Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý hoạt động vận tải

Hoàn thiện thể chế đáp ứng yêu cầu phát triển

Sau khi Luật Đường bộ và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ có hiệu lực, yêu cầu hoàn thiện hệ thống văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành trở thành nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. Cùng với đó, nhiều chủ trương lớn của Đảng và Chính phủ về đổi mới mô hình quản lý, tinh gọn tổ chức bộ máy, cải cách thủ tục hành chính, phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục rà soát, điều chỉnh các quy định về hoạt động vận tải đường bộ.

Trong bối cảnh đó, việc Chính phủ ban hành Nghị định số 218/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 158/2024/NĐ-CP không chỉ nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động kinh doanh vận tải mà còn góp phần cụ thể hóa các chủ trương lớn về xây dựng nền hành chính hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Theo Bộ Xây dựng, quá trình rà soát cho thấy nhiều quy định của Nghị định số 158/2024/NĐ-CP cần được điều chỉnh để phù hợp với các quy định mới của pháp luật cũng như yêu cầu thực tiễn quản lý. Việc sửa đổi lần này vì vậy không chỉ mang tính kỹ thuật lập pháp mà còn hướng tới đổi mới phương thức quản lý nhà nước trong lĩnh vực vận tải theo hướng hiện đại, hiệu quả và minh bạch hơn.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với đổi mới tổ chức bộ máy

Một trong những lý do quan trọng dẫn đến việc sửa đổi Nghị định là yêu cầu tiếp tục thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước.

Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, đồng thời triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Những thay đổi này kéo theo yêu cầu phải rà soát lại thẩm quyền giải quyết nhiều thủ tục hành chính và nhiệm vụ quản lý trong lĩnh vực vận tải đường bộ để bảo đảm tính thống nhất và thông suốt.

Nếu không được điều chỉnh kịp thời, một số quy định của Nghị định số 158/2024/NĐ-CP sẽ không còn phù hợp với mô hình tổ chức mới, dẫn đến chồng chéo hoặc phát sinh khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện. Vì vậy, việc sửa đổi Nghị định lần này tập trung phân định rõ hơn trách nhiệm giữa cơ quan Trung ương và địa phương, giao nhiều nhiệm vụ hơn cho Sở Xây dựng trong giải quyết thủ tục hành chính cũng như quản lý hoạt động vận tải trên địa bàn.

Việc đẩy mạnh phân cấp không chỉ góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ mà còn tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong tổ chức mạng lưới vận tải, quản lý tuyến vận tải, vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và các hoạt động kinh doanh vận tải khác phù hợp với điều kiện thực tế. Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong bối cảnh tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy hành chính.

Chuyển đổi số trở thành động lực của cải cách quản lý vận tải

Cùng với phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy việc sửa đổi các quy định về kinh doanh vận tải.

Theo định hướng phát triển Chính phủ số và thực hiện các nhiệm vụ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhiều thủ tục hành chính hiện nay phải được thực hiện trên môi trường điện tử, tận dụng tối đa dữ liệu đã được số hóa thay vì tiếp tục yêu cầu người dân và doanh nghiệp nộp lại các loại giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia.

Chính vì vậy, nhiều quy định trong Nghị định số 158/2024/NĐ-CP cần được sửa đổi để phù hợp với phương thức quản lý mới. Theo đó, cơ quan quản lý sẽ chủ động khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu dùng chung, dữ liệu tích hợp trên VNeID và các hệ thống thông tin chuyên ngành để giải quyết thủ tục hành chính thay cho việc yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp nhiều loại giấy tờ như trước.

Đây không chỉ là sự thay đổi về quy trình giải quyết thủ tục hành chính mà còn đánh dấu bước chuyển từ phương thức quản lý dựa trên hồ sơ giấy sang quản lý bằng dữ liệu số. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế tình trạng khai báo nhiều lần, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và tạo nền tảng xây dựng hệ thống quản lý vận tải hiện đại.

Song song với việc khai thác dữ liệu điện tử, kết quả giải quyết nhiều thủ tục hành chính cũng sẽ được trả dưới dạng bản điện tử thông qua VNeID hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính số, giảm sử dụng giấy tờ và nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công.

Cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ

Bên cạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế và chuyển đổi số, việc sửa đổi Nghị định còn xuất phát từ mục tiêu tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh theo chỉ đạo của Chính phủ.

Qua rà soát, Bộ Xây dựng nhận thấy một số quy định về hồ sơ, trình tự giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực kinh doanh vận tải đã không còn phù hợp khi nhiều thông tin đã được cập nhật trên cơ sở dữ liệu quốc gia. Nếu tiếp tục duy trì các yêu cầu này sẽ làm gia tăng chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian thực hiện thủ tục và chưa đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính.

Do đó, nhiều nội dung được sửa đổi theo hướng giảm thành phần hồ sơ, bãi bỏ những thủ tục không còn cần thiết, loại bỏ các quy định trùng lặp với luật và tăng cường thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Việc đơn giản hóa thủ tục không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thời gian, chi phí mà còn tạo điều kiện để cơ quan quản lý tập trung nguồn lực vào công tác hậu kiểm, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước thay vì xử lý nhiều thủ tục hành chính mang tính hình thức.

Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vận tải đường bộ, phù hợp với yêu cầu cải cách thể chế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.