Nhiều quy định mới tạo thuận hơn cho cơ sở đóng tàu biển

Miễn điều kiện kinh doanh với cơ sở chỉ đóng tàu biển dưới 500 GT, tàu chở dưới 50 khách

Theo quy định tại Nghị định số 14/2026/NĐ-CP của Chính phủ (sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định để cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng, có hiệu lực thi hành từ 15/01/2026), nhiều yêu cầu trong điều kiện kinh doanh lĩnh vực đóng, sửa chữa tàu biển (được quy định tại Nghị định số 111/NĐ-CP, sửa đổi tại Nghị định 147/2018/NĐ-CP) được bãi bỏ, cắt giảm để thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Cụ thể, quy định trước đó áp dụng điều kiện kinh doanh được quy định tại Nghị định số 111/2016, Nghị định số 147/2018/NĐ-CP đối với tất cả các cơ sở đóng tàu biển (trừ tàu biển phục vụ mục đích, an ninh quốc phòng). Còn theo quy định mới, không áp dụng đối với: Cơ sở chỉ đóng mới, hoán cải, sửa chữa tàu biển có tổng dung tích dưới 500 GT; Cơ sở chỉ đóng mới, hoán cải, sửa chữa tàu biển chở dưới 50 khách.

Cơ sở đóng tàu biển được chia thành hai loại, Loại 1: Đủ điều kiện đóng mới, hoán cải tất cả các loại tàu biển; Loại 2: Đủ điều kiện đóng mới, hoán cải các loại tàu biển chở khách có sức chở dưới 100 hành khách; tàu biển không phải là tàu chở khách có chiều dài thiết kế nhỏ hơn 90 m.

Quy định mới cũng giảm bớt hơn 50% số lượng cán bộ kỹ thuật, kiểm tra chất lượng và thợ đóng tàu. Theo đó, cơ sở loại 1 chỉ yêu cầu tối thiểu 2 người tốt nghiệp đại học chuyên ngành đóng tàu thủy, 2 người tốt nghiệp đại học chuyên ngành máy tàu thủy và 1 người tốt nghiệp đại học chuyên ngành điện tàu thủy (quy định trước lần lượt là 5, 5 và 2 người).

Với cơ sở loại 2, hiện chỉ yêu cầu có 1 người tốt nghiệp đại học chuyên ngành đóng tàu thủy và 1 người tốt nghiệp đại học chuyên ngành máy tàu thủy (trước đây yêu cầu 2 người) và không còn yêu cầu 1 người tốt nghiệp đại học chuyên ngành điện tàu thủy.

Nghị định mới cũng bỏ điều kiện 2 thợ cơ khí, 3 thợ điện và 3 thợ sơn đối với cơ sở đóng tàu với thân tàu bằng vật liệu kim loại, mà chỉ quy định đảm bảo tối thiểu 5 thợ hàn kim loại phù hợp theo loại vậy liệu vỏ tàu. Cơ sở đóng tàu với thân tàu bằng vật liệu phi kim loại cũng chỉ phải đảm bảo có tối thiểu 3 thợ chế tạo vỏ tàu thủy phù hợp theo loại vật liệu vỏ tàu, bỏ yêu cầu trước đó là có 1 thợ cơ khí, 1 thợ điện và 2 thợ sơn.

Cùng đó, điều kiện về cán bộ kỹ thuật, kiểm tra chất lượng và thợ sửa chữa tàu cũng được giảm bớt. Theo đó, chỉ yêu cầu cơ sở sửa chữa tàu biển có bộ phận kỹ thuật và bộ phận kiểm tra chất lượng riêng biệt, mỗi bộ phận chỉ cần có tối thiểu 1 người tốt nghiệp đại học chuyên ngành đóng tàu thủy và 1 người tốt nghiệp đại học chuyên ngành máy tàu thủy. Cơ sở đóng tàu cũng không còn phải đáp ứng quy định có tối thiểu 1 người có trình độ trung cấp chuyên ngành hoặc cao đẳng nghề điện tàu thủy; yêu cầu về cán bộ kỹ thuật và kiểm tra chất lượng phải có tối thiểu 12 tháng kinh nghiệm trong lĩnh vực đóng mới, hoán cải hoặc sửa chữa tàu biển như trước đây.

Với cơ sở sửa chữa tàu có thân tàu bằng vật liệu kim loại chỉ phải đảm bảo có tối thiểu 3 thợ hàn kim loại phù hợp theo loại vật liệu vỏ tàu; cơ sở sửa chữa tàu với thân tàu bằng vật liệu phi kim loại cũng chỉ cần đáp ứng có tối thiểu 2 thợ chế tạo vỏ tàu thủy phù hợp theo loại vật liệu vỏ tàu, không yêu cầu về thợ cơ khí, thợ điện và thợ sơn như trước.

Quy định mới nêu rõ trách nhiệm của Bộ Xây dựng về thống nhất quản lý, ban hành quy chuẩn kỹ thuật liên quan; sửa đổi, bổ sung thẩm quyền, trách nhiệm quản lý của UBND cấp tỉnh đối với lĩnh trên. Trong đó, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm nghị định các nghị định trên và các quy định khác có liên quan của pháp luật; quản lý nhà nước đối với hoạt động của cơ sở đóng mới, hoán cải, sửa chữa tàu biển hoạt động trên địa bàn theo quy định của pháp luật.

Đơn giản hóa, linh hoạt quy trình kiểm tra, giám sát kỹ thuật

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, đến hết năm 2025 toàn quốc có 97 cơ sở cung cấp dịch vụ kỹ thuật tàu biển đã được đánh giá, công nhận năng lực theo quy chuẩn kỹ thuật. Tính đến hết tháng 11/2025, đội tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam duy trì 1.166 tàu (năm 2024: 1.128 tàu), với tổng trọng tải 8,11 triệu tấn (năm 2024: 9,95 triệu tấn) và tổng dung tích 5,20 triệu GT (năm 2024: 6,16 triệu GT).

Trong năm 2025 có tổng số 94 tàu biển đang trong quá trình đóng mới, trong đó 57 tàu đang thi công, 37 tàu đã dừng thi công trên 1 năm; và có 12 tàu hoàn thành kiểm tra đóng mới, bàn giao đưa vào khai thác.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Xây dựng về việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và hoàn thiện thể chế, Cục Đăng kiểm Việt Nam thường xuyên tổ chức các hội nghị đối thoại với doanh nghiệp vận tải, cơ sở đóng tàu biển, phương tiện thủy nội địa để trực tiếp lắng nghe các kiến nghị, đề xuất của doanh nghiệp. Từ năm 2023 đến nay, Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật góp phần tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong đăng kiểm tàu biển, phương tiện thủy.

Từ đó, ngoài tham mưu, đề xuất Bộ Xây dựng trình Chính phủ ban hành nghị định sửa đổi, bổ sung điều kiện kinh doanh để tạo thuận lợi cho cơ sở đóng tàu, Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng đã đề xuất và được cơ quan có thẩm quyền ban hành sửa đổi, bổ sung QCVN 21:2025/BGTVT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phân cấp và đóng tàu biển vỏ thép và QCVN 03:2025/BGTVT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kiểm tra và đóng tàu biển cỡ nhỏ (có hiệu lực thi hành từ 01/9/2025).

Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, một số điểm mới đáng chú ý tại các quy chuẩn trên giúp tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, như việc kiểm tra kỹ thuật, kiểm định tàu biển của đơn vị đăng kiểm có thể được thực hiện từ xa (đăng kiểm viên không cần có mặt tại hiện trường); thay đổi nội dung, hình thức, thời hạn kiểm tra chu kỳ và máy tàu biển trong tình huống bất khả kháng…

Đối với quy chuẩn đóng tàu biển cỡ nhỏ (QCVN 03:2025/BGTVT), tại mục kiểm tra bất thường bổ sung quy định: Thay cho cách kiểm tra thông thường mà cần có mặt của đăng kiểm viên thì đăng kiểm có thể chấp nhận các phương pháp kiểm tra khác với điều kiện việc kiểm tra đó mang lại các thông tin tương đương.

Cùng đó, bổ sung việc tàu có thể không cần tháo mở máy tàu dựa trên việc xem xét thời gian sử dụng có thể chứng minh được do nhà sản xuất động cơ khuyến nghị giữa các lần đại tu và bảo dưỡng đã thực hiện. Bổ sung quy định cho phép áp dụng cách kiểm tra theo hướng dẫn của IMO (Tổ chức Hàng hải quốc tế), IACS (Hiệp hội các tổ chức phân cấp quốc tế), quốc gia khác có tiêu chuẩn không thấp hơn nếu quy chuẩn không có quy định chi tiết về kiểm tra.