Jawa 50 Type 05 - xe máy hàng hiếm Đông Âu tại Việt Nam

Type 550 là chiếc xe đầu tiên của Jawa được sản xuất từ năm 1955 và sau đó được thay thế bởi Type 555 vào năm 1958.

Từ năm 1962 đến năm 1966, Jawa 05 được sản xuất và phát triển trên nền tảng của sản phẩm tiền nhiệm nhưng được thay đổi trở thành mẫu xe 2 chỗ ngồi đầu tiên của hãng. Chỉ trong vòng 4 năm đã có tổng cộng 115.214 chiếc được sản xuất đến tay khách hàng.

Type 05 được trang bị động cơ xi-lanh đơn hai thì nằm ngang, làm mát bằng gió, công suất tối đa đạt 3 mã lực. Hệ thống phuộc ống lồng với hành trình lò xo 90 mm được lấy từ Type 555. Hệ thống treo bánh sau với cánh tay đòn và giảm xóc ống lồng thủy lực (hành trình 85 mm) là mới.

Lốp xe đã được gia cố và hiện có kích thước 2,75 x 16. Tiếng ồn của khí thải đã giảm đáng kể, mức âm thanh tối đa là 75 dB. Tay lái có thể điều chỉnh độ cao. Thiết bị điện rất đơn giản (6 V) bao gồm: Hệ thống đánh lửa má vít, đèn pha (15/15 W), đèn hậu và còi.

Tấm ốp kim loại của người tiền nhiệm đã được phát triển thêm thành một tổng thể hài hòa. Phần đèn pha đã được thiết kế lại hoàn toàn. Ngoài ra, Type 05 thường có yếm chắn gió đầu gối, với phần tạo rãnh trông cứng cáp hơn. Do đó, Jawa 05 có thể được mô tả như một chiếc xe tay ga nhỏ. Công suất động cơ tăng lên giúp xe có thể trang bị ghế dài cho hai người khi vận hành. Gác chân cho người thứ hai được gắn vào phuộc nhún.

Jawa 05 là chiếc xe máy 50cc hai chỗ đầu tiên được thị trường khu vực Đông Âu háo hức chờ đợi. Tuy nhiên, báo cáo thử nghiệm của KFT cho thấy mẫu xe này còn nhiều yếu điểm. So với các loại Pionýr trước đó, Jawa 05 đã lộ một đường cong mô-men xoắn không thuận lợi của động cơ. Ngoài ra, khi tăng tốc quá mức số 2 thì tốc độ động cơ không đủ đà để chuyển đổi tốt sang số 3. Khi vận hành hai người hoặc khi có gió ngược, thường không thể sử dụng số thứ ba do không đủ công suất động cơ. Hộp số bốn tốc độ là cần thiết với các đặc điểm động cơ như vậy.

Nhìn chung, mức tăng công suất lên 3 mã lực là quá nhỏ để phù hợp với hoạt động của hai người, chỗ ngồi vốn đã hẹp lại quá ngắn. Ngoài ra, khi vận hành hai người, trọng tâm bị hạ thấp đến mức chân đế cào xuống lòng đường ngay cả khi có độ nghiêng khúc cua vừa phải.

Hộp số chuyển số không chính xác và ồn ào. Về khung gầm, cả tay đòn của bánh sau và hệ thống phuộc ống lồng đều không đủ khả năng chống xoắn. Nhìn chung, hệ thống treo của xe cứng và không nhạy. Tác dụng của phanh trước hoàn toàn không tương xứng trong khi phanh sau khó kiểm soát và có xu hướng bó cứng.

Điểm tích cực là hình dạng bên ngoài của Jawa 05 và khả năng bảo vệ người lái trong thời tiết lạnh tương đối tốt do hai yếm bảo về đầu gối. Mức tiêu thụ nhiên liệu đo được là 2,7 lít/100 km là cao không cần thiết với chiếc xe động cơ 49cc. Tốc độ tối đa chính thức không đạt được, thay vào đó người ta đo được 51 km/h hoặc 58 km/h khi người lái cúi người về phía trước.

Vào thập niên 1970 của thế kỉ trước, Jawa 50 Type 05 là một trong những dòng xe được các du học sinh học tập và lao động tại Tiệp Khắc (cũ, nay là Cộng hòa Séc) mang về làm phương tiện đi lại. Theo số liệu tìm hiểu thì có khoảng hơn 20 xe được nhập về ở thời điểm đó, nhưng những chiếc xe tồn tại đến nay chỉ tính trên đầu ngón tay.

Hiện tại các mẫu Jawa 50 không còn được sử dụng nhiều do thiết kế có phần hơi nhỏ về cả hình dáng và công suất xe, thế nhưng mẫu xe này vẫn được khá nhiều tín đồ của dòng xe Jawa săn lùng bởi tính lịch sử của nó.