, khoảng 627 tỉ đồng dành cho 109 tuyến xe buýt đang được trợ giá, và khoảng 303 tỉ đồng dành cho 26 tuyến xe buýt không trợ giá. Việc tính toán được thực hiện trên cơ sở giá nhiên liệu tại thời điểm hiện nay, với giá dầu khoảng hơn 40.800 đồng/lít.

Theo Sở Xây dựng việc triển khai chính sách miễn vé dự kiến không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính. Các điều kiện thực hiện chủ yếu dựa trên hệ thống quản lý hiện hữu và cơ chế đặt hàng, đấu thầu các tuyến xe buýt đã được thiết lập. Trong đó, cơ quan chức năng sẽ kiểm soát việc triển khai miễn phí xe buýt thông qua dữ liệu từ hệ thống vé điện tử nhằm đảm bảo minh bạch và hiệu quả sử dụng ngân sách, tránh thất thoát.

Sau bao năm vật lộn với lộ trình gần 20km đi làm, chị Trần Thị Hồng (ngụ xã Nhà Bè, TP.HCM) chia sẻ: “Tôi thật sự rất mệt mỏi khi chạy xe máy vào các giờ cao điểm từ nhà đến chỗ làm, đây là phương tiện mưu sinh nhọc nhằn không chỉ của tôi mà của hàng triệu người dân đang sinh sống và làm việc ở thành phố.

Khi nghe thông tin TP.HCM triển khai đề án miễn phí xe buýt cho toàn dân tôi và nhiều người trong chỗ làm rất vui vì khi áp dụng chúng tôi có thêm phương tiện để lựa chọn di chuyển và thoát được cảnh mưa, nắng mệt mỏi mỗi giờ tan tầm". 

Giảm ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường

Đại diện Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP.HCM cho biết: Chủ trương miễn phí xe buýt cho người dân không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ chi phí đi lại mà còn được kỳ vọng tạo cú hích mạnh mẽ để thay đổi thói quen di chuyển, từng bước hình thành văn hóa sử dụng giao thông công cộng tại TP.HCM.

Đặc biệt khi rào cản về chi phí được gỡ bỏ, người dân sẽ có thêm động lực lựa chọn đi xe buýt thay vì phương tiện cá nhân. Qua đó góp phần giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường đô thị. Đây cũng được xem là một trong những giải pháp nền tảng để tiến tới xây dựng hệ sinh thái giao thông công cộng đồng bộ, hiện đại, xanh và bền vững.

TS. Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM cho rằng: Trong bối cảnh xe buýt hiện mới chỉ đáp ứng khoảng 4% nhu cầu giao thông công cộng tại TP.HCM, việc triển khai miễn phí vé cần được nhìn nhận một cách thực chất, không chỉ dừng ở chủ trương mang tính khuyến khích có như vậy mới tạo điều kiện hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng. Bởi vì muốn giảm ô nhiễm môi trường một cách bền vững, cần những tính toán căn cơ, dài hạn, chứ không thể làm theo phong trào.

Đồng quan điểm thạc sĩ Lê Trung Tính - Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô hành khách TP.HCM nhìn nhận: Tôi tin rằng chính sách miễn vé xe buýt sẽ tạo ra một thói quen di chuyển hoàn toàn mới, một bước ngoặt để xe buýt lấy lại vị thế "xương sống" trong hệ thống giao thông đô thị. Để người dân chuyển từ phương tiện cá nhân sang công cộng, xe buýt cần được ưu tiên hơn trong tổ chức giao thông thay vì chỉ dừng ở việc miễn phí. Quan trọng nhất vẫn là hạ tầng, đặc biệt là phải có làn đường riêng. Hiện nay, xe buýt tại TP.HCM vẫn đang phải "vật lộn" giữa dòng xe máy và ô tô, khiến thời gian di chuyển không có lợi thế cạnh tranh với các loại phương tiện khác.

Thạc sĩ Lê Trung Tính cũng cảnh báo rằng chính sách miễn vé xe buýt có thể chỉ là hiệu ứng nhất thời nếu thiếu tính đầu tư đồng bộ và bền vững. Mặc dù lượng khách được dự báo tăng đột biến trong giai đoạn đầu, nhưng các con số này sẽ sớm bão hòa hoặc sụt giảm nếu hạ tầng giao thông không được cải thiện.