Chính thức miễn thu phí trọng tải, lệ phí cảng, bến đối với một số loại phương tiện thủy

Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cho biết, ngày 31/3/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 39/2026/TT-BTC quy định mức thu, chế độ thu, nộp phí, lệ phí áp dụng tại cảng, bến thủy nội địa (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/4/2026, thay thế Thông tư số 248/2016/TT-BTC ngày 11/11/2016).

Điểm mới nổi bật của thông tư trên là mở rộng đối tượng không thu phí trọng tải, lệ phí vào, rời cảng, bến thủy. Trong đó, đáng chú ý là quy định: “Không thu phí trọng tải tàu, thuyền và lệ phí ra, vào cảng, bến thủy nội địa đối với các phương tiện mang cấp đăng kiểm VR-SI, VR-SII và VR-SIII (trừ các phương tiện mang cấp đăng kiểm VR-SI, VR-SII và VR-SIII xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh; các phương tiện mang cấp đăng kiểm VR-SI, VR-SII và VR-SIII xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh chịu phí, lệ phí theo mức thu quy định tại Điều 4 Thông tư).

Trường hợp phương tiện mang đồng thời cấp đăng kiểm VR-SB và cấp đăng kiểm VR-SI, VR-SII và VR-SIII thì áp dụng mức thu phí, lệ phí như đối với phương tiện mang cấp đăng kiểm VR-SB”.

Thông tư cũng điều chỉnh, sửa đổi một số nội dung khác nhằm tạo thuận lợi, nhất quán trong cách hiểu, cách tổ chức thực hiện của cơ quan thu, đối tượng nộp phí, lệ phí theo hướng lành mạnh hóa, minh bạch chính sách tài chính. Trong đó, nổi bật là miễn các loại phí, lệ phí trên đối với: Phương tiện vận chuyển hàng hóa có trọng tải toàn phần dưới 10 tấn hoặc chở khách dưới 13 ghế; Phương tiện vận chuyển người, hàng hóa, vật tư, trang thiết bị phòng chống lụt bão, phương tiện tìm kiếm, cứu nạn, cứu hộ.

Như vậy, với quy định mới trên, có hàng nghìn phương tiện thủy thuộc nhóm tàu sông sẽ được hưởng lợi, giảm chi phí trong hoạt động kinh doanh vận tải thủy. Cụ thể, với phương tiện thủy mang cấp đăng kiểm ký hiệu VR-SI, VR-SII, VR-SIII, theo quy chuẩn quốc gia về phân cấp phương tiện thủy nội địa hiện hành, là các phương tiện chủ yếu hoạt động trong các tuyến sông, kênh. Trong đó, phương tiện VR-SI là tàu sông cấp I, chiều cao sóng Hs tương ứng là 1,3m); phương tiện VR-SII: tàu sông cấp II, Hs tương ứng là 0,8m; phương tiện VR-SIII: tàu sông cấp III, Hs tương ứng là 0,4m. Trường hợp tàu vừa mang cấp tàu sông vừa mang cấp SB (pha sông biển, có chiều sóng tương ứng 1,85m) phải nộp phí, lệ phí theo quy định đối với tàu VR-SB.

Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, một trong những lý do đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành thông tư trên là do xung đột tại Trung Đông vừa qua đã ảnh hưởng rất mạnh đến giá nhiên liệu xăng, dầu của thế giới và Việt Nam trong đó tác động trực tiếp đến doanh nghiệp vận tải thủy Việt Nam, dẫn đến nguy cơ tăng giá cước vận tải, tăng chi phí logistics vận chuyển hàng hóa, từ đó tác động đến giá thành hàng hóa.

Để kịp thời hỗ trợ các doanh nghiệp vận tải thủy Việt Nam, khuyến khích loại hình vận tải xanh đối với môi trường, tạo lợi thế cạnh tranh với các phương thức vận tải khác, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam dưới sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Bộ Xây dựng đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị để tổng hợp, phân tích, dự báo tình hình vận tải thủy, chủ trương phân cấp, phân quyền; công tác sắp xếp, tổ chức bộ máy các cơ quan quản lý nhà nước về hàng hải, đường thủy nội địa để từ đó khẩn trương xây dựng, trình Đề án thu phí, lệ phí tại cảng, bến thủy nội địa, báo cáo Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính ban hành Thông tư quy định mức thu, chế độ thu, nộp phí, lệ phí áp dụng tại cảng, bến thủy nội địa.

Trước đó, dự thảo thông tư được Bộ Tài chính lấy ý kiến đóng góp cũng quy định các nội dung trên. Lý giải cơ sở đề xuất không thu phí trọng tải và lệ phí ra, vào cảng, bến thủy đối với các trường hợp phương tiện trên, Bộ Tài chính cho biết, tại Quyết định số 1757/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban bành ngày 18/8/2025 (phê duyệt Phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng), Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và bộ, ngành liên quan thực hiện sửa đổi, bổ sung Thông tư 248/2016/TT-BTC.

Do Quyết định số 1757/QĐ-TTg đã bãi bỏ một số thủ tục hành chính trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa (thủ tục cho phép phương tiện thủy nội địa vào, thủ tục rời cảng biển (trừ phương tiện thủy nội địa mang cấp VR-SB); thủ tục cấp giấy phép vào, rời cảng, bến thủy đối với phương tiện, thủy phi cơ…) nên quy định mới trên sẽ không gây phát sinh chi phí dịch vụ hành chính công; đồng thời nhằm tạo thuận lợi tối đa cho phương tiện để được vào, rời cảng, bến thủy nội địa xếp dỡ hàng hóa, đón trả hành khách.