"Đất diễn" của ô tô nhập Thái

Báo cáo của Tổng cục Hải quan cho biết, cộng dồn cả năm 2023 Việt Nam đã nhập khẩu 116.146 ô tô nguyên chiếc (CBU), tương ứng là mức giá trị kim ngạch 2,679 tỷ USD.

Đáng chú ý là trong số 11 nước và vùng lãnh thổ Việt Nam đang nhập khẩu ô tô CBU, các loại xe xuất xứ từ Thái Lan không chỉ dẫn đầu mà còn chiếm đến phân nửa.

Cụ thể, Việt Nam đã nhập khẩu 53.942 ô tô CBU từ Thái Lan trong năm 2023 vừa qua, đạt giá trị kim ngạch trên 1,145 tỷ USD, chiếm hơn 46,4% về lượng và chiếm hơn 42,7% về giá trị trên tổng kim ngạch của cả 11 xuất xứ cộng lại.

Đứng ở vị trí thứ 2 là Indonesia với tổng cộng 42.676 xe nhập khẩu trong năm 2023, đạt giá trị kim ngạch hơn 607 triệu USD, chiếm 36,7% về lượng và 22,7% về giá trị.

Như vậy, nếu cộng cả Thái Lan và Indonesia, các loại xe mang xuất xứ từ các nước nội khối ASEAN đang chiếm đến 83,2% xét về số lượng trong khi giá trị thấp hơn, chỉ chiếm 65,4%.

Các loại ô tô nhập khẩu từ Thái Lan và Indonesia hiện đang được hưởng mức thuế suất thuế nhập khẩu 0% theo quy định tại Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) có hiệu lực từ ngày 1/1/2018. Đây chính là lý do chủ yếu giúp ô tô CBU mang 2 xuất xứ này đang biến thị trường Việt Nam thành "sân chơi" riêng của mình.

Nếu như xe nhập khẩu từ Indonesia phần lớn nằm ở các phân khúc giá rẻ đang có xu hướng chậm lại thì ô tô Thái Lan ngày càng khẳng định vị thế vững chắc tại Việt Nam. Bên cạnh việc được hưởng chính sách miễn thuế nội khối ASEAN, ô tô Thái Lan còn nắm lợi thế ở đa số các dòng xe phổ thông. Đáng chú ý là hầu hết xe nhập khẩu từ Thái Lan đều mang các thương hiệu Nhật Bản như Mitsubishi, Toyota, Honda, Subaru, Suzuki… Trong khi đó, các thương hiệu ô tô Hàn Quốc bao gồm Hyundai và Kia đều đang được sản xuất, lắp ráp ngay tại Việt Nam.

Giá rẻ là một lợi thế rất rõ ràng của ô tô nhập khẩu Thái Lan và Indonesia. Dựa trên số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan có thể thấy, mức giá nhập khẩu bình quân của mỗi chiếc xe có xuất xứ từ Thái Lan chỉ vào khoảng 21.200 USD. Xe nhập khẩu Indonesia thậm chí còn có giá thông quan thấp hơn, chỉ rơi vào khoảng 14.200 USD/chiếc.

Kể từ khi mức thuế suất thuế nhập khẩu ô tô CBU từ các nước khu vực Đông Nam Á theo hiệp định ATIGA giảm về 0% từ ngày 1/1/2028, hàng loạt các hãng xe đã chuyển sang nhập khẩu Thái Lan và Indonesia thay vì tiếp tục lắp ráp trong nước. Tính đến thời điểm hiện tại, ngoại trừ trường hợp Mazda đang được lắp ráp bởi tập đoàn Thaco, tất cả các liên doanh ô tô Nhật Bản còn lại đều đang có tỷ trọng xe lắp ráp trong nước thấp hơn rất nhiều so với xe CBU.

Theo các chuyên gia, hiện tượng ô tô nhập khẩu từ Thái Lan và Indonesia ngày càng chiếm lĩnh vị thế áp đảo sẽ không chỉ còn là xu hướng mà gây ra nguy cơ bóp nghẹt dần ngành công nghiệp ô tô trong nước.